ऋग्वेद · सूक्त 1.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.141.1
बळि॒त्था तद्वपु॑षे धायि दर्श॒तं दे॒वस्य॒ भर्गः॒ सह॑सो॒ यतो॒ जनि॑ ।
यदी॒मुप॒ ह्वर॑ते॒ साध॑ते म॒तिर्ऋ॒तस्य॒ धेना॑ अनयन्त स॒स्रुतः॑ ॥
खरोखर अशा प्रकारे ते दर्शनीय तेज देवाच्या रूपासाठी स्थापित झाले; त्या बलातून ते जन्मले. स्तुती जेव्हा त्याला आवाहन करते आणि विचार त्याला सिद्ध करतो, तेव्हा ऋताच्या वाहत्या धारा त्याला पुढे नेतात.
1.141.2
पृ॒क्षो वपुः॑ पितु॒मान्नित्य॒ आ श॑ये द्वि॒तीय॒मा स॒प्तशि॑वासु मा॒तृषु॑ ।
तृ॒तीय॑मस्य वृष॒भस्य॑ दो॒हसे॒ दश॑प्रमतिं जनयन्त॒ योष॑णः ॥
तेजस्वी रूप, पिता असलेला; मी नेहमी तिथेच पडून असतो. दुसरे सात तेजस्वी मातांमध्ये, आणि तिसरे या वृषभाच्या दोहनासाठी. दहा-बुद्धीच्या त्याला स्त्रियांनी जन्म दिला.
1.141.3
निर्यदीं॑ बु॒ध्नान्म॑हि॒षस्य॒ वर्प॑स ईशा॒नासः॒ शव॑सा॒ क्रन्त॑ सू॒रयः॑ ।
यदी॒मनु॑ प्र॒दिवो॒ मध्व॑ आध॒वे गुहा॒ सन्तं॑ मात॒रिश्वा॑ मथा॒यति॑ ॥
त्या महिषाच्या रूपाच्या पायथ्यातून ते बाहेर आले, तेव्हा बलाने समर्थ असलेले किरण पुढे सरकले; दिवसापासून मधुर आहुतीच्या मंथनात, गुहेत असलेल्याला मातरिश्वा मंथन करतो.
1.141.4
प्र यत्पि॒तुः प॑र॒मान्नी॒यते॒ परि॒ आ पृ॒क्षुधो॑ वी॒रुधो॒ दंसु॑ रोहति ।
उ॒भा यद॑स्य ज॒नुषं॒ यदिन्व॑त॒ आदिद्यवि॑ष्ठो अभवद्घृ॒णा शुचिः॑ ॥
पित्यापासून आणि परम स्थानापासून त्याला पुढे नेले जाते, तेव्हा तो वनस्पतींना पोषण देणाऱ्या औषधी वनस्पतींमध्ये सभोवताली वर वाढतो. दोघे त्याच्या जन्माला चालना देतात, तेव्हा तोच तरुणतम, तेजस्वी व शुद्ध होतो.
1.141.5
आदिन्मा॒तॄरावि॑श॒द्यास्वा शुचि॒रहिं॑स्यमान उर्वि॒या वि वा॑वृधे ।
अनु॒ यत्पूर्वा॒ अरु॑हत्सना॒जुवो॒ नि नव्य॑सी॒ष्वव॑रासु धावते ॥
तेव्हा तो त्या मातांमध्ये प्रवेशला; त्यांच्यात तेजस्वी होऊन, अहिंसित राहून, विस्ताराने अतिशय वाढला. पूर्वजांसोबत जन्मलेला तो वर चढतो, तेव्हा नव्या व खालच्या प्रवाहांमध्ये तो धावतो.
1.141.6
आदिद्धोता॑रं वृणते॒ दिवि॑ष्टिषु॒ भग॑मिव पपृचा॒नास॑ ऋञ्जते ।
दे॒वान्यत्क्रत्वा॑ म॒ज्मना॑ पुरुष्टु॒तो मर्तं॒ शंसं॑ वि॒श्वधा॒ वेति॒ धाय॑से ॥
तेव्हा खरोखर होत्याला दिव्य नियमांत निवडले जाते, भाग इच्छिणाऱ्यांप्रमाणे; ज्ञान व बलाने अत्यंत स्तुत्य असलेला तो देवांना गौरवितो, तेव्हा सर्व प्रकारे स्तोता मर्त्याला दान देण्यास प्रवृत्त करतो.
1.141.7
वि यदस्था॑द्यज॒तो वात॑चोदितो ह्वा॒रो न वक्वा॑ ज॒रणा॒ अना॑कृतः ।
तस्य॒ पत्म॑न्द॒क्षुषः॑ कृ॒ष्णजं॑हसः॒ शुचि॑जन्मनो॒ रज॒ आ व्य॑ध्वनः ॥
वाऱ्याने प्रेरित होऊन यजनीय अग्नी उठला, तेव्हा तो वाकडा, जरारहित, न घडवलेल्या रथासारखा होता; त्या कुशल, काळ्या-उदराच्या, शुचिजन्म्याच्या मार्गहीन अवकाशात प्रकाश पसरला.
1.141.8
रथो॒ न या॒तः शिक्व॑भिः कृ॒तो द्यामङ्गे॑भिररु॒षेभि॑रीयते ।
आद॑स्य॒ ते कृ॒ष्णासो॑ दक्षि सू॒रयः॒ शूर॑स्येव त्वे॒षथा॑दीषते॒ वयः॑ ॥
तो खिळ्यांनी बांधलेल्या रथासारखा चालतो; लाल अंगांनी आकाशाकडे जातो. तेव्हा त्याचे काळे सेवक, वीराच्या तेजाप्रमाणे, आपल्या प्रकाशाने बल शोधतात.
1.141.9
त्वया॒ ह्य॑ग्ने॒ वरु॑णो धृ॒तव्र॑तो मि॒त्रः शा॑श॒द्रे अ॑र्य॒मा सु॒दान॑वः ।
यत्सी॒मनु॒ क्रतु॑ना वि॒श्वथा॑ वि॒भुर॒रान्न ने॒मिः प॑रि॒भूरजा॑यथाः ॥
हे अग्नी, तुझ्यामुळेच धृतव्रत वरुण, मित्र, अर्यमा व सुदानु देव वाढले. तुझ्या संकल्पाने सर्वत्र व्यापून, आऱ्यांच्या मध्ये नेमीसारखा सर्वत्र वेढणारा होऊन तू जन्मलास.
1.141.10
त्वम॑ग्ने शशमा॒नाय॑ सुन्व॒ते रत्नं॑ यविष्ठ दे॒वता॑तिमिन्वसि ।
तं त्वा॒ नु नव्यं॑ सहसो युवन्व॒यं भगं॒ न का॒रे म॑हिरत्न धीमहि ॥
हे अग्नी, स्तुती करणाऱ्याला व सोम अर्पणाऱ्याला तू धन देतोस; हे तरुणतमा, देवमंडळापर्यंत तू पोहोचवतोस. हे महाधना, हे युवा, बलाच्या त्या नव्या तुला आम्ही यज्ञशाळेत सौभाग्यासारखे धारण करू.
1.141.11
अ॒स्मे र॒यिं न स्वर्थं॒ दमू॑नसं॒ भगं॒ दक्षं॒ न प॑पृचासि धर्ण॒सिम् ।
र॒श्मीँरि॑व॒ यो यम॑ति॒ जन्म॑नी उ॒भे दे॒वानां॒ शंस॑मृ॒त आ च॑ सु॒क्रतुः॑ ॥
आम्हाला आनंद देणारे धन, सौभाग्य व बलासारखे, तू मागितले आहेस. किरणांप्रमाणे दोन्ही जन्मांना चालवणारा, चांगल्या बुद्धीचा, सत्यात देवांच्या स्तुतीपर्यंत पोहोचतो.
1.141.12
उ॒त नः॑ सु॒द्योत्मा॑ जी॒राश्वो॒ होता॑ म॒न्द्रः शृ॑णवच्च॒न्द्रर॑थः ।
स नो॑ नेष॒न्नेष॑तमै॒रमू॑रो अ॒ग्निर्वा॒मं सु॑वि॒तं वस्यो॒ अच्छ॑ ॥
चांगल्या प्रकाशाचा, वेगवान घोड्यांचा, होता, आनंददायक, तेजस्वी रथाचा असा तो आमची स्तुती ऐको. तो अथक अग्नी उत्तम मार्गदर्शकांसह आम्हाला हवे असलेल्या धन, कल्याण व शुभाकडे नेवो.
1.141.13
अस्ता॑व्य॒ग्निः शिमी॑वद्भिर॒र्कैः साम्रा॑ज्याय प्रत॒रं दधा॑नः ।
अ॒मी च॒ ये म॒घवा॑नो व॒यं च॒ मिहं॒ न सूरो॒ अति॒ निष्ट॑तन्युः ॥
शमीवानांच्या स्तोत्रांनी अग्नीची स्तुती केली गेली; सर्वोच्च सार्वभौम पदासाठी त्याला पुढे ठेवत. तेथील दानशूर आणि आम्ही — सूर्य धुक्याला भेदतो तसे (तेज) पसरो.