ऋग्वेद · सूक्त 1.173
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.173.1
गाय॒त्साम॑ नभ॒न्यं॑ यथा॒ वेरर्चा॑म॒ तद्वा॑वृधा॒नं स्व॑र्वत् ।
गावो॑ धे॒नवो॑ ब॒र्हिष्यद॑ब्धा॒ आ यत्स॒द्मानं॑ दि॒व्यं विवा॑सान् ॥
गायक सामगान गातो त्याप्रमाणे, वाढणाऱ्या, स्वर्गीय तेजस्वी (इंद्राची) आपण स्तुती करू. दूध देणाऱ्या अक्षत गाई दर्भावर येऊन दिव्य निवासाचा उपभोग घेवोत.
1.173.2
अर्च॒द्वृषा॒ वृष॑भिः॒ स्वेदु॑हव्यैर्मृ॒गो नाश्नो॒ अति॒ यज्जु॑गु॒र्यात् ।
प्र म॑न्द॒युर्म॒नां गू॑र्त॒ होता॒ भर॑ते॒ मर्यो॑ मिथु॒ना यज॑त्रः ॥
वीर इंद्र वीर्यवान सोबत्यांसह स्तुती गावो — गोड हविर्द्रव्यांसह, हरिणाप्रमाणे, घोड्याला मागे टाकून तो येतो तेव्हा. आनंदाची इच्छा करणारा तो हर्षाने प्रार्थना जाहीर करो; होता, मनुष्य, पूजनीय दोघांनाही धारण करो.
1.173.3
नक्ष॒द्धोता॒ परि॒ सद्म॑ मि॒ता यन्भर॒द्गर्भ॒मा श॒रदः॑ पृथि॒व्याः ।
क्रन्द॒दश्वो॒ नय॑मानो रु॒वद्गौर॒न्तर्दू॒तो न रोद॑सी चर॒द्वाक् ॥
होता येऊन सभोवतालच्या नेमलेल्या आसनांवर बसो; तो पृथ्वीच्या वर्षांचा गर्भ आणतो तेव्हा. घोडा खिंकाळतो, पुढे नेत गर्जतो; गाईंमध्ये दूताप्रमाणे, द्यावापृथिवींमध्ये वाणी संचार करते.
1.173.4
ता क॒र्माष॑तरास्मै॒ प्र च्यौ॒त्नानि॑ देव॒यन्तो॑ भरन्ते ।
जुजो॑ष॒दिन्द्रो॑ द॒स्मव॑र्चा॒ नास॑त्येव॒ सुग्म्यो॑ रथे॒ष्ठाः ॥
देवांची इच्छा करणारे त्याच्यासाठी ते उत्तम कर्म आणि तेजस्वी पराक्रम सादर करतात. महायशस्वी इंद्र प्रसन्न होवो — नासत्यांप्रमाणे सहज प्राप्य, रथावर आरूढ.
1.173.5
तमु॑ ष्टु॒हीन्द्रं॒ यो ह॒ सत्वा॒ यः शूरो॑ म॒घवा॒ यो र॑थे॒ष्ठाः ।
प्र॒ती॒चश्चि॒द्योधी॑या॒न्वृष॑ण्वान्वव॒व्रुष॑श्चि॒त्तम॑सो विह॒न्ता ॥
त्या इंद्राचीच स्तुती करा — खरोखर सत्त्ववान, वीर आणि धनवान, रथावर आरूढ; समोरच्यांपेक्षाही युद्धात बलवान, वृषभशक्ती असलेला, वृत्राचा वध करणाऱ्यालाही संहारणारा, अंधाराचा नाशक.
1.173.6
प्र यदि॒त्था म॑हि॒ना नृभ्यो॒ अस्ति॒ अरं॒ रोद॑सी क॒क्ष्ये॑ नास्मै॑ ।
सं वि॑व्य॒ इन्द्रो॑ वृ॒जनं॒ न भूमा॒ भर्ति॑ स्व॒धावाँ॑ ओप॒शमि॑व॒ द्याम् ॥
इंद्र आपल्या महिम्याने अशा प्रकारे माणसांसाठी विस्तारतो, तेव्हा द्यावापृथिवी त्याला कमरपट्टा होतात. मोठ्या कुंपणासारखा तो सर्वांना कवटाळतो; स्वधावान होऊन तो आकाशाला, सीमेसारखा, धारण करतो.
1.173.7
स॒मत्सु॑ त्वा शूर स॒तामु॑रा॒णं प्र॑प॒थिन्त॑मं परितंस॒यध्यै॑ ।
स॒जोष॑स॒ इन्द्रं॒ मदे॑ क्षो॒णीः सू॒रिं चि॒द्ये अ॑नु॒मद॑न्ति॒ वाजैः॑ ॥
हे वीरा, युद्धांत शंभर शत्रूंना पाडणारा आणि पुढे नेणारा तू, शत्रूंना कंपित करण्यासाठी (आम्ही तुला आवाहन करतो). एकमनाने द्युलोक आणि पृथ्वी मदात इंद्राला आनंदित करतात; बलधनांसह सूरीही त्याला हर्षित करतात.
1.173.8
ए॒वा हि ते॒ शं सव॑ना समु॒द्र आपो॒ यत्त॑ आ॒सु मद॑न्ति दे॒वीः ।
विश्वा॑ ते॒ अनु॒ जोष्या॑ भू॒द्गौः सू॒रींश्चि॒द्यदि॑ धि॒षा वेषि॒ जना॑न् ॥
अशा प्रकारे तुला सोमाहुती शुभ आहेत; समुद्रातील जल—ज्यात दिव्य जल आनंदतात—तुला शुभ आहे. सर्व तुला प्रिय झाले; तू प्रार्थनेने सूरींना आणि लोकांना व्यापलेस तर.
1.173.9
असा॑म॒ यथा॑ सुष॒खाय॑ एन स्वभि॒ष्टयो॑ न॒रां न शंसैः॑ ।
अस॒द्यथा॑ न॒ इन्द्रो॑ वन्दने॒ष्ठास्तु॒रो न कर्म॒ नय॑मान उ॒क्था ॥
आम्ही चांगल्या मित्रांसारखे व्हावे, स्वतःचे कल्याण इच्छिणारे, माणसांच्या स्तुतींसारखे; जेणेकरून इंद्र आमच्यासाठी स्तुत्य, वेगाने कर्म करणारा, स्तोत्रे पुढे नेणारा असावा.
1.173.10
विष्प॑र्धसो न॒रां न शंसै॑र॒स्माका॑स॒दिन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः ।
मि॒त्रा॒युवो॒ न पूर्प॑तिं॒ सुशि॑ष्टौ मध्या॒युव॒ उप॑ शिक्षन्ति य॒ज्ञैः ॥
माणसांच्या स्तुतींत स्पर्धा करणाऱ्यांसारखा, वज्र हाती धरणारा इंद्र आमच्यासाठी सहाय्यक असो. मैत्री इच्छिणारे जसे पुराधिपतीजवळ जातात, तसे मध्यमार्गी यजमान उत्तम शिक्षणात यज्ञांद्वारे त्याला जवळून शिकवतात.
1.173.11
य॒ज्ञो हि ष्मेन्द्रं॒ कश्चि॑दृ॒न्धञ्जु॑हुरा॒णश्चि॒न्मन॑सा परि॒यन् ।
ती॒र्थे नाच्छा॑ तातृषा॒णमोको॑ दी॒र्घो न सि॒ध्रमा कृ॑णो॒त्यध्वा॑ ॥
यज्ञ निश्चितच इंद्राला (बोलावतो); समृद्धी देणारा, आहुती देणारा, मनाने प्रदक्षिणा करणारा (त्यालाही बोलावतो). तीर्थावर तृषार्तासाठी पाण्यासारखे, आणि लांबचा मार्ग जसा तृषार्ताला त्याच्या विश्रांतिस्थानाकडे नेतो, तसे यज्ञ तृषार्ताला जवळ आणतो.
1.173.12
मो षू ण॑ इ॒न्द्रात्र॑ पृ॒त्सु दे॒वैरस्ति॒ हि ष्मा॑ ते शुष्मिन्नव॒याः ।
म॒हश्चि॒द्यस्य॑ मी॒ळ्हुषो॑ य॒व्या ह॒विष्म॑तो म॒रुतो॒ वन्द॑ते॒ गीः ॥
हे इंद्रा, युद्धांत देवांसह आम्हाला सोडू नकोस; तूच आमचा सहाय्यक आहेस, हे शक्तिशाली. दानशूर, आहुतीयुक्त यजमानाचे मरुतांची स्तुती करणारे गीत (तुझ्यापर्यंत पोहोचते).
1.173.13
ए॒ष स्तोम॑ इन्द्र॒ तुभ्य॑म॒स्मे ए॒तेन॑ गा॒तुं ह॑रिवो विदो नः ।
आ नो॑ ववृत्याः सुवि॒ताय॑ देव वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम् ॥
हे इंद्रा, ही स्तुती तुझ्यासाठी आणि आमच्यासाठी आहे. हे हरिस्वामी, याद्वारे आम्हाला मार्ग दाखव. हे देवा, कल्याणासाठी आमच्याकडे परत ये; अन्न, बल आणि दीर्घायुष्य देणारे दान आम्हांस मिळो.