ऋग्वेद · सूक्त 1.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.31.1
त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रा॒ ऋषि॑र्दे॒वो दे॒वाना॑मभवः शि॒वः सखा॑ ।
तव॑ व्र॒ते क॒वयो॑ विद्म॒नाप॒सोऽजा॑यन्त म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः ॥
हे अग्नी, तू प्रथम अंगिरस ऋषी होतास; देवांमध्ये दिव्य आणि कल्याणकारी मित्र झालास. तुझ्या आज्ञेने बुद्धिमान कवी आणि कुशल कर्मी जन्मले; तेजस्वी रूपाचे मरुतही जन्मले.
1.31.2
त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रस्तमः क॒विर्दे॒वानां॒ परि॑ भूषसि व्र॒तम् ।
वि॒भुर्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय॒ मेधि॑रो द्विमा॒ता श॒युः क॑ति॒धा चि॑दा॒यवे॑ ॥
हे अग्नी, तू प्रथम आहेस, अंगिरसांमध्ये अत्यंत ज्ञानी आहेस; देवांच्या यज्ञविधीला तू शोभा देतोस. सर्वव्यापी आणि ज्ञानी असा तू सर्व लोकांसाठी आहेस; दोन मातांचा तू मनुष्यासाठी किती प्रकारांनी प्रकट होतोस.
1.31.3
त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो मा॑त॒रिश्व॑न आ॒विर्भ॑व सुक्रतू॒या वि॒वस्व॑ते ।
अरे॑जेतां॒ रोद॑सी होतृ॒वूर्येऽस॑घ्नोर्भा॒रमय॑जो म॒हो व॑सो ॥
हे अग्नी, तू प्रथम मातरिश्वनासाठी प्रकट हो, आणि सुकर्मी विवस्वानासाठीही हो. होत्याच्या कर्मात दोन्ही लोक थरथरले; तू भाराला प्रहार केलास, महानाची पूजा केलीस; हे धनदात्या.
1.31.4
त्वम॑ग्ने॒ मन॑वे॒ द्याम॑वाशयः पुरू॒रव॑से सु॒कृते॑ सु॒कृत्त॑रः ।
श्वा॒त्रेण॒ यत्पि॒त्रोर्मुच्य॑से॒ परि॒ आ त्वा॒ पूर्व॑मनय॒न्नाप॑रं॒ पुनः॑ ॥
हे अग्नी, तू मनूसाठी द्युलोक खाली वाकवलास; सुकर्मी पुरूरवसासाठी तू अधिक सुकर्मी झालास. दोन पालकांपासून तू मुक्त होतोस तेव्हा, पहिल्यांनी आणि नंतरच्यांनी तुला पुन्हा नेले.
1.31.5
त्वम॑ग्ने वृष॒भः पु॑ष्टि॒वर्ध॑न॒ उद्य॑तस्रुचे भवसि श्र॒वाय्यः॑ ।
य आहु॑तिं॒ परि॒ वेदा॒ वष॑ट्कृति॒मेका॑यु॒रग्रे॒ विश॑ आ॒विवा॑ससि ॥
हे अग्नी, तू वृषभ आणि पोषण वाढवणारा आहेस; उंच उभारलेल्या स्रुवाच्या यजमानासाठी तू स्तुत्य होतोस. आहुती आणि वषट्कार नीट जाणणारा एकायुष्य होतो; हे अग्नी, तू पुढे राहून प्रजांचे रक्षण करू इच्छितोस.
1.31.6
त्वम॑ग्ने वृजि॒नव॑र्तनिं॒ नरं॒ सक्म॑न्पिपर्षि वि॒दथे॑ विचर्षणे ।
यः शूर॑साता॒ परि॑तक्म्ये॒ धने॑ द॒भ्रेभि॑श्चि॒त्समृ॑ता॒ हंसि॒ भूय॑सः ॥
हे अग्नी, वाईट मार्गापासून परत फिरणाऱ्या माणसाला तू एकाच वेळी पूर्ण करतोस; हे सर्वद्रष्ट्या, स्पर्धेत त्याला तू परिपूर्ण करतोस. वीरांना जिंकणारा, वेढलेल्या धनात आणि त्या धनात, लहानशा साधनांनीही दृढ होऊन अनेकांचा नाश करतो.
1.31.7
त्वं तम॑ग्ने अमृत॒त्व उ॑त्त॒मे मर्तं॑ दधासि॒ श्रव॑से दि॒वेदि॑वे ।
यस्ता॑तृषा॒ण उ॒भया॑य॒ जन्म॑ने॒ मयः॑ कृ॒णोषि॒ प्रय॒ आ च॑ सू॒रये॑ ॥
हे अग्नी, तू त्या मर्त्याला अमरत्वाच्या सर्वोच्च अवस्थेत दिवसेंदिवस कीर्तीसाठी स्थापित करतोस; जो तृषार्ताप्रमाणे दोघांच्या जन्मासाठी आनंद व अन्न देतो, आणि सूर्यशोधकासाठीही.
1.31.8
त्वं नो॑ अग्ने स॒नये॒ धना॑नां य॒शसं॑ का॒रुं कृ॑णुहि॒ स्तवा॑नः ।
ऋ॒ध्याम॒ कर्मा॒पसा॒ नवे॑न दे॒वैर्द्या॑वापृथिवी॒ प्राव॑तं नः ॥
हे अग्नी, धने मिळवण्यासाठी तू आम्हांस कीर्तिमान कवी कर, स्तुती करीत. नव्या कर्माने व कार्याने आम्ही समृद्ध होवो, देवांसह. हे द्यावापृथिवी, आमचे रक्षण करा.
1.31.9
त्वं नो॑ अग्ने पि॒त्रोरु॒पस्थ॒~आ दे॒वो दे॒वेष्व॑नवद्य॒ जागृ॑विः ।
त॒नू॒कृद्बो॑धि॒ प्रम॑तिश्च का॒रवे॒ त्वं क॑ल्याण॒ वसु॒ विश्व॒मोपि॑षे ॥
हे अग्नी, मातापित्यांच्या मांडीवर आमच्या जवळ राहा; हे निर्दोषा, देवांमध्ये देव होऊन सदैव जागृत राहा. शरीराची घडण करणारा हो, आणि स्तोत्रकर्त्यासाठी दूरदर्शी हो; हे कल्याणकारी, तू सर्व धन जवळ मिळवले आहेस.
1.31.10
त्वम॑ग्ने॒ प्रम॑ति॒स्त्वं पि॒तासि॑ न॒स्त्वं व॑य॒स्कृत्तव॑ जा॒मयो॑ व॒यम् ।
सं त्वा॒ रायः॑ श॒तिनः॒ सं स॑ह॒स्रिणः॑ सु॒वीरं॑ यन्ति व्रत॒पाम॑दाभ्य ॥
तू, हे अग्नी, दूरदर्शी आहेस; तूच आमचा पिता आहेस. तूच आम्हांस बलवान करणारा आहेस, आम्ही तुझे आप्तजन आहोत. शेकडो व हजारो धने तुझ्याकडे येतात; उत्तम वीरही जातात. हे व्रतरक्षका, हे अक्षया!
1.31.11
त्वाम॑ग्ने प्रथ॒ममा॒युमा॒यवे॑ दे॒वा अ॑कृण्व॒न्नहु॑षस्य वि॒श्पति॑म् ।
इळा॑मकृण्व॒न्मनु॑षस्य॒ शास॑नीं पि॒तुर्यत्पु॒त्रो मम॑कस्य॒ जाय॑ते ॥
तुला, हे अग्नी, प्रथम म्हणून आयुसाठी देवांनी घडविले; नहुषाच्या वंशाचा अधिपती केले. इळेला मनूची उपदेशिका केले; पित्यापासून पुत्र जन्मतो, तसा आमच्या आप्तापासून तो जन्मतो.
1.31.12
त्वं नो॑ अग्ने॒ तव॑ देव पा॒युभि॑र्म॒घोनो॑ रक्ष त॒न्व॑श्च वन्द्य ।
त्रा॒ता तो॒कस्य॒ तन॑ये॒ गवा॑मसि॒ अनि॑मेषं॒ रक्ष॑माण॒स्तव॑ व्र॒ते ॥
तू आम्हांला, हे अग्नी, हे देवा, तुझ्या रक्षणसाधनांनी दात्यांचे (धन) व आमची शरीरे राख; हे वंदनीया! मुलासाठी, गाईंच्या संततीसाठी तू रक्षक आहेस; तुझ्या व्रतात डोळे न मिटता तू रक्षण करतोस.
1.31.13
त्वम॑ग्ने॒ यज्य॑वे पा॒युरन्त॑रो अनिष॒ङ्गाय॑ चतुर॒क्ष इ॑ध्यसे ।
यो रा॒तह॑व्योऽवृ॒काय॒ धाय॑से की॒रेश्चि॒न्मन्त्रं॒ मन॑सा व॒नोषि॒ तम् ॥
हे अग्नी, यजमानामध्ये तू रक्षक होऊन प्रज्वलित होतोस; बंधनरहित व अबाधितासाठी चार डोळ्यांचा तू तेजस्वी होतोस. जो हविर्दान करतो त्याच्यासाठी तू लांडग्याविना रक्षक आहेस; गायकाचा मंत्रही मनाने तू रचतोस.
1.31.14
त्वम॑ग्न उरु॒शंसा॑य वा॒घते॑ स्पा॒र्हं यद्रेक्णः॑ पर॒मं व॒नोषि॒ तत् ।
आ॒ध्रस्य॑ चि॒त्प्रम॑तिरुच्यसे पि॒ता प्र पाकं॒ शास्सि॒ प्र दिशो॑ वि॒दुष्ट॑रः ॥
हे अग्नी, प्रशंसित दात्यासाठी तू इच्छित उत्तम धन देतोस. पात्र ओतणाऱ्यास विवेकबुद्धी सांगितली जाते; पित्याप्रमाणे परिपक्वाला तू शिकवतोस, दिशांनाही तू सर्वाधिक जाणतोस.
1.31.15
त्वम॑ग्ने॒ प्रय॑तदक्षिणं॒ नरं॒ वर्मे॑व स्यू॒तं परि॑ पासि वि॒श्वतः॑ ।
स्वा॒दु॒क्षद्मा॒ यो व॑स॒तौ स्यो॑न॒कृज्जी॑वया॒जं यज॑ते॒ सोप॒मा दि॒वः ॥
हे अग्नी, उजवा हात पसरलेल्या माणसाला तू कवचाप्रमाणे सर्वबाजूंनी राखतोस. गोड अन्न असलेला, घरात कल्याण करणारा, जीवनयज्ञ करणारा — तो स्वर्गाच्या वरच्या भागासारखा आहे.
1.31.16
इ॒माम॑ग्ने श॒रणिं॑ मीमृषो न इ॒ममध्वा॑नं॒ यमगा॑म दू॒रात् ।
आ॒पिः पि॒ता प्रम॑तिः सो॒म्यानां॒ भृमि॑रस्यृषि॒कृन्मर्त्या॑नाम् ॥
हे अग्नी, हा आश्रय आमच्यासाठी तू पाहा, आणि दुरून आम्ही आलो तो हा मार्गही. तू बंधू, पिता, सोम पिळणाऱ्यांची दूरदृष्टी आहेस; तू पृथ्वी आहेस, माणसांसाठी ऋषी घडवणारा.
1.31.17
म॒नु॒ष्वद॑ग्ने अङ्गिर॒स्वद॑ङ्गिरो ययाति॒वत्सद॑ने पूर्व॒वच्छु॑चे ।
अच्छ॑ या॒ह्या व॑हा॒ दैव्यं॒ जन॒मा सा॑दय ब॒र्हिषि॒ यक्षि॑ च प्रि॒यम् ॥
हे अग्नी, मनूप्रमाणे, अंगिरसांप्रमाणे, ययातीप्रमाणे, पूर्वजांप्रमाणे, हे तेजस्वी, आसनावर ये. देवांकडे ये, त्यांना आण, दिव्य जनांना आण; येथे बसव, दर्भावर स्थापन कर, प्रियाची पूजा कर.
1.31.18
ए॒तेना॑ग्ने॒ ब्रह्म॑णा वावृधस्व॒ शक्ती॑ वा॒ यत्ते॑ चकृ॒मा वि॒दा वा॑ ।
उ॒त प्र णे॑ष्य॒भि वस्यो॑ अ॒स्मान्त्सं नः॑ सृज सुम॒त्या वाज॑वत्या ॥
हे अग्नी, या प्रार्थनेने तू वाढ; शक्तीने, किंवा आम्ही तुझ्यासाठी केलेल्या कर्माने, ज्ञानाने, किंवा. संपत्तीकडे आम्हाला नेत, आमच्याशी जोड, सद्भावनेने आणि बलदायी सुमतीने.