ऋग्वेद · सूक्त 1.65

1.65.1

प॒श्वा न ता॒युं गुहा॒ चत॑न्तं ।
नमो॑ युजा॒नं नमो॒ वह॑न्तम् ॥

गुहेत संचार करणाऱ्या रक्षक अग्नीला, पशूप्रमाणे नमस्कार; जोडणाऱ्याला नमस्कार, वाहून नेणाऱ्याला नमस्कार.

स॒जोषा॒ धीराः॑ प॒दैरनु॑ ग्मन्न् ।
उप॑ त्वा सीद॒न्विश्वे॒ यज॑त्राः ॥

एकमताचे व धीर देव पावलांनी मागे गेले; यज्ञार्ह सर्व देव तुझ्याजवळ बसले.

ऋ॒तस्य॑ दे॒वा अनु॑ व्र॒ता गु॑र् ।
भुव॒त्परि॑ष्टि॒र्द्यौर्न भूम॑ ॥

ऋताचे देव त्याच्या व्रतांनुसार चालले; आकाशाप्रमाणे महिम्याचे आवरण तो झाला.

वर्ध॑न्ती॒मापः॑ प॒न्वा सुशि॑श्विम् ।
ऋ॒तस्य॒ योना॒ गर्भे॒ सुजा॑तम् ॥

ऋताच्या उगमात, गर्भात, वाढणाऱ्या, अत्यंत तरुण तेजस्वी, सुजात अशा त्याला पाण्यांनी प्रवाहाने पोषले.

पु॒ष्टिर्न र॒ण्वा क्षि॒तिर्न पृ॒थ्वी ।
गि॒रिर्न भुज्म॒ क्षोदो॒ न श॒म्भु ॥

तो पोषणाप्रमाणे आनंददायी, वसतीप्रमाणे, विशाल पृथ्वीप्रमाणे, पर्वतासारखा विशाल, समृद्धीप्रमाणे कल्याणकारी आहे.

अत्यो॒ नाज्म॒न्त्सर्ग॑प्रतक्तः ।
सिन्धु॒र्न क्षोदः॒ क ईं॑ वराते ॥

वेगवान घोड्याप्रमाणे, अजन्म्या स्थानी, पुराने सिंचित, सिंधु नदीप्रमाणे तेजस्वी त्याला कोण अडवेल?

जा॒मिः सिन्धू॑नां॒ भ्राते॑व॒ स्वस्रा॑म् ।
इभ्या॒न्न राजा॒ वना॑न्यत्ति ॥

अग्नी नद्यांचा नातेवाईक आहे, बहिणींचा भाऊ जणू; जसा राजा वनांना खातो, तसा तो वने भस्म करतो.

यद्वात॑जूतो॒ वना॒ व्यस्था॑द् ।
अ॒ग्निर्ह॑ दाति॒ रोमा॑ पृथि॒व्याः ॥

वाऱ्याने प्रेरित अग्नी वनांमध्ये उभा राहतो तेव्हा तो पृथ्वीचे रोम (वनस्पती) देतो.

श्वसि॑त्य॒प्सु हं॒सो न सीद॑न् ।
क्रत्वा॒ चेति॑ष्ठो वि॒शामु॑ष॒र्भुत् ॥

तो पाण्यात हंसासारखा बसून श्वास घेतो; बुद्धीने सर्वात अधिक जाणणारा, लोकांना जागवणारा.

सोमो॒ न वे॒धा ऋ॒तप्र॑जातः ।
प॒शुर्न शिश्वा॑ वि॒भुर्दू॒रेभाः॑ ॥

तो सोमासारखा ज्ञानी, ऋताने जन्मलेला; वासरासह पशूसारखा सर्वव्यापी, दुरूनही तेजस्वी.