ऋग्वेद · सूक्त 1.67

1.67.1

वने॑षु जा॒युर्मर्ते॑षु मि॒त्रो ।
वृ॒णी॒ते श्रु॒ष्टिं राजे॑वाजु॒र्यम् ॥

वनांमध्ये जन्मलेला तो, मानवांमध्ये मित्रासारखा आहे. राजा जसा अजर वस्तू निवडतो, तसाच तो स्तुतीचा स्वीकार करतो.

क्षेमो॒ न सा॒धुः क्रतु॒र्न भ॒द्रो ।
भुव॑त्स्वा॒धीर्होता॑ हव्य॒वाट् ॥

तो कल्याणाप्रमाणे आणि शुभ संकल्पाप्रमाणे श्रेष्ठ आहे. उत्तम बुद्धीचा तो होता आणि हविवाहक झाला आहे.

हस्ते॒ दधा॑नो नृ॒म्णा विश्वा॑नि ।
अमे॑ दे॒वान्धा॒द्गुहा॑ नि॒षीद॑न् ॥

सर्व धने हातात धारण करून, घरात त्याने देवांची स्थापना केली. गुप्त ठिकाणी बसून तो देवांना स्थान देतो.

वि॒दन्ती॒मत्र॒ नरो॑ धियं॒धाः ।
हृ॒दा यत्त॒ष्टान्मन्त्राँ॒ अशं॑सन् ॥

येथे धी धारण करणारे मानव त्याला शोधतात; हृदयाने रचलेले मंत्र त्यांनी उच्चारले तेव्हा.

अ॒जो न क्षां दा॒धार॑ पृथि॒वीं ।
त॒स्तम्भ॒ द्यां मन्त्रे॑भिः स॒त्यैः ॥

अजाप्रमाणे त्याने पृथ्वीला धारण केले; सत्य मंत्रांनी त्याने द्युलोकाला स्थिर केले.

प्रि॒या प॒दानि॑ प॒श्वो नि पा॑हि ।
वि॒श्वायु॑रग्ने गु॒हा गुहं॑ गाः ॥

हे अग्नी, पशूंच्या प्रिय पावलांचे रक्षण कर. पूर्ण आयुष्य जगणाऱ्या, गुहेतील गुप्त गुहेत प्रवेश कर.

य ईं॑ चि॒केत॒ गुहा॒ भव॑न्तम् ।
आ यः स॒साद॒ धारा॑मृ॒तस्य॑ ॥

गुप्तपणे असलेल्या त्या अग्नीला जो जाणतो, तोच ऋताच्या धारेत आसन घेतो.

वि ये चृ॒तन्त्यृ॒ता सप॑न्तः ।
आदिद्वसू॑नि॒ प्र व॑वाचास्मै ॥

ऋतांचे पालन करीत निरनिराळे संचार करणारे, तेव्हा त्याच्यासाठीच धनांची घोषणा करतात.

वि यो वी॒रुत्सु॒ रोध॑न्महि॒त्वा ।
उ॒त प्र॒जा उ॒त प्र॒सूष्व॒न्तः ॥

जो आपल्या महिमेने वीरांमध्ये, प्रजांमध्ये आणि संततीमध्ये निरनिराळे विराजमान असतो.

चित्ति॑र॒पां दमे॑ वि॒श्वायुः॑ ।
सद्मे॑व॒ धीराः॑ स॒म्माय॑ चक्रुः ॥

पाण्यांच्या घरात सर्वजीवी अग्नीची जाणीव प्रकट झाली; धीर जन घर बांधतात तसे त्यांनी स्थैर्यासाठी तिची स्थापना केली.