ऋग्वेद · सूक्त 10.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.14.1
प॒रे॒यि॒वांसं॑ प्र॒वतो॑ म॒हीरनु॑ ब॒हुभ्यः॒ पन्था॑मनुपस्पशा॒नम् ।
वै॒व॒स्व॒तं सं॒गम॑नं॒ जना॑नां य॒मं राजा॑नं ह॒विषा॑ दुवस्य ॥
विस्तीर्ण मार्गांवरून, अनेकांसाठी पुढे गेलेल्या वैवस्वत यमाला, जो मानवांचे मिलनस्थान आहे, त्याला हविर्द्रव्याने सेवा करा.
10.14.2
य॒मो नो॑ गा॒तुं प्र॑थ॒मो वि॑वेद॒ नैषा गव्यू॑ति॒रप॑भर्त॒वा उ॑ ।
यत्रा॑ नः॒ पूर्वे॑ पि॒तरः॑ परे॒युरे॒ना ज॑ज्ञा॒नाः प॒थ्या॑ अनु॒ स्वाः ॥
यमाने आमच्यासाठी प्रथम मार्ग शोधला; ही गोचराची विस्तृती परत आणता येणार नाही. जिथे आमचे पूर्वज गेले, तिथे त्याच्यापासून जन्मलेल्या आपल्या बांधवांच्या मागोमाग ते मार्गांनी गेले.
10.14.3
मात॑ली क॒व्यैर्य॒मो अङ्गि॑रोभि॒र्बृह॒स्पति॒र्ऋक्व॑भिर्वावृधा॒नः ।
यांश्च॑ दे॒वा वा॑वृ॒धुर्ये च॑ दे॒वान्त्स्वाहा॒न्ये स्व॒धया॒न्ये म॑दन्ति ॥
मातली काव्यस्तुतींसह, यम अंगिरसांसह, बृहस्पती ऋक्वांसह वाढत आहेत. ज्यांनी देवांना वाढवले, जे स्वाहेने देवांना प्राप्त होतात आणि जे स्वधेने इतर, ते आनंदतात.
10.14.4
इ॒मं य॑म प्रस्त॒रमा हि सीदाङ्गि॑रोभिः पि॒तृभिः॑ संविदा॒नः ।
आ त्वा॒ मन्त्राः॑ कविश॒स्ता व॑हन्तु ए॒ना रा॑जन्ह॒विषा॑ मादयस्व ॥
हे यमा, या दगडी आसनावर बस; अंगिरस आणि पितरांशी सहमत हो. कवींनी स्तुती केलेले मंत्र तुला येथे आणोत; हे राजा, या हविर्द्रव्याने आनंदित हो.
10.14.5
अङ्गि॑रोभि॒रा ग॑हि य॒ज्ञिये॑भि॒र्यम॑ वैरू॒पैरि॒ह मा॑दयस्व ।
विव॑स्वन्तं हुवे॒ यः पि॒ता ते॑ अ॒स्मिन्य॒ज्ञे ब॒र्हिष्या नि॒षद्य॑ ॥
अंगिरसांसह येथे ये; हे यमा, यज्ञार्ह वैरूपांसह येथे आनंदित हो. तुझा पिता विवस्वानला मी बोलावतो; या यज्ञात दर्भासनावर बसून.
10.14.6
अङ्गि॑रसो नः पि॒तरो॒ नव॑ग्वा॒ अथ॑र्वाणो॒ भृग॑वः सो॒म्यासः॑ ।
तेषां॑ व॒यं सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒मपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म ॥
आमचे पितर अंगिरस, नवग्व, अथर्वे, भृगू, जे सोमसंबंधी आहेत; त्या यज्ञार्हांच्या कृपेत, कल्याणकारी सौमनस्यात आम्ही असू.
10.14.7
प्रेहि॒ प्रेहि॑ प॒थिभिः॑ पू॒र्व्येभि॒र्यत्रा॑ नः॒ पूर्वे॑ पि॒तरः॑ परे॒युर् ।
उ॒भा राजा॑ना स्व॒धया॒ मद॑न्ता य॒मं प॑श्यासि॒ वरु॑णं च दे॒वम् ॥
पूर्वजांनी चाललेल्या प्राचीन मार्गांवरून पुढे जा, पुढे जा. तिथे आपले पितर आधीच गेले. दोन्ही राजे स्वधेने आनंदित आहेत; तू यमाला आणि देव वरुणाला पाहशील.
10.14.8
सं ग॑च्छस्व पि॒तृभिः॒ सं य॒मेने॑ष्टापू॒र्तेन॑ पर॒मे व्यो॑मन् ।
हि॒त्वाया॑व॒द्यं पुन॒रस्त॒मेहि॒ सं ग॑च्छस्व त॒न्वा॑ सु॒वर्चाः॑ ॥
पितरांशी एकरूप हो, यम आणि इष्टापूर्तासह परम आकाशात एकरूप हो. दोषयुक्त गोष्ट सोडून पुन्हा घरी ये; सुंदर तेजस्वी देहाने युक्त हो.
10.14.9
अपे॑त॒ वी॑त॒ वि च॑ सर्प॒तातो॑ अ॒स्मा ए॒तं पि॒तरो॑ लो॒कम॑क्रन् ।
अहो॑भिर॒द्भिर॒क्तुभि॒र्व्य॑क्तं य॒मो द॑दात्यव॒सान॑मस्मै ॥
दूर जा, वेगळा होऊन चालू लाग, इथून निघून जा. यासाठी पितरांनी हे जग निर्माण केले. दिवस, पाणी आणि उषांद्वारे प्रकट झालेला यम त्याला विश्रांतिस्थान देतो.
10.14.10
अति॑ द्रव सारमे॒यौ श्वानौ॑ चतुर॒क्षौ श॒बलौ॑ सा॒धुना॑ प॒था ।
अथा॑ पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्राँ॒ उपे॑हि य॒मेन॒ ये स॑ध॒मादं॒ मद॑न्ति ॥
सारमेयाच्या दोन कुत्र्यांना, चार डोळ्यांच्या आणि ठिपकेदार अशांना, चांगल्या मार्गाने ओलांडून जा. मग उदार पितरांकडे यमासह जा; ते एकत्र आनंदोत्सवात हर्षित होतात.
10.14.11
यौ ते॒ श्वानौ॑ यम रक्षि॒तारौ॑ चतुर॒क्षौ प॑थि॒रक्षी॑ नृ॒चक्ष॑सौ ।
ताभ्या॑मेनं॒ परि॑ देहि राजन्त्स्व॒स्ति चा॑स्मा अनमी॒वं च॑ धेहि ॥
हे यमा, तुझे दोन कुत्रे रक्षक आहेत; चार डोळ्यांचे, मार्गरक्षक, माणसांवर लक्ष ठेवणारे. त्यांच्याच हाती याला सर्वतः सोपव, हे राजा; याला कल्याण आणि रोगमुक्तता देऊन स्थिर कर.
10.14.12
उ॒रू॒ण॒साव॑सु॒तृपा॑ उदुम्ब॒लौ य॒मस्य॑ दू॒तौ च॑रतो॒ जनाँ॒ अनु॑ ।
ताव॒स्मभ्यं॑ दृ॒शये॒ सूर्या॑य॒ पुन॑र्दाता॒मसु॑म॒द्येह भ॒द्रम् ॥
विशाल पावले टाकणारे, प्राण हरण करणारे यमाचे दोन दूत माणसांमध्ये संचार करतात. ते दोघे आम्हाला, पाहण्यासाठी, सूर्यासाठी, पुन्हा प्राण देवोत; आज येथे कल्याण देवोत.
10.14.13
य॒माय॒ सोमं॑ सुनुत य॒माय॑ जुहुता ह॒विः ।
य॒मं ह॑ य॒ज्ञो ग॑च्छति अ॒ग्निदू॑तो॒ अरं॑कृतः ॥
यमासाठी सोम पिळा, यमासाठी हविर्द्रव्य अर्पण करा. अग्नीला दूत मानलेला, सिद्ध केलेला यज्ञ निश्चितपणे यमाकडे जातो.
10.14.14
य॒माय॑ घृ॒तव॑द्ध॒विर्जु॒होत॒ प्र च॑ तिष्ठत ।
स नो॑ दे॒वेष्वा य॑मद्दी॒र्घमायुः॒ प्र जी॒वसे॑ ॥
यमासाठी तुपाने युक्त हविर्द्रव्य अर्पण करा आणि उभे राहा. तो देवांमध्ये आम्हाला जगण्यासाठी दीर्घ आयुष्य देवो.
10.14.15
य॒माय॒ मधु॑मत्तमं॒ राज्ञे॑ ह॒व्यं जु॑होतन ।
इ॒दं नम॒ ऋषि॑भ्यः पूर्व॒जेभ्यः॒ पूर्वे॑भ्यः पथि॒कृद्भ्यः॑ ॥
राजा यमासाठी मधापेक्षाही गोड हविर्द्रव्य अर्पण करा. हा नमस्कार पूर्वजन्मा ऋषींना, प्राचीनांना आणि मार्ग निर्माण करणाऱ्यांना आहे.
10.14.16
त्रिक॑द्रुकेभिः पतति॒ षळु॒र्वीरेक॒मिद्बृ॒हत् ।
त्रि॒ष्टुब्गा॑य॒त्री छन्दां॑सि॒ सर्वा॒ ता य॒म आहि॑ता ॥
तीन-तीन रूपांच्या (देवांसह) सहा विस्तीर्ण (लोक) एकाच महान (सत्यात) पडतात. त्रिष्टुप्, गायत्री आणि सर्व छंद — ते यमात स्थापित आहेत.