ઋગ્વેદ · સૂક્ત 10.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.88.1
ह॒विष्पान्त॑म॒जरं॑ स्व॒र्विदि॑ दिवि॒स्पृश्याहु॑तं॒ जुष्ट॑म॒ग्नौ ।
तस्य॒ भर्म॑णे॒ भुव॑नाय दे॒वा धर्म॑णे॒ कं स्व॒धया॑ पप्रथन्त ॥
દેવોએ વિશ્વને ધારણ કરવા અને ધર્મ માટે પોતાની સ્વધાથી સુખ ફેલાવ્યું; અગ્નિમાં અર્પિત, સુરક્ષિત, અજર, સ્વર્ગ શોધનારી, આકાશને સ્પર્શતી પ્રિય આહુતિ એ છે.
10.88.2
गी॒र्णं भुव॑नं॒ तम॒साप॑गूळ्हमा॒विः स्व॑रभवज्जा॒ते अ॒ग्नौ ।
तस्य॑ दे॒वाः पृ॑थि॒वी द्यौरु॒तापोऽर॑णय॒न्नोष॑धीः स॒ख्ये अ॑स्य ॥
અંધકારથી છુપાયેલું અને ગળાયેલું વિશ્વ જન્મ સમયે અગ્નિમાં પ્રગટ થઈ સ્વઃ (પ્રકાશ) બન્યું; તેની મિત્રતામાં દેવો, પૃથ્વી, દ્યુલોક અને જળોએ ઔષધિઓને આનંદિત કરી.
10.88.3
दे॒वेभि॒र्न्वि॑षि॒तो य॒ज्ञिये॑भिर॒ग्निं स्तो॑षाण्य॒जरं॑ बृ॒हन्त॑म् ।
यो भा॒नुना॑ पृथि॒वीं द्यामु॒तेमामा॑त॒तान॒ रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् ॥
દેવો દ્વારા પ્રેરિત થઈને હવે યજ્ઞયોગ્ય દેવો સાથે અજર અને મહાન અગ્નિની સ્તુતિ કરીશ—જેણે પોતાના પ્રકાશથી પૃથ્વી, આ દ્યુલોક અને અંતરિક્ષ વિસ્તાર્યા.
10.88.4
यो होतासी॑त्प्रथ॒मो दे॒वजु॑ष्टो॒ यं स॒माञ्ज॒न्नाज्ये॑ना वृणा॒नाः ।
स प॑त॒त्री॑त्व॒रं स्था जग॒द्यच्श्वा॒त्रम॒ग्निर॑कृणोज्जा॒तवे॑दाः ॥
જે પહેલો હોતા હતો, દેવોનો પ્રિય, જેને પસંદ કરીને તેમણે ઘીથી અભિષિક્ત કર્યો—તેણે પક્ષી જેવું વેગવાન સ્થાન, આ જગત અને બળ બનાવ્યાં; તે જાતવેદા અગ્નિ.
10.88.5
यज्जा॑तवेदो॒ भुव॑नस्य मू॒र्धन्नति॑ष्ठो अग्ने स॒ह रो॑च॒नेन॑ ।
तं त्वा॑हेम म॒तिभि॑र्गी॒र्भिरु॒क्थैः स य॒ज्ञियो॑ अभवो रोदसि॒प्राः ॥
હે જાતવેદા અગ્નિ! જ્યારે તું વિશ્વના મસ્તક પર પોતાના તેજ સાથે ઊભો રહ્યો, ત્યારે અમે વિચારશીલ મતિ, ગીતો અને સ્તોત્રોથી તારી પાસે આવ્યા; તું યજ્ઞયોગ્ય થયો અને બંને લોકનો રક્ષક થયો.
10.88.6
मू॒र्धा भु॒वो भ॑वति॒ नक्त॑म॒ग्निस्ततः॒ सूर्यो॑ जायते प्रा॒तरु॒द्यन् ।
मा॒यामू॒ तु य॒ज्ञिया॑नामे॒तामपो॒ यत्तूर्णि॒श्चर॑ति प्रजा॒नन् ॥
જગતનું મસ્તક અગ્નિ રાત્રે હોય છે; પછી સવારે ઉદય પામતો સૂર્ય જન્મે છે. યજ્ઞયોગ્યોની આ માયા, આ જળોને વેગવાન જાણીને તે ચાલે છે.
10.88.7
दृ॒शेन्यो॒ यो म॑हि॒ना समि॒द्धोऽरो॑चत दि॒वियो॑निर्वि॒भावा॑ ।
तस्मि॑न्न॒ग्नौ सू॑क्तवा॒केन॑ दे॒वा ह॒विर्विश्व॒ आजु॑हवुस्तनू॒पाः ॥
પોતાની મહિમાથી પ્રજ્વલિત થઈને દેખાતો, દિવ્યલોકમાં જન્મેલો, તેજસ્વી તે અગ્નિમાં, સૂક્ત-વાણી સાથે, શરીરરક્ષક દેવોએ સર્વ હવિ અર્પણ કરી.
10.88.8
सू॒क्त॒वा॒कं प्र॑थ॒ममादिद॒ग्निमादिद्ध॒विर॑जनयन्त दे॒वाः ।
स ए॑षां य॒ज्ञो अ॑भवत्तनू॒पास्तं द्यौर्वे॑द॒ तं पृ॑थि॒वी तमापः॑ ॥
સૂક્ત-વાણીથી પ્રથમ અગ્નિને ઉત્પન્ન કર્યો; પછી જ દેવોએ હવિ ઉત્પન્ન કરી. તે જ તેમનો યજ્ઞ બન્યો, શરીરરક્ષક બન્યો; તેને દ્યુલોક જાણે છે, પૃથ્વી જાણે છે, જળો જાણે છે.
10.88.9
यं दे॒वासोऽज॑नयन्ता॒ग्निं यस्मि॒न्नाजु॑हवु॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ।
सो अ॒र्चिषा॑ पृथि॒वीं द्यामु॒तेमामृ॑जू॒यमा॑नो अतपन्महि॒त्वा ॥
જે અગ્નિને દેવોએ ઉત્પન્ન કર્યો, જેમાં સર્વ ભુવનો અર્પણ કર્યાં, તે જ પોતાની જ્વાળાથી પૃથ્વીને અને આ દ્યુલોકને, ઋતની દિશામાં સીધો ચાલીને, પોતાની મહિમાથી તપાવે છે.
10.88.10
स्तोमे॑न॒ हि दि॒वि दे॒वासो॑ अ॒ग्निमजी॑जन॒ञ्च्छक्ति॑भी रोदसि॒प्राम् ।
तमू॑ अकृण्वन्त्रे॒धा भु॒वे कं स ओष॑धीः पचति वि॒श्वरू॑पाः ॥
સ્તુતિથી જ દેવોએ દિવમાં અગ્નિને પ્રજ્વલિત કર્યો; શક્તિઓથી દ્યાવાપૃથિવીને ભરનાર તેને. તેને જ ત્રણ પ્રકારે સ્થાપ્યો; સુખ માટે તે જ વિવિધરૂપી ઔષધિઓને પકવે છે.
10.88.11
य॒देदे॑न॒मद॑धुर्य॒ज्ञिया॑सो दि॒वि दे॒वाः सूर्य॑मादिते॒यम् ।
य॒दा च॑रि॒ष्णू मि॑थु॒नावभू॑ता॒मादित्प्राप॑श्य॒न्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥
યજ્ઞયોગ્ય દેવોએ તેને, અદિતિના પુત્ર સૂર્યને, દ્યુલોકમાં સ્થાપ્યો; જ્યારે બે ચાલતી જોડ બની, ત્યારે જ તેમણે સર્વ ભુવનો જોયાં.
10.88.12
विश्व॑स्मा अ॒ग्निं भुव॑नाय दे॒वा वै॑श्वान॒रं के॒तुमह्ना॑मकृण्वन् ।
आ यस्त॒तानो॒षसो॑ विभा॒तीरपो॑ ऊर्णोति॒ तमो॑ अ॒र्चिषा॒ यन् ॥
સર્વ માટે, સર્વ જીવો માટે, દેવોએ વૈશ્વાનર અગ્નિને દિવસોની ધ્વજા બનાવ્યો. ઉષાઓને ફેલાવનાર, પ્રકાશતો, તે જ જળમાંથી અંધકારને પ્રકાશથી દૂર હટાવે છે, ચાલતો.
10.88.13
वै॒श्वा॒न॒रं क॒वयो॑ य॒ज्ञिया॑सो अ॒ग्निं दे॒वा अ॑जनयन्नजु॒र्यम् ।
नक्ष॑त्रं प्र॒त्नममि॑नच्चरि॒ष्णु य॒क्षस्याध्य॑क्षं तवि॒षं बृ॒हन्त॑म् ॥
કવિઓ અને યજ્ઞને યોગ્ય દેવોએ વૈશ્વાનર અગ્નિને ઉત્પન્ન કર્યો, જે અજર છે. તેણે પ્રાચીન, ગતિમાન નક્ષત્રને માપ્યું અને યક્ષના બળવાન, મહાન અધિપતિને પ્રગટ કર્યો.
10.88.14
वै॒श्वा॒न॒रं वि॒श्वहा॑ दीदि॒वांसं॒ मन्त्रै॑र॒ग्निं क॒विमच्छा॑ वदामः ।
यो म॑हि॒म्ना प॑रिब॒भूवो॒र्वी उ॒तावस्ता॑दु॒त दे॒वः प॒रस्ता॑त् ॥
સદા પ્રકાશતા વૈશ્વાનર અગ્નિની, કવિ અગ્નિની અમે મંત્રો વડે સ્તુતિ કરીએ છીએ; જેણે પોતાની મહિમાથી નીચે અને ઉપરના વિશાળ બે લોકને ઘેરી લીધા છે, તે દેવ છે.
10.88.15
द्वे स्रु॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् ।
ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥
પિતૃઓના, દેવોના અને મર્ત્યોના બે માર્ગો મેં સાંભળ્યા છે. આ બેથી આ સર્વ ગતિ કરીને એકત્ર થાય છે; જે પિતા અને માતાની વચ્ચે છે.
10.88.16
द्वे स॑मी॒ची बि॑भृत॒श्चर॑न्तं शीर्ष॒तो जा॒तं मन॑सा॒ विमृ॑ष्टम् ।
स प्र॒त्यङ्विश्वा॒ भुव॑नानि तस्था॒वप्र॑युच्छन्त॒रणि॒र्भ्राज॑मानः ॥
બંને સુમેળમાં ગતિમાનને ધારણ કરે છે, જે મસ્તકથી જન્મેલ અને મનથી શુદ્ધ છે. તે સર્વ લોકો તરફ મુખ કરીને ઊભો રહ્યો, કંઈ રોક્યા વિના, માર્ગદર્શક અને તેજસ્વી.
10.88.17
यत्रा॒ वदे॑ते॒ अव॑रः॒ पर॑श्च यज्ञ॒न्योः॑ कत॒रो नौ॒ वि वे॑द ।
आ शे॑कु॒रित्स॑ध॒मादं॒ सखा॑यो॒ नक्ष॑न्त य॒ज्ञं क इ॒दं वि वो॑चत् ॥
નીચેનો અને ઉપરનો જ્યાં બોલે છે, યજ્ઞના બે કર્તાઓમાંથી આપણા બેમાં કોણ ભેદ જાણે છે? ભોજનના મિત્રો યજ્ઞે પહોંચ્યા; આ કોણે સ્પષ્ટ કહ્યું?
10.88.18
कत्य॒ग्नयः॒ कति॒ सूर्या॑सः॒ कत्यु॒षासः॒ कत्यु॑ स्वि॒दापः॑ ।
नोप॒स्पिजं॑ वः पितरो वदामि पृ॒च्छामि॑ वः कवयो वि॒द्मने॒ कम् ॥
કેટલા અગ્નિ, કેટલા સૂર્ય, કેટલી ઉષાઓ, કેટલાં જળ? હે પિતૃઓ, હું તમને ભીંજવનારા જળની વાત કરતો નથી; હે કવિઓ, જાણવા માટે કેટલું એ હું તમને પૂછું છું.
10.88.19
या॒व॒न्मा॒त्रमु॒षसो॒ न प्रती॑कं सुप॒र्ण्यो॑ वस॑ते मातरिश्वः ।
ताव॑द्दधा॒त्युप॑ य॒ज्ञमा॒यन्ब्रा॑ह्म॒णो होतु॒रव॑रो नि॒षीद॑न् ॥
ઉષાના મુખ જેટલું, તેટલું જ પાંખવાળું પક્ષી માતરિશ્વામાં વસે છે. તેટલું જ તે યજ્ઞમાં આવીને સ્થાપે છે; હોતાની નીચે બેઠેલો બ્રાહ્મણ પણ (એ જ રીતે કરે છે).