Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ଋଗ୍ବେଦ · ସୂକ୍ତ 10.88

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

10.88.1

ह॒विष्पान्त॑म॒जरं॑ स्व॒र्विदि॑ दिवि॒स्पृश्याहु॑तं॒ जुष्ट॑म॒ग्नौ ।
तस्य॒ भर्म॑णे॒ भुव॑नाय दे॒वा धर्म॑णे॒ कं स्व॒धया॑ पप्रथन्त ॥

ଦେବତାମାନେ ଜଗତ ଧାରଣ ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ ନିଜ ସ୍ୱଧାରେ ସୁଖ ବିସ୍ତାର କଲେ; ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପିତ, ରକ୍ଷିତ, ଅଜର, ସ୍ୱର୍ଗ ଖୋଜୁଥିବା, ଆକାଶ ଛୁଉଁଥିବା ପ୍ରିୟ ଆହୁତି ସେ।

10.88.2

गी॒र्णं भुव॑नं॒ तम॒साप॑गूळ्हमा॒विः स्व॑रभवज्जा॒ते अ॒ग्नौ ।
तस्य॑ दे॒वाः पृ॑थि॒वी द्यौरु॒तापोऽर॑णय॒न्नोष॑धीः स॒ख्ये अ॑स्य ॥

ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚି ଗ୍ରାସିତ ଜଗତ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ସ୍ୱଃ (ଆଲୋକ) ହେଲା; ତାଙ୍କ ସଖ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ, ପୃଥିବୀ, ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ଜଳ ଔଷଧୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।

10.88.3

दे॒वेभि॒र्न्वि॑षि॒तो य॒ज्ञिये॑भिर॒ग्निं स्तो॑षाण्य॒जरं॑ बृ॒हन्त॑म् ।
यो भा॒नुना॑ पृथि॒वीं द्यामु॒तेमामा॑त॒तान॒ रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् ॥

ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏବେ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଅଜର ଓ ମହାନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବି—ଯେ ନିଜ ଆଲୋକରେ ପୃଥିବୀ, ଏହି ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି।

10.88.4

यो होतासी॑त्प्रथ॒मो दे॒वजु॑ष्टो॒ यं स॒माञ्ज॒न्नाज्ये॑ना वृणा॒नाः ।
स प॑त॒त्री॑त्व॒रं स्था जग॒द्यच्श्वा॒त्रम॒ग्निर॑कृणोज्जा॒तवे॑दाः ॥

ଯିଏ ପ୍ରଥମ ହୋତା ଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଯାହାଙ୍କୁ ବରଣ କରି ସେମାନେ ଘିଅରେ ଅଭିଷେକ କଲେ—ସେ ପକ୍ଷୀ ପରି ବେଗବାନ ସ୍ଥାନ, ଏହି ଜଗତ ଓ ବଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି।

10.88.5

यज्जा॑तवेदो॒ भुव॑नस्य मू॒र्धन्नति॑ष्ठो अग्ने स॒ह रो॑च॒नेन॑ ।
तं त्वा॑हेम म॒तिभि॑र्गी॒र्भिरु॒क्थैः स य॒ज्ञियो॑ अभवो रोदसि॒प्राः ॥

ହେ ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି! ଯେବେ ତୁମେ ଜଗତର ମସ୍ତକରେ ନିଜ ତେଜ ସହ ଠିଆ ହେଲ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ମତି, ଗୀତ ଓ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଲୁ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ହେଲ ଓ ଦୁଇ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହେଲ।

10.88.6

मू॒र्धा भु॒वो भ॑वति॒ नक्त॑म॒ग्निस्ततः॒ सूर्यो॑ जायते प्रा॒तरु॒द्यन् ।
मा॒यामू॒ तु य॒ज्ञिया॑नामे॒तामपो॒ यत्तूर्णि॒श्चर॑ति प्रजा॒नन् ॥

ଜଗତର ମସ୍ତକ ଅଗ୍ନି ରାତିରେ ରହନ୍ତି; ତା'ପରେ ପ୍ରଭାତେ ଉଦିତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟମାନଙ୍କ ଏହି ମାୟା, ଏହି ଜଳକୁ ଜାଣି ବେଗବାନ ଗତି କରନ୍ତି।

10.88.7

दृ॒शेन्यो॒ यो म॑हि॒ना समि॒द्धोऽरो॑चत दि॒वियो॑निर्वि॒भावा॑ ।
तस्मि॑न्न॒ग्नौ सू॑क्तवा॒केन॑ दे॒वा ह॒विर्विश्व॒ आजु॑हवुस्तनू॒पाः ॥

ନିଜ ମହିମାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା, ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ଜାତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେହି ଅଗ୍ନିରେ, ସୂକ୍ତବାକ୍ୟ ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ହବି ଆହୁତି ଦେଲେ।

10.88.8

सू॒क्त॒वा॒कं प्र॑थ॒ममादिद॒ग्निमादिद्ध॒विर॑जनयन्त दे॒वाः ।
स ए॑षां य॒ज्ञो अ॑भवत्तनू॒पास्तं द्यौर्वे॑द॒ तं पृ॑थि॒वी तमापः॑ ॥

ସୂକ୍ତବାକ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ ଦିଆଗଲା; ତା'ପରେ ଦେବତାମାନେ ହବି ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ହେଲା, ଶରୀରରକ୍ଷକ ହେଲା; ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଜାଣେ, ପୃଥିବୀ ଜାଣେ, ଜଳ ଜାଣେ।

10.88.9

यं दे॒वासोऽज॑नयन्ता॒ग्निं यस्मि॒न्नाजु॑हवु॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ।
सो अ॒र्चिषा॑ पृथि॒वीं द्यामु॒तेमामृ॑जू॒यमा॑नो अतपन्महि॒त्वा ॥

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବତାମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଆହୁତି ଦେଲେ, ସେ ହିଁ ନିଜ ଶିଖାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଏହି ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ, ଋତ ଦିଗରେ ସିଧା ଚାଲି, ନିଜ ମହିମାରେ ତପାଏ।

10.88.10

स्तोमे॑न॒ हि दि॒वि दे॒वासो॑ अ॒ग्निमजी॑जन॒ञ्च्छक्ति॑भी रोदसि॒प्राम् ।
तमू॑ अकृण्वन्त्रे॒धा भु॒वे कं स ओष॑धीः पचति वि॒श्वरू॑पाः ॥

ସ୍ତୁତିରେ ହିଁ ଦେବତାମାନେ ଦିବରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ; ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣକାରୀ ତାଙ୍କୁ। ତାଙ୍କୁ ହିଁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସୁଖ ପାଇଁ ସେ ହିଁ ବହୁରୂପୀ ଔଷଧି ପକାଏ।

10.88.11

य॒देदे॑न॒मद॑धुर्य॒ज्ञिया॑सो दि॒वि दे॒वाः सूर्य॑मादिते॒यम् ।
य॒दा च॑रि॒ष्णू मि॑थु॒नावभू॑ता॒मादित्प्राप॑श्य॒न्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥

ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ, ଅଦିତିର ପୁତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଚଳନ୍ତି ଯୁଗଳ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ହିଁ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଦେଖିଲେ।

10.88.12

विश्व॑स्मा अ॒ग्निं भुव॑नाय दे॒वा वै॑श्वान॒रं के॒तुमह्ना॑मकृण्वन् ।
आ यस्त॒तानो॒षसो॑ विभा॒तीरपो॑ ऊर्णोति॒ तमो॑ अ॒र्चिषा॒ यन् ॥

ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିକୁ ଦିନର ଧ୍ୱଜା କଲେ। ଉଷାଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ହିଁ ଜଳରୁ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଲୋକରେ ଦୂର କରେ, ଚାଲୁଥିବା।

10.88.13

वै॒श्वा॒न॒रं क॒वयो॑ य॒ज्ञिया॑सो अ॒ग्निं दे॒वा अ॑जनयन्नजु॒र्यम् ।
नक्ष॑त्रं प्र॒त्नममि॑नच्चरि॒ष्णु य॒क्षस्याध्य॑क्षं तवि॒षं बृ॒हन्त॑म् ॥

କବି ଓ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବୈଶ୍ବାନର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ଅଜର। ସେ ପ୍ରାଚୀନ, ଗତିଶୀଳ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ମାପିଲେ ଏବଂ ଯକ୍ଷର ବଳଶାଳୀ, ମହାନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

10.88.14

वै॒श्वा॒न॒रं वि॒श्वहा॑ दीदि॒वांसं॒ मन्त्रै॑र॒ग्निं क॒विमच्छा॑ वदामः ।
यो म॑हि॒म्ना प॑रिब॒भूवो॒र्वी उ॒तावस्ता॑दु॒त दे॒वः प॒रस्ता॑त् ॥

ସର୍ବଦା ଦୀପ୍ତ ବୈଶ୍ବାନର ଅଗ୍ନି, କବି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କରୁ; ଯିଏ ନିଜ ମହିମାରେ ତଳ ଓ ଉପରର ବିସ୍ତୃତ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ବେଷ୍ଟନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଦେବ।

10.88.15

द्वे स्रु॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् ।
ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥

ପିତୃଗଣ, ଦେବତା ଓ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କର ଦୁଇ ପଥ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ଏ ସମସ୍ତ ଗତି କରି ଏକତ୍ର ହୁଏ; ଯାହା ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।

10.88.16

द्वे स॑मी॒ची बि॑भृत॒श्चर॑न्तं शीर्ष॒तो जा॒तं मन॑सा॒ विमृ॑ष्टम् ।
स प्र॒त्यङ्विश्वा॒ भुव॑नानि तस्था॒वप्र॑युच्छन्त॒रणि॒र्भ्राज॑मानः ॥

ଦୁଇଟି ଏକତ୍ର ଗତିଶୀଳକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ମସ୍ତକରୁ ଜାତ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଡ଼କୁ ମୁଖ କରି ଠିଆ ହେଲେ, କିଛି ନ ରୋକି, ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ।

10.88.17

यत्रा॒ वदे॑ते॒ अव॑रः॒ पर॑श्च यज्ञ॒न्योः॑ कत॒रो नौ॒ वि वे॑द ।
आ शे॑कु॒रित्स॑ध॒मादं॒ सखा॑यो॒ नक्ष॑न्त य॒ज्ञं क इ॒दं वि वो॑चत् ॥

ତଳର ଓ ଉପରର ଯେଉଁଠି କଥା ହୁଅନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ଦୁଇ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଭେଦ ଜାଣେ? ଭୋଜନର ସଖାମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏହା କିଏ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଲା?

10.88.18

कत्य॒ग्नयः॒ कति॒ सूर्या॑सः॒ कत्यु॒षासः॒ कत्यु॑ स्वि॒दापः॑ ।
नोप॒स्पिजं॑ वः पितरो वदामि पृ॒च्छामि॑ वः कवयो वि॒द्मने॒ कम् ॥

କେତେ ଅଗ୍ନି, କେତେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କେତେ ଉଷା, କେତେ ଜଳ? ହେ ପିତୃଗଣ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଭିଜାଇବା ଜଳ ବିଷୟରେ କହୁ ନାହିଁ; ହେ କବିଗଣ, ଜାଣିବା ପାଇଁ କେତେ ତାହା ତୁମମାନଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି।

10.88.19

या॒व॒न्मा॒त्रमु॒षसो॒ न प्रती॑कं सुप॒र्ण्यो॑ वस॑ते मातरिश्वः ।
ताव॑द्दधा॒त्युप॑ य॒ज्ञमा॒यन्ब्रा॑ह्म॒णो होतु॒रव॑रो नि॒षीद॑न् ॥

ଉଷାର ମୁଖ ଯେତିକି, ସେତିକି ହିଁ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀ ମାତରିଶ୍ୱାରେ ବାସ କରେ। ସେତିକି ହିଁ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସି ସ୍ଥାପନ କରେ; ହୋତାଙ୍କ ତଳେ ବସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ (ସେପରି କରେ)।