ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.88.1
ह॒विष्पान्त॑म॒जरं॑ स्व॒र्विदि॑ दिवि॒स्पृश्याहु॑तं॒ जुष्ट॑म॒ग्नौ ।
तस्य॒ भर्म॑णे॒ भुव॑नाय दे॒वा धर्म॑णे॒ कं स्व॒धया॑ पप्रथन्त ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਫੈਲਾਇਆ; ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ, ਰੱਖਿਅਤ, ਅਜਰ, ਸਵਰਗ ਲੱਭਣ ਵਾਲੀ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਪਿਆਰੀ ਆਹੂਤੀ ਇਹ ਹੈ।
10.88.2
गी॒र्णं भुव॑नं॒ तम॒साप॑गूळ्हमा॒विः स्व॑रभवज्जा॒ते अ॒ग्नौ ।
तस्य॑ दे॒वाः पृ॑थि॒वी द्यौरु॒तापोऽर॑णय॒न्नोष॑धीः स॒ख्ये अ॑स्य ॥
ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਅਤੇ ਨਿਗਲਿਆ ਸੰਸਾਰ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਸਵਃ (ਚਾਨਣ) ਬਣ ਗਿਆ; ਉਸਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਰਤੀ, ਦਿਊਲੋਕ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਨੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
10.88.3
दे॒वेभि॒र्न्वि॑षि॒तो य॒ज्ञिये॑भिर॒ग्निं स्तो॑षाण्य॒जरं॑ बृ॒हन्त॑म् ।
यो भा॒नुना॑ पृथि॒वीं द्यामु॒तेमामा॑त॒तान॒ रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹੁਣ ਯੱਗ-ਯੋਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਅਗਨੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਾਂਗਾ—ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਇਹ ਦਿਊਲੋਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਫੈਲਾਏ।
10.88.4
यो होतासी॑त्प्रथ॒मो दे॒वजु॑ष्टो॒ यं स॒माञ्ज॒न्नाज्ये॑ना वृणा॒नाः ।
स प॑त॒त्री॑त्व॒रं स्था जग॒द्यच्श्वा॒त्रम॒ग्निर॑कृणोज्जा॒तवे॑दाः ॥
ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਹੋਤਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਿਓ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ—ਉਸਨੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਥਾਂ, ਇਹ ਜਗਤ ਅਤੇ ਬਲ ਬਣਾਏ; ਉਹ ਜਾਤਵੇਦ ਅਗਨੀ ਹੈ।
10.88.5
यज्जा॑तवेदो॒ भुव॑नस्य मू॒र्धन्नति॑ष्ठो अग्ने स॒ह रो॑च॒नेन॑ ।
तं त्वा॑हेम म॒तिभि॑र्गी॒र्भिरु॒क्थैः स य॒ज्ञियो॑ अभवो रोदसि॒प्राः ॥
ਹੇ ਜਾਤਵੇਦ ਅਗਨੀ! ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਅਸੀਂ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਵਾਲੀ ਮਤਿ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ; ਤੂੰ ਯੱਗ-ਯੋਗ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣਿਆ।
10.88.6
मू॒र्धा भु॒वो भ॑वति॒ नक्त॑म॒ग्निस्ततः॒ सूर्यो॑ जायते प्रा॒तरु॒द्यन् ।
मा॒यामू॒ तु य॒ज्ञिया॑नामे॒तामपो॒ यत्तूर्णि॒श्चर॑ति प्रजा॒नन् ॥
ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰ ਅਗਨੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਜਨਮਦਾ ਹੈ। ਯੱਗ-ਯੋਗਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਵੇਗ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
10.88.7
दृ॒शेन्यो॒ यो म॑हि॒ना समि॒द्धोऽरो॑चत दि॒वियो॑निर्वि॒भावा॑ ।
तस्मि॑न्न॒ग्नौ सू॑क्तवा॒केन॑ दे॒वा ह॒विर्विश्व॒ आजु॑हवुस्तनू॒पाः ॥
ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਬਲਦਾ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਚਮਕਦੇ ਉਸ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ, ਸੂਕਤ-ਵਾਕ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ-ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਹਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ।
10.88.8
सू॒क्त॒वा॒कं प्र॑थ॒ममादिद॒ग्निमादिद्ध॒विर॑जनयन्त दे॒वाः ।
स ए॑षां य॒ज्ञो अ॑भवत्तनू॒पास्तं द्यौर्वे॑द॒ तं पृ॑थि॒वी तमापः॑ ॥
ਸੂਕਤ-ਵਾਕ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਗ ਬਣਿਆ, ਸਰੀਰ-ਰੱਖਿਅਕ ਬਣਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਦਿਵ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਜਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
10.88.9
यं दे॒वासोऽज॑नयन्ता॒ग्निं यस्मि॒न्नाजु॑हवु॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ।
सो अ॒र्चिषा॑ पृथि॒वीं द्यामु॒तेमामृ॑जू॒यमा॑नो अतपन्महि॒त्वा ॥
ਜਿਸ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਉਹੀ ਆਪਣੀ ਲਾਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਵ ਨੂੰ, ਰਿਤ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
10.88.10
स्तोमे॑न॒ हि दि॒वि दे॒वासो॑ अ॒ग्निमजी॑जन॒ञ्च्छक्ति॑भी रोदसि॒प्राम् ।
तमू॑ अकृण्वन्त्रे॒धा भु॒वे कं स ओष॑धीः पचति वि॒श्वरू॑पाः ॥
ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬਾਲਿਆ; ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸਨੂੰ। ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਸੁੱਖ ਲਈ ਉਹੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
10.88.11
य॒देदे॑न॒मद॑धुर्य॒ज्ञिया॑सो दि॒वि दे॒वाः सूर्य॑मादिते॒यम् ।
य॒दा च॑रि॒ष्णू मि॑थु॒नावभू॑ता॒मादित्प्राप॑श्य॒न्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ ॥
ਯਗ ਦੇ ਯੋਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਜਦੋਂ ਦੋ ਚਲਦੇ ਜੋੜੇ ਬਣੇ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੇਖੇ।
10.88.12
विश्व॑स्मा अ॒ग्निं भुव॑नाय दे॒वा वै॑श्वान॒रं के॒तुमह्ना॑मकृण्वन् ।
आ यस्त॒तानो॒षसो॑ विभा॒तीरपो॑ ऊर्णोति॒ तमो॑ अ॒र्चिषा॒ यन् ॥
ਸਭ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾ, ਉਹੀ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ।
10.88.13
वै॒श्वा॒न॒रं क॒वयो॑ य॒ज्ञिया॑सो अ॒ग्निं दे॒वा अ॑जनयन्नजु॒र्यम् ।
नक्ष॑त्रं प्र॒त्नममि॑नच्चरि॒ष्णु य॒क्षस्याध्य॑क्षं तवि॒षं बृ॒हन्त॑म् ॥
ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਯਗ ਦੇ ਯੋਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਜਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਅਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਬਲਵਾਨ, ਮਹਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
10.88.14
वै॒श्वा॒न॒रं वि॒श्वहा॑ दीदि॒वांसं॒ मन्त्रै॑र॒ग्निं क॒विमच्छा॑ वदामः ।
यो म॑हि॒म्ना प॑रिब॒भूवो॒र्वी उ॒तावस्ता॑दु॒त दे॒वः प॒रस्ता॑त् ॥
ਸਦਾ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ, ਕਵੀ ਅਗਨੀ ਦੀ ਅਸੀਂ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ ਹੈ।
10.88.15
द्वे स्रु॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् ।
ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥
ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮਾਰਗ ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਭ ਹਿਲਦਾ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।
10.88.16
द्वे स॑मी॒ची बि॑भृत॒श्चर॑न्तं शीर्ष॒तो जा॒तं मन॑सा॒ विमृ॑ष्टम् ।
स प्र॒त्यङ्विश्वा॒ भुव॑नानि तस्था॒वप्र॑युच्छन्त॒रणि॒र्भ्राज॑मानः ॥
ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਰੋਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
10.88.17
यत्रा॒ वदे॑ते॒ अव॑रः॒ पर॑श्च यज्ञ॒न्योः॑ कत॒रो नौ॒ वि वे॑द ।
आ शे॑कु॒रित्स॑ध॒मादं॒ सखा॑यो॒ नक्ष॑न्त य॒ज्ञं क इ॒दं वि वो॑चत् ॥
ਜਿੱਥੇ ਹੇਠਲਾ ਅਤੇ ਉੱਪਰਲਾ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਗ ਦੇ ਦੋ ਕਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਫ਼ਰਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਯਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ; ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ?
10.88.18
कत्य॒ग्नयः॒ कति॒ सूर्या॑सः॒ कत्यु॒षासः॒ कत्यु॑ स्वि॒दापः॑ ।
नोप॒स्पिजं॑ वः पितरो वदामि पृ॒च्छामि॑ वः कवयो वि॒द्मने॒ कम् ॥
ਕਿੰਨੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ, ਕਿੰਨੇ ਸੂਰਜ, ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਸ਼ਾਵਾਂ, ਕਿੰਨੇ ਜਲ? ਹੇ ਪਿਤਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਿਓਣ ਵਾਲੇ ਜਲ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ; ਹੇ ਕਵੀਓ, ਜਾਣਨ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।
10.88.19
या॒व॒न्मा॒त्रमु॒षसो॒ न प्रती॑कं सुप॒र्ण्यो॑ वस॑ते मातरिश्वः ।
ताव॑द्दधा॒त्युप॑ य॒ज्ञमा॒यन्ब्रा॑ह्म॒णो होतु॒रव॑रो नि॒षीद॑न् ॥
ਉਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜਿੰਨਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਤਨਾ ਹੀ ਉਹ ਯਗ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਤਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ (ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ)।