Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 4.4

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

4.4.1

कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑तिं॒ न पृ॒थ्वीं या॒हि राजे॒वाम॑वाँ॒ इभे॑न ।
तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं द्रूणा॒नो अस्ता॑सि॒ विध्य॑ र॒क्षस॒स्तपि॑ष्ठैः ॥

हे अग्नी, विस्तीर्ण मार्गाप्रमाणे बल सिद्ध कर; राजाप्रमाणे बलवान सोबत्यासह ये. वेगाने पाठलाग करून आक्रमण करणारा हो; राक्षसांना तुझ्या तीक्ष्ण शस्त्रांनी भेद.

4.4.2

तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑तन्ति॒ अनु॑ स्पृश धृष॒ता शोशु॑चानः ।
तपूं॑ष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पतं॒गानसं॑दितो॒ वि सृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः ॥

तुझ्या फिरणाऱ्या ज्वाला वेगाने खाली पडतात; धाडसाने, प्रज्वलित होऊन मागून स्पर्श कर. हे अग्नी, तुझ्या जिभेच्या ज्वालेने जळणारे पतंग निर्बंधपणे सर्व दिशांना ठिणग्यांसारखे विखुरून टाक.

4.4.3

प्रति॒ स्पशो॒ वि सृ॑ज॒ तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः ।
यो नो॑ दू॒रे अ॒घशं॑सो॒ यो अन्ति॒ अग्ने॒ माकि॑ष्टे॒ व्यथि॒रा द॑धर्षीत् ॥

शत्रूच्या जाळ्यांविरुद्ध पाश सोडव; अति वेगवान होऊन, आपल्या लोकांचा रक्षक, अबाधित राहा. हे अग्नी, जो दुरून किंवा जवळून वाईट इच्छितो, त्याच्यावर तुझी पीडा कधीही येऊ नये.

4.4.4

उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्या त॑नुष्व॒ न्य॑मित्राँ॑ ओषतात्तिग्महेते ।
यो नो॒ अरा॑तिं समिधान च॒क्रे नी॒चा तं ध॑क्ष्यत॒सं न शुष्क॑म् ॥

हे अग्नी, वर ऊठ, पुढे पसर; शत्रूंना खाली जाळ, हे तीक्ष्ण ज्वालेच्या तिग्महेते. जो आमच्याविरुद्ध वैर करतो त्याला खाली पाडून वाळलेल्या गवताप्रमाणे जाळून टाक.

4.4.5

ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑ वि॒ध्याध्य॒स्मदा॒विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या॑न्यग्ने ।
अव॑ स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूनां॑ जा॒मिमजा॑मिं॒ प्र मृ॑णीहि॒ शत्रू॑न् ॥

हे अग्नी, उंच हो; शत्रूला भोसकून आमच्यापासून दूर ठेव. हे अग्नी, दैवी कर्मे प्रकट कर; जादूगारांचे स्थिर बल खाली ओढ, आप्त आणि अनाप्त दोघांचे मूळ तोड, शत्रूंना चिरडून टाक.

4.4.6

स ते॑ जानाति सुम॒तिं य॑विष्ठ॒ य ईव॑ते॒ ब्रह्म॑णे गा॒तुमैर॑त् ।
विश्वा॑न्यस्मै सु॒दिना॑नि रा॒यो द्यु॒म्नान्य॒र्यो वि दुरो॑ अ॒भि द्यौ॑त् ॥

हे तरुणतमा, स्तोत्रासाठी मार्ग पाठवणारा तुझी कृपा जाणतो. त्याच्यासाठी शुभ दिवस आणि संपत्तीची तेजस्वी दाने प्रकट होतात; उषा दारे उघडून तेजाने झळकते.

4.4.7

सेद॑ग्ने अस्तु सु॒भगः॑ सु॒दानु॒र्यस्त्वा॒ नित्ये॑न ह॒विषा॒ य उ॒क्थैः ।
पिप्री॑षति॒ स्व आयु॑षि दुरो॒णे विश्वेद॑स्मै सु॒दिना॒ सास॑दि॒ष्टिः ॥

हे अग्ने, जो नित्य हविष्याने व स्तुतींनी तुला संतुष्ट करू इच्छितो, तो भाग्यवान आणि उदार होवो. त्याच्या जीवनात व घरात सर्व दिवस शुभ असोत, त्याची इच्छा पूर्ण होवो.

4.4.8

अर्चा॑मि ते सुम॒तिं घोष्य॒र्वाक्सं ते॑ वा॒वाता॑ जरतामि॒यं गीः ।
स्वश्वा॑स्त्वा सु॒रथा॑ मर्जयेमा॒स्मे क्ष॒त्राणि॑ धारये॒रनु॒ द्यून् ॥

तुझ्या सुमतीची मी स्तुती करतो; हे अग्ने, इकडे येऊन गर्जना कर. तुझ्यासाठी ही वाणी एकत्र स्तुती करो. उत्तम घोडे व उत्तम रथ असलेले आम्ही तुला आनंदित करू; दिवसेंदिवस आमच्यासाठी बल धारण कर.

4.4.9

इ॒ह त्वा॒ भूर्या च॑रे॒दुप॒ त्मन्दोषा॑वस्तर्दीदि॒वांस॒मनु॒ द्यून् ।
क्रीळ॑न्तस्त्वा सु॒मन॑सः सपेमा॒भि द्यु॒म्ना त॑स्थि॒वांसो॒ जना॑नाम् ॥

येथे पुष्कळ लोक तुझ्याजवळ येवोत; हे घरांत वास करणाऱ्या, दिवसेंदिवस तेजस्वी असणाऱ्या. आनंद करीत, प्रसन्न मनाने आम्ही तुझ्यासोबत राहू, आणि मनुष्यांच्या वैभवाजवळ उभे राहू.

4.4.10

यस्त्वा॒ स्वश्वः॑ सुहिर॒ण्यो अ॑ग्न उप॒याति॒ वसु॑मता॒ रथे॑न ।
तस्य॑ त्रा॒ता भ॑वसि॒ तस्य॒ सखा॒ यस्त॑ आति॒थ्यमा॑नु॒षग्जुजो॑षत् ॥

चांगले घोडे व उत्तम सोने असलेला, श्रीमंत रथाने तुझ्याजवळ येणाऱ्याचा, हे अग्ने, तू रक्षक आणि मित्र होतोस. जो क्रमाने तुझ्या आतिथ्याचा आनंद घेतो त्याचा.

4.4.11

म॒हो रु॑जामि ब॒न्धुता॒ वचो॑भि॒स्तन्मा॑ पि॒तुर्गोत॑मा॒दन्वि॑याय ।
त्वं नो॑ अ॒स्य वच॑सश्चिकिद्धि॒ होत॑र्यविष्ठ सुक्रतो॒ दमू॑नाः ॥

मोठ्या नातेसंबंधाच्या बळाने मी शब्दांनी तोडतो; ते माझ्या पित्याकडून व गोतमाकडून मला प्राप्त झाले. आमचे हे वचन तू जाण, हे होत्या, हे तरुणतमा, हे सुसंकल्प अग्ने, हे दमन करणाऱ्या.

4.4.12

अस्व॑प्नजस्त॒रण॑यः सु॒शेवा॒ अत॑न्द्रासोऽवृ॒का अश्र॑मिष्ठाः ।
ते पा॒यवः॑ स॒ध्र्य॑ञ्चो नि॒षद्याग्ने॒ तव॑ नः पान्त्वमूर ॥

झोपेविना जन्मलेले, पार नेणारे, चांगल्या वासाचे, न थकणारे, लांडग्यासारखे नसलेले, न दमणारे — ते रक्षक एकत्र बसले आहेत. हे अग्ने, तुझे ते सोबती आमचे रक्षण करोत; हे अमरा, आमचे रक्षण कर.

4.4.13

ये पा॒यवो॑ मामते॒यं ते॑ अग्ने॒ पश्य॑न्तो अ॒न्धं दु॑रि॒तादर॑क्षन् ।
र॒रक्ष॒ तान्त्सु॒कृतो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ दिप्स॑न्त॒ इद्रि॒पवो॒ नाह॑ देभुः ॥

हे अग्नी, अंधारात पाहत तुझे चोरीला गेलेले धन संकटातून वाचवणारे रक्षक — त्या सत्कर्म्यांना सर्वज्ञाने वाचवले; हानी करण्यास आतुर शत्रू त्यांना काहीही करू शकले नाहीत.

4.4.14

त्वया॑ व॒यं स॑ध॒न्य॑स्त्वोता॒स्तव॒ प्रणी॑त्यश्याम॒ वाजा॑न् ।
उ॒भा शंसा॑ सूदय सत्यताते अनुष्ठु॒या कृ॑णुह्यह्रयाण ॥

तुझ्या साहाय्याने आम्ही धनात वाटेकरी होऊन, तुझ्या मार्गदर्शनाने बक्षिसे मिळवावीत. हे सत्यनिष्ठ, दोन्ही स्तुतींना प्रेरित कर; हे अचूका, त्यांना अनुष्टुभ छंदाने दृढ कर.

4.4.15

अ॒या ते॑ अग्ने स॒मिधा॑ विधेम॒ प्रति॒ स्तोमं॑ श॒स्यमा॑नं गृभाय ।
दहा॒शसो॑ र॒क्षसः॑ पा॒ह्य॑स्मान्द्रु॒हो नि॒दो मि॑त्रमहो अव॒द्यात् ॥

या समिधांनी हे अग्नी, आम्ही तुझी उपासना करतो; म्हटल्या जाणाऱ्या स्तोत्राचा स्वीकार कर. शत्रू राक्षसांना जाळून टाक; हे मित्रपूज्या, द्रोही, निंदक आणि निंद्य गोष्टींपासून आम्हाला वाचव.