ऋग्वेद · सूक्त 5.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.44.1
तं प्र॒त्नथा॑ पू॒र्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा॑ ज्ये॒ष्ठता॑तिं बर्हि॒षदं॑ स्व॒र्विद॑म् ।
प्र॒ती॒ची॒नं वृ॒जनं॑ दोहसे गि॒राशुं जय॑न्त॒मनु॒ यासु॒ वर्ध॑से ॥
प्राचीन, पूर्वीचा, सर्व मार्गांनी आणि या मार्गांनी आपण त्याची स्तुती करतो; ज्येष्ठ, दर्भावर बसणारा, स्वर्ग शोधणारा त्याची. प्रतिमुख, वज्रबली, वेगवान, विजयी—स्तोत्राने दोहन होऊन मार्गांमध्ये तो वाढो.
5.44.2
श्रि॒ये सु॒दृशी॒रुप॑रस्य॒ याः स्व॑र्वि॒रोच॑मानः क॒कुभा॑मचो॒दते॑ ।
सु॒गो॒पा अ॑सि॒ न दभा॑य सुक्रतो प॒रो मा॒याभि॑र्ऋ॒त आ॑स॒ नाम॑ ते ॥
वैभवासाठी, हे वरचे सुदर्शन देवांनो, जे स्वर्गात तेजस्वी होऊन दिशांना प्रेरित करता. हे उत्तम रक्षका, हे सत्कर्मा ज्ञानी, तू हानीसाठी नाहीस; ऋताच्या पलीकडे, मायाशक्तींनी तुझे नाव आहे.
5.44.3
अत्यं॑ ह॒विः स॑चते॒ सच्च॒ धातु॒ चारि॑ष्टगातुः॒ स होता॑ सहो॒भरिः॑ ।
प्र॒सर्स्रा॑णो॒ अनु॑ ब॒र्हिर्वृषा॒ शिशु॒र्मध्ये॒ युवा॒जरो॑ वि॒स्रुहा॑ हि॒तः ॥
तो हविर्द्रव्य स्वीकारतो, जे अस्तित्वात आहे आणि वैभव पोषते; तो होता, अबाधित मार्गाचा, बलाचा वाहक. दर्भावर पसरणारा वृषभ; बालक, मध्यभागी तरुण, अजर; प्रवाहाशी जोडून स्थापित.
5.44.4
प्र व॑ ए॒ते सु॒युजो॒ याम॑न्नि॒ष्टये॒ नीची॑र॒मुष्मै॑ य॒म्य॑ ऋता॒वृधः॑ ।
सु॒यन्तु॑भिः सर्वशा॒सैर॒भीशु॑भिः॒ क्रिवि॒र्नामा॑नि प्रव॒णे मु॑षायति ॥
चांगले जुंपलेले हे यज्ञयात्रेसाठी तुमच्याकडे येतात; खाली वाहणारे, ऋताचे रक्षक, यमाच्या बहिणीसारखे. चांगले ताणलेल्या दोऱ्यांचे, सर्वशासक, तेजस्वी किरणांचे; तो क्रिवी अवतरताना आपली नावे चमकवतो.
5.44.5
सं॒जर्भु॑राण॒स्तरु॑भिः सुते॒गृभं॑ वया॒किनं॑ चि॒त्तग॑र्भासु सु॒स्वरुः॑ ।
धा॒र॒वा॒केष्वृ॑जुगाथ शोभसे॒ वर्ध॑स्व॒ पत्नी॑र॒भि जी॒वो अ॑ध्व॒रे ॥
वृक्षांसह एकत्र होऊन पोषण देत, मधू वाहणारा, मेघगर्भ पावसात वयाकिनाला; चांगल्या पालका, सरळ स्तोत्र असलेल्या, तू चमकतोस. हे ऋजुगाथ, पत्न्यांकडे वाढ; अध्वरात जिवंत होऊन वाढ.
5.44.6
या॒दृगे॒व ददृ॑शे ता॒दृगु॑च्यते॒ सं छा॒यया॑ दधिरे सि॒ध्रया॒प्स्वा ।
म॒हीम॒स्मभ्य॑मुरु॒षामु॒रु ज्रयो॑ बृ॒हत्सु॒वीर॒मन॑पच्युतं॒ सहः॑ ॥
जसे दिसते तसेच सांगितले जाते; छायेसह त्यांनी पाण्यांमध्ये सिद्र-आश्रयात स्थापना केली. आम्हाला महान, विस्तृत प्रवाह व मोठे जीवन दे—उत्तम संततीसह, न ढळणारे बल.
5.44.7
वेत्यग्रु॒र्जनि॑वा॒न्वा अति॒ स्पृधः॑ समर्य॒ता मन॑सा॒ सूर्यः॑ क॒विः ।
घ्रं॒सं रक्ष॑न्तं॒ परि॑ वि॒श्वतो॒ गय॑म॒स्माकं॒ शर्म॑ वनव॒त्स्वाव॑सुः ॥
प्रथम जन्मलेला अग्नी, जन्मलेला असूनही, शत्रूंना ओलांडतो; मनाच्या संकल्पाने सूर्य, द्रष्टा, सर्व बाजूंनी उष्णतेचे रक्षण करीत गायक आम्हाला आश्रय देवो; उत्तम धन असलेला तसे करो.
5.44.8
ज्यायां॑सम॒स्य य॒तुन॑स्य के॒तुना॑ ऋषिस्व॒रं च॑रति॒ यासु॒ नाम॑ ते ।
या॒दृश्मि॒न्धायि॒ तम॑प॒स्यया॑ विद॒द्य उ॑ स्व॒यं वह॑ते॒ सो अरं॑ करत् ॥
या प्रेरकाच्या प्रकाश-ध्वजाने, जो महान आहे तो ऋषीसारखा संचार करतो; तुझे नाम ज्यांच्यामध्ये आहे, ज्यात तो ठेवला गेला, त्याला (दुष्ट) कर्माने कोणी शोधो; जो स्वतः वाहतो तो चांगले करो.
5.44.9
स॒मु॒द्रमा॑सा॒मव॑ तस्थे अग्रि॒मा न रि॑ष्यति॒ सव॑नं॒ यस्मि॒न्नाय॑ता ।
अत्रा॒ न हार्दि॑ क्रव॒णस्य॑ रेजते॒ यत्रा॑ म॒तिर्वि॒द्यते॑ पूत॒बन्ध॑नी ॥
या जलांच्या समुद्रात जो अग्रेसर आहे तो खाली उभा आहे; ज्यात यज्ञकर्म विस्तारले आहे ते नष्ट होत नाही; येथे द्रष्ट्याचे हृदय थरथरत नाही, जेथे विचार आढळतो, ते शुद्धतेने बद्ध आहे.
5.44.10
स हि क्ष॒त्रस्य॑ मन॒सस्य॒ चित्ति॑भिरेवाव॒दस्य॑ यज॒तस्य॒ सध्रेः॑ ।
अ॒व॒त्सा॒रस्य॑ स्पृणवाम॒ रण्व॑भिः॒ शवि॑ष्ठं॒ वाजं॑ वि॒दुषा॑ चि॒दर्ध्य॑म् ॥
तोच खरोखर क्षत्र आणि मनाच्या प्रज्ञांनी, या एवावद, यजनीय साधूच्या, अवत्साराच्या (कर्माने) आम्ही गायकांसह अतिशय बलवान बल मिळवो; जाणकारालाही मिळवण्यायोग्य.
5.44.11
श्ये॒न आ॑सा॒मदि॑तिः क॒क्ष्यो॑ मदो॑ वि॒श्ववा॑रस्य यज॒तस्य॑ मा॒यिनः॑ ।
सम॒न्यम॑न्यमर्थय॒न्त्येत॑वे वि॒दुर्वि॒षाणं॑ परि॒पान॒मन्ति॒ ते ॥
या (जलांचा) श्येन, अदिती, कक्ष्य मद, विश्ववार, यजनीय, मायावी (जो). ते एकमेकांना एकत्र जाण्याची इच्छा करतात; जवळचे रक्षण करणारे शिंग ते जाणतात.
5.44.12
स॒दा॒पृ॒णो य॑ज॒तो वि द्विषो॑ वधीद्बाहुवृ॒क्तः श्रु॑त॒वित्तर्यो॑ वः॒ सचा॑ ।
उ॒भा स वरा॒ प्रत्ये॑ति॒ भाति॑ च॒ यदी॑ं ग॒णं भज॑ते सुप्र॒याव॑भिः ॥
नेहमी पूर्ण करणारा, यजनीय, शत्रूंना दूर करो, धनुर्धारी, ऐकलेले जाणणारा; तुझ्यासह. तो दोन वरांकडे जातो आणि प्रकाशतो, जेव्हा तो उत्तम स्वारांच्या तुकडीला वाटा देतो.
5.44.13
सु॒त॒म्भ॒रो यज॑मानस्य॒ सत्प॑ति॒र्विश्वा॑सा॒मूधः॒ स धि॒यामु॒दञ्च॑नः ।
भर॑द्धे॒नू रस॑वच्छिश्रिये॒ पयो॑ अनुब्रुवा॒णो अध्ये॑ति॒ न स्व॒पन् ॥
यजमानासाठी पात्र धारण करणारा, सर्वांचा खरा स्वामी, विचारांना वर उचलणारा; गाईचे कास घेऊन चालतो. दुधासाठी जागा राहतो, झोपत नाही.
5.44.14
यो जा॒गार॒ तमृचः॑ कामयन्ते॒ यो जा॒गार॒ तमु॒ सामा॑नि यन्ति ।
यो जा॒गार॒ तम॒यं सोम॑ आह॒ तवा॒हम॑स्मि स॒ख्ये न्यो॑काः ॥
जो जागा आहे त्यालाच ऋचा इच्छितात; जो जागा आहे त्याकडेच साम जातात. जो जागा आहे त्याला हा सोम म्हणतो: मी तुझा आहे, मैत्रीत जवळचा आहे.
5.44.15
अ॒ग्निर्जा॑गार॒ तमृचः॑ कामयन्ते अ॒ग्निर्जा॑गार॒ तमु॒ सामा॑नि यन्ति ।
अ॒ग्निर्जा॑गार॒ तम॒यं सोम॑ आह॒ तवा॒हम॑स्मि स॒ख्ये न्यो॑काः ॥
अग्नी जागा आहे, त्यालाच ऋचा इच्छितात; अग्नी जागा आहे, त्याकडेच साम जातात. अग्नी जागा आहे, त्याला हा सोम म्हणतो: मी तुझा आहे, मैत्रीत जवळचा आहे.