Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 6.18

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

6.18.1

तमु॑ ष्टुहि॒ यो अ॒भिभू॑त्योजा व॒न्वन्नवा॑तः पुरुहू॒त इन्द्रः॑ ।
अषा॑ळ्हमु॒ग्रं सह॑मानमा॒भिर्गी॒र्भिर्व॑र्ध वृष॒भं च॑र्षणी॒नाम् ॥

अजेय बल असलेल्या, अडथळ्याशिवाय संचार करणाऱ्या, अनेकांनी आवाहन केलेल्या त्या इंद्राची स्तुती कर; अजिंक्य, उग्र, विजयी, मानवांमधील वृषभ अशा त्याला या स्तोत्रांनी वाढव.

6.18.2

स यु॒ध्मः सत्वा॑ खज॒कृत्स॒मद्वा॑ तुविम्र॒क्षो न॑दनु॒माँ ऋ॑जी॒षी ।
बृ॒हद्रे॑णु॒श्च्यव॑नो॒ मानु॑षीणा॒मेकः॑ कृष्टी॒नाम॑भवत्स॒हावा॑ ॥

तोच योद्धा, बलवान, किल्ले फोडणारा, लुटीचा स्वामी, शत्रूंचा नाश करणारा, गर्जना करणारा. विशाल धन असलेला च्यवन मानवांत व लोकांत एकटाच बलवान झाला.

6.18.3

त्वं ह॒ नु त्यद॑दमायो॒ दस्यूँ॒रेकः॑ कृ॒ष्टीर॑वनो॒रार्या॑य ।
अस्ति॑ स्वि॒न्नु वी॒र्यं॑ तत्त॑ इन्द्र॒ न स्वि॑दस्ति॒ तदृ॑तु॒था वि वो॑चः ॥

तूच खरोखर त्या दस्युंना एकट्याने वश केलास; आर्यासाठी प्रजांचे रक्षण केलेस. ते पराक्रम आताही आहे का? हे इंद्रा, ते पराक्रम नाही का? योग्य वेळी ते प्रकट कर.

6.18.4

सदिद्धि ते॑ तुविजा॒तस्य॒ मन्ये॒ सहः॑ सहिष्ठ तुर॒तस्तु॒रस्य॑ ।
उ॒ग्रमु॒ग्रस्य॑ त॒वस॒स्तवी॒योऽर॑ध्रस्य रध्र॒तुरो॑ बभूव ॥

खरोखर मला वाटते की तुझे बल, हे अनेक जन्म घेतलेल्या, अत्यंत बलवान, ते श्रेष्ठ आहे. उग्रापेक्षा तू उग्र, बलवानापेक्षा बलवान आहेस; अप्रतिहताला वेगवानांपेक्षा अधिक वेगवान झालास.

6.18.5

तन्नः॑ प्र॒त्नं स॒ख्यम॑स्तु यु॒ष्मे इ॒त्था वद॑द्भिर्व॒लमङ्गि॑रोभिः ।
हन्न॑च्युतच्युद्दस्मे॒षय॑न्तमृ॒णोः पुरो॒ वि दुरो॑ अस्य॒ विश्वाः॑ ॥

ती प्राचीन मैत्री आमची तुझ्याशी असो; अंगिरसांनी असे म्हणत वलाचा वध केला. हे अचूका, हे अद्भुता, युद्धाची इच्छा करून त्याला मार; तू त्याचे सर्व किल्ले व दरवाजे उघडलेस.

6.18.6

स हि धी॒भिर्हव्यो॒ अस्त्यु॒ग्र ई॑शान॒कृन्म॑ह॒ति वृ॑त्र॒तूर्ये॑ ।
स तो॒कसा॑ता॒ तन॑ये॒ स व॒ज्री वि॑तन्त॒साय्यो॑ अभवत्स॒मत्सु॑ ॥

तोच प्रार्थनांनी आवाहन करण्यायोग्य, उग्र, वृत्रयुद्धात महान कार्य करणारा आहे. तोच संतती मिळवण्यात, संततीत; तोच वज्रधारी, वितन्तूंनी स्तुत, संघर्षांत विजयी झाला.

6.18.7

स म॒ज्मना॒ जनि॑म॒ मानु॑षाणा॒मम॑र्त्येन॒ नाम्नाति॒ प्र स॑र्स्रे ।
स द्यु॒म्नेन॒ स शव॑सो॒त रा॒या स वी॒र्ये॑ण॒ नृत॑मः॒ समो॑काः ॥

तो आपल्या महिम्याने मानवांच्या सर्व जन्मांना ओलांडून गेला आहे; अमर नावाने प्रसिद्ध. तेजाने, बलाने, धनाने आणि वीर्याने तोच वीरांमध्ये श्रेष्ठ आहे, आपल्या निवासात एकटा आहे.

6.18.8

स यो न मु॒हे न मिथू॒ जनो॒ भूत्सु॒मन्तु॑नामा॒ चुमु॑रिं॒ धुनिं॑ च ।
वृ॒णक्पिप्रुं॒ शम्ब॑रं॒ शुष्ण॒मिन्द्रः॑ पु॒रां च्यौ॒त्नाय॑ श॒यथा॑य॒ नू चि॑त् ॥

कधीही व्यर्थ न जाणारा तो इंद्र मनुष्य झाला, चांगल्या कीर्तीचा; त्याने चुमुरि आणि धुनि यांनाही ठार केले. इंद्राने पिप्रु, शंबर आणि शुष्ण यांना पाडले, आणि किल्ले फोडून पाडण्यासाठीही.

6.18.9

उ॒दाव॑ता॒ त्वक्ष॑सा॒ पन्य॑सा च वृत्र॒हत्या॑य॒ रथ॑मिन्द्र तिष्ठ ।
धि॒ष्व वज्रं॒ हस्त॒ आ द॑क्षिण॒त्राभि प्र म॑न्द पुरुदत्र मा॒याः ॥

हे इंद्रा, वेगवान घोड्यांसह, बलाने आणि धनाने, वृत्राच्या वधासाठी रथावर उभा राहा. हातात वज्र धर, उजव्या बाजूला उंच कर; हे बहुदात्या, आपल्या मायांनी आनंदित हो.

6.18.10

अ॒ग्निर्न शुष्कं॒ वन॑मिन्द्र हे॒ती रक्षो॒ नि ध॑क्ष्य॒शनि॒र्न भी॒मा ।
ग॒म्भी॒रय॑ ऋ॒ष्वया॒ यो रु॒रोजाध्वा॑नयद्दुरि॒ता द॒म्भय॑च्च ॥

अग्नी कोरडे रान जाळावे तसे, हे इंद्रा, तुझ्या अस्त्राने राक्षसांना खाली पाड; भयंकर वज्रासारखे, खोल गर्जणाऱ्या तुझ्या शस्त्राने. पाप्यांना तोडून गर्जना करवणारा आणि हानी करू इच्छिणाऱ्यांना दाबणारा तोच.

6.18.11

आ स॒हस्रं॑ प॒थिभि॑रिन्द्र रा॒या तुवि॑द्युम्न तुवि॒वाजे॑भिर॒र्वाक् ।
या॒हि सू॑नो सहसो॒ यस्य॒ नू चि॒ददे॑व॒ ईशे॑ पुरुहूत॒ योतोः॑ ॥

हे इंद्रा, हजारो मार्गांनी, धनासह, हे तेजस्वी, वेगवान सहाय्यकांसह आमच्याकडे ये. हे बलाच्या पुत्रा, ज्याचे राज्य अतुल्य आहे तो तूच; हे बहुपूजित, ये.

6.18.12

प्र तु॑विद्यु॒म्नस्य॒ स्थवि॑रस्य॒ घृष्वे॑र्दि॒वो र॑रप्शे महि॒मा पृ॑थि॒व्याः ।
नास्य॒ शत्रु॒र्न प्र॑ति॒मान॑मस्ति॒ न प्र॑ति॒ष्ठिः पु॑रुमा॒यस्य॒ सह्योः॑ ॥

अत्यंत तेजस्वी, स्थिर आणि धाडसी अशा त्याची महिमा आकाश आणि पृथ्वी उजळवते. त्याच्यासारखा शत्रू नाही, सदृश नाही, विरोधकही नाही; तो बहुमायावी आणि पराक्रमी आहे.

6.18.13

प्र तत्ते॑ अ॒द्या कर॑णं कृ॒तं भू॒त्कुत्सं॒ यदा॒युम॑तिथि॒ग्वम॑स्मै ।
पु॒रू स॒हस्रा॒ नि शि॑शा अ॒भि क्षामुत्तूर्व॑याणं धृष॒ता नि॑नेथ ॥

हे इंद्रा, आज तुझे हे पराक्रमी कार्य सिद्ध झाले; कुत्स, आयू आणि अतिथिग्व यांच्यासाठी तू ते केलेस. अनेक हजारो (शत्रूंना) तू भूमीवर पाडलेस; धैर्याने तूर्वयाणाला वर आणलेस.

6.18.14

अनु॒ त्वाहि॑घ्ने॒ अध॑ देव दे॒वा मद॒न्विश्वे॑ क॒वित॑मं कवी॒नाम् ।
करो॒ यत्र॒ वरि॑वो बाधि॒ताय॑ दि॒वे जना॑य त॒न्वे॑ गृणा॒नः ॥

अहीचा वध करताना तुझ्या मागे, हे देवा, सर्व देव आनंदले आणि कवींमध्ये सर्वात ज्ञानी अशा तुला त्यांनी गौरवले. जिथे तू पीडितांसाठी, स्वर्गासाठी, लोकांसाठी आणि देहासाठी धन निर्माण करतोस, तिथे तुझी स्तुती होवो.

6.18.15

अनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी तत्त॒ ओजोऽम॑र्त्या जिहत इन्द्र दे॒वाः ।
कृ॒ष्वा कृ॑त्नो॒ अकृ॑तं॒ यत्ते॒ अस्ति॑ उ॒क्थं नवी॑यो जनयस्व य॒ज्ञैः ॥

तुझ्या त्या सामर्थ्यानुसार द्यावापृथिवी (तुझी स्तुती करतात), हे इंद्रा; अमर देवही (तुला मानतात). हे कर्त्या, जे न केलेले आहे ते कर; आणि तुझ्यासाठी नवे स्तोत्र यज्ञांनी निर्माण कर.