ऋग्वेद · सूक्त 6.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.49.1
स्तु॒षे जनं॑ सुव्र॒तं नव्य॑सीभिर्गी॒र्भिर्मि॒त्रावरु॑णा सुम्न॒यन्ता॑ ।
त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑वन्तु सुक्ष॒त्रासो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॒ग्निः ॥
चांगली व्रते पाळणाऱ्या त्या मनुष्याची मी स्तुती करतो; नव्या स्तोत्रांनी मित्र आणि वरुण यांना कल्याण करणारे म्हणून बोलावतो. ते येवोत, येथे ऐकोत; उत्तम बल असलेले वरुण, मित्र आणि अग्नी तेच आहेत.
6.49.2
वि॒शोवि॑श॒ ईड्य॑मध्व॒रेषु॒ अदृ॑प्तक्रतुमर॒तिं यु॑व॒त्योः ।
दि॒वः शिशुं॒ सह॑सः सू॒नुम॒ग्निं य॒ज्ञस्य॑ के॒तुम॑रु॒षं यज॑ध्यै ॥
सर्व लोकांनी स्तुत्य, यज्ञांत अखंड संकल्प असलेले, दोन तरुण उषांना प्रेरणा देणारे, स्वर्गाचे बाळ, बलाचा पुत्र अग्नी, यज्ञाचा ध्वज आणि तेजस्वी अग्नीची पूजा करण्यासाठी.
6.49.3
अ॒रु॒षस्य॑ दुहि॒तरा॒ विरू॑पे॒ स्तृभि॑र॒न्या पि॑पि॒शे सूरो॑ अ॒न्या ।
मि॒थ॒स्तुरा॑ वि॒चर॑न्ती पाव॒के मन्म॑ श्रु॒तं न॑क्षत ऋ॒च्यमा॑ने ॥
अरुणाच्या (उषेच्या) दोन कन्या, वेगवेगळ्या रूपाच्या; एक ताऱ्यांनी प्रकट होते, दुसरी सूर्यप्रकाशाने झळकते. एकमेकींविरुद्ध संचार करणाऱ्या पवित्र दीप्ती स्तुत मंत्र प्राप्त करतात.
6.49.4
प्र वा॒युमच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा बृ॒हद्र॑यिं वि॒श्ववा॑रं रथ॒प्राम् ।
द्यु॒तद्या॑मा नि॒युतः॒ पत्य॑मानः क॒विः क॒विमि॑यक्षसि प्रयज्यो ॥
वायूकडे महान मनीषा (प्रार्थना) अर्पित आहे; महान धनदाता, सर्वव्यापी, रथाचा सहायक तो आहे. हे तेजस्वी, आपल्या घोड्यांच्या स्वामी, कवी, कवीजवळ तू पूजा करू इच्छितोस, हे त्वरित यज्ञ करणाऱ्या.
6.49.5
स मे॒ वपु॑श्च्छदयद॒श्विनो॒र्यो रथो॑ वि॒रुक्मा॒न्मन॑सा युजा॒नः ।
येन॑ नरा नासत्येष॒यध्यै॑ व॒र्तिर्या॒थस्तन॑याय॒ त्मने॑ च ॥
तो रथ माझे शरीर सुशोभित करो — अश्विनींचा रथ, झळकणारा, मनाने जुंपलेला. ज्याद्वारे हे नरांनो, हे नासत्यांनो, तुम्ही मार्गावरून जाता, पुत्रासाठी आणि आपल्या शरीरासाठीही.
6.49.6
पर्ज॑न्यवाता वृषभा पृथि॒व्याः पुरी॑षाणि जिन्वत॒मप्या॑नि ।
सत्य॑श्रुतः कवयो॒ यस्य॑ गी॒र्भिर्जग॑त स्थात॒र्जग॒दा कृ॑णुध्वम् ॥
हे पर्जन्या आणि वाता, हे वृषभांनो! पृथ्वीतील गर्भबीजांना जागवा, पाण्यांना चैतन्य द्या. हे सत्य ऐकणाऱ्या कवींनो, ज्याच्या स्तुतीने, हे स्थिरा, चालणाऱ्या जगाला स्थिर करा.
6.49.7
पावी॑रवी क॒न्या॑ चि॒त्रायुः॒ सर॑स्वती वी॒रप॑त्नी॒ धियं॑ धात् ।
ग्नाभि॒रच्छि॑द्रं शर॒णं स॒जोषा॑ दुरा॒धर्षं॑ गृण॒ते शर्म॑ यंसत् ॥
पवित्र करणारी, उज्ज्वल जीवन असलेली कन्या सरस्वती, वीरांची स्वामिनी, हिने बुद्धी प्रदान केली. पत्नींसह एकत्र येऊन ती स्तोत्रकर्त्याला अखंड, अजेय आश्रय आणि सुख देवो.
6.49.8
प॒थस्प॑थः॒ परि॑पतिं वच॒स्या कामे॑न कृ॒तो अ॒भ्या॑नळ॒र्कम् ।
स नो॑ रासच्छु॒रुध॑श्च॒न्द्राग्रा॒ धियं॑धियं सीषधाति॒ प्र पू॒षा ॥
प्रत्येक मार्गावर रक्षकापर्यंत, वाणीने व इच्छेने रचलेली स्तुती पोहोचली. तो पूषन, तेजस्वी मुखाचा, धन देणारा, आम्हाला समृद्धी देवो आणि प्रत्येक विचार सिद्ध करो.
6.49.9
प्र॒थ॒म॒भाजं॑ य॒शसं॑ वयो॒धां सु॑पा॒णिं दे॒वं सु॒गभ॑स्ति॒मृभ्व॑म् ।
होता॑ यक्षद्यज॒तं प॒स्त्या॑नाम॒ग्निस्त्वष्टा॑रं सु॒हवं॑ वि॒भावा॑ ॥
प्रथम भागाचा अधिकारी, यशस्वी, जीवनदाता, सुंदर हात असलेला, देव, उत्तम आश्रय देणारा ऋभूला; होता, पूजनीय, यज्ञांचा स्वामी, सहज आवाहन होणाऱ्या तेजस्वी त्वष्ट्याला अग्नी पूजो.
6.49.10
भुव॑नस्य पि॒तरं॑ गी॒र्भिरा॒भिः रु॒द्रं दिवा॑ व॒र्धया॑ रु॒द्रम॒क्तौ ।
बृ॒हन्त॑मृ॒ष्वम॒जरं॑ सुषु॒म्नमृध॑ग्घुवेम क॒विने॑षि॒तासः॑ ॥
विश्वाचा पिता रुद्राला या स्तुतींनी, दिवसा, हे स्तोत्या, वाढव; रात्रीलाही रुद्राला. महान, बलवान, जरारहित, कल्याणकारी — कवींनी प्रेरित होऊन आपण एकेक करून आवाहन करू.
6.49.11
आ यु॑वानः कवयो यज्ञियासो॒ मरु॑तो ग॒न्त गृ॑ण॒तो व॑र॒स्याम् ।
अ॒चि॒त्रं चि॒द्धि जिन्व॑था वृ॒धन्त॑ इ॒त्था नक्ष॑न्तो नरो अङ्गिर॒स्वत् ॥
हे तरुण, ज्ञानी, यज्ञयोग्य मरुतांनो, येथे या, स्तोत्याच्या प्रिय स्तुतीकडे. निश्चितच तुम्ही अद्भुत बलाने प्रेरित होऊन वाढता; अशा प्रकारे, हे नेत्यांनो, अंगिरसांप्रमाणे तुम्ही पोहोचता.
6.49.12
प्र वी॒राय॒ प्र त॒वसे॑ तु॒रायाजा॑ यू॒थेव॑ पशु॒रक्षि॒रस्त॑म् ।
स पि॑स्पृशति त॒न्वि॑ श्रु॒तस्य॒ स्तृभि॒र्न नाकं॑ वच॒नस्य॒ विपः॑ ॥
वीरासाठी, बलवानासाठी, वेगवानासाठी पुढे पाठवा, कळपाला घरी हाकावे तसे; तो, गोनेत्र, शरीरात कीर्ती स्पर्शो, स्तोत्रांनी स्वर्ग गाठावा तसे; वाणीचे प्राज्ञ (हे मिळवा).
6.49.13
यो रजां॑सि विम॒मे पार्थि॑वानि॒ त्रिश्चि॒द्विष्णु॒र्मन॑वे बाधि॒ताय॑ ।
तस्य॑ ते॒ शर्म॑न्नुपद॒द्यमा॑ने रा॒या म॑देम त॒न्वा॑ तना॑ च ॥
पृथ्वीच्या लोकांना तीन वेळा मोजणारा विष्णू, पीडित मनूसाठी; तुझ्या आश्रयात दिले जात असताना, धनाने, शरीराने आणि संततीने आम्ही आनंदित होवो.
6.49.14
तन्नोऽहि॑र्बु॒ध्न्यो॑ अ॒द्भिर॒र्कैस्तत्पर्व॑त॒स्तत्स॑वि॒ता चनो॑ धात् ।
तदोष॑धीभिर॒भि रा॑ति॒षाचो॒ भगः॒ पुरं॑धिर्जिन्वतु॒ प्र रा॒ये ॥
बुध्न्य अहि पाण्यांनी आणि स्तुतींनी आम्हाला ते देवो; तो पर्वत, तो सविता प्रकाश स्थापित करो; औषधींसह दाता भग आणि पुरंधी धनासाठी प्रेरणा देवोत.
6.49.15
नु नो॑ र॒यिं र॒थ्यं॑ चर्षणि॒प्रां पु॑रु॒वीरं॑ म॒ह ऋ॒तस्य॑ गो॒पां क्षयं॑ दाता॒जरं॒ येन॒ जना॑न् ।
स्पृधो॒ अदे॑वीर॒भि च॒क्रमा॑म॒ विश॒ आदे॑वीर॒भ्य॑श्नवा॑म ॥
आता आम्हाला तो रथवाही धन दे, जो लोकांना आणो, वीरांनी भरलेला असो; महान ऋताच्या रक्षकाचे निवासस्थान आणि अजर धन दे, ज्यायोगे आम्ही जनांना मिळवू; अदेव शत्रूंना जिंकू, देव विशांना प्राप्त करू.