ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 8.63

8.63.1

स पू॒र्व्यो म॒हानां॑ वे॒नः क्रतु॑भिरानजे ।
यस्य॒ द्वारा॒ मनु॑ष्पि॒ता दे॒वेषु॒ धिय॑ आन॒जे ॥

ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਮਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਵੇਨ ਆਪਣੀਆਂ ਬੁੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਇਆ। ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ।

दि॒वो मानं॒ नोत्स॑द॒न्त्सोम॑पृष्ठासो॒ अद्र॑यः ।
उ॒क्था ब्रह्म॑ च॒ शंस्या॑ ॥

ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਉੱਠੇ; ਸੋਮ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਕਥ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਮੰਤਰ ਵੀ।

स वि॒द्वाँ अङ्गि॑रोभ्य॒ इन्द्रो॒ गा अ॑वृणो॒दप॑ ।
स्तु॒षे तद॑स्य॒ पौंस्य॑म् ॥

ਗਿਆਨੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਲਈ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਉਸ ਪੌਰਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

स प्र॒त्नथा॑ कविवृ॒ध इन्द्रो॑ वा॒कस्य॑ व॒क्षणिः॑ ।
शि॒वो अ॒र्कस्य॒ होम॑नि अस्म॒त्रा ग॒न्त्वव॑से ॥

ਉਹ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਬਾਣੀ ਦਾ ਉਚਾਰਕ, ਸ਼ੁਭ; ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ।

आदू॒ नु ते॒ अनु॒ क्रतुं॒ स्वाहा॒ वर॑स्य॒ यज्य॑वः ।
श्वा॒त्रम॒र्का अ॑नूष॒तेन्द्र॑ गो॒त्रस्य॑ दा॒वने॑ ॥

ਉਦੋਂ ਹੀ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸੰਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ 'ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਰਦਾਤਾ ਦੇ ਯਜਮਾਨ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਗੋਪਾਲਕ ਦੇ ਦਾਨ ਲਈ ਸਤੋਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

इन्द्रे॒ विश्वा॑नि वी॒र्या॑ कृ॒तानि॒ कर्त्वा॑नि च ।
यम॒र्का अ॑ध्व॒रं वि॒दुः ॥

ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪੌਰਸ, ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਰਮ ਹਨ; ਜਿਸ ਯੱਗ ਨੂੰ ਸਤੋਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

यत्पाञ्च॑जन्यया वि॒शेन्द्रे॒ घोषा॒ असृ॑क्षत ।
अस्तृ॑णाद्ब॒र्हणा॑ वि॒पोऽर्यो मान॑स्य॒ स क्षयः॑ ॥

ਪੰਜ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਉਸਤਤ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਉੱਠੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਵਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਇਹੀ ਮਨ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ।

इ॒यमु॑ ते॒ अनु॑ष्टुतिश्चकृ॒षे तानि॒ पौंस्या॑ ।
प्राव॑श्च॒क्रस्य॑ वर्त॒निम् ॥

ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਉਸਤਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਹ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਚੱਕਰ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

अ॒स्य वृष्णो॒ व्योद॑न उ॒रु क्र॑मिष्ट जी॒वसे॑ ।
यवं॒ न प॒श्व आ द॑दे ॥

ਇਸ ਵਸ਼ਭ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਦਮ ਜੀਵਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਪਸ਼ੂ ਤੋਂ ਜੌਂ ਲੈਣ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

तद्दधा॑ना अव॒स्यवो॑ यु॒ष्माभि॒र्दक्ष॑पितरः ।
स्याम॑ म॒रुत्व॑तो वृ॒धे ॥

ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਹਾਇਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਧੇ ਲਈ ਹੋਈਏ।

बळृ॒त्विया॑य॒ धाम्न॒ ऋक्व॑भिः शूर नोनुमः ।
जेषा॑मेन्द्र॒ त्वया॑ यु॒जा ॥

ਸੱਚਮੁੱਚ, ਰਿਤੂ-ਯੱਗ ਦੇ ਉਸ ਵਾਸੇ ਲਈ, ਮੰਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹੇ ਵੀਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤੀਏ।

अ॒स्मे रु॒द्रा मे॒हना॒ पर्व॑तासो वृत्र॒हत्ये॒ भर॑हूतौ स॒जोषाः॑ ।
यः शंस॑ते स्तुव॒ते धायि॑ प॒ज्र इन्द्र॑ज्येष्ठा अ॒स्माँ अ॑वन्तु दे॒वाः ॥

ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੁਦਰ, ਮੇਘ-ਰੂਪ ਪਰਬਤ, ਵ੍ਰਿਤਰ-ਵਧ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ-ਸੱਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕਮਨ ਹੋਣ; ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।