ଉପନିଷଦ · Śvetāśvatara 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 1.1
ॐ ब्रह्मवादिनो वदन्ति ।
किं कारणं ब्रह्म कुतः स्म जाता जीवाम केन क्व च सम्प्रतिष्ठा ।
अधिष्ठिताः केन सुखेतरेषु वर्तामहे ब्रह्मविदो व्यवस्थाम् ॥ १.१ ॥
ଓଁ। ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ କହନ୍ତି: ଜଗତର କାରଣ କ'ଣ? ବ୍ରହ୍ମ କ'ଣ? ଆମେ କାହାଠାରୁ ଜନ୍ମିଛେ, କାହାଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିଛେ, କେଉଁଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ? ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ କାହାର ଅଧୀନରେ ଆମେ ବର୍ତ୍ତୁ? ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞଗଣ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କିଏ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି?
Śvetāśvatara 1.2
कालः स्वभावो नियतिर्यदृच्छा भूतानि योनिः पुरुष इति चिन्त्यम् ।
संयोग एषां न त्वात्मभावादात्माप्यनीशः सुखदुःखहेतोः ॥ १.२ ॥
କାଳ, ସ୍ୱଭାବ, ନିୟତି, ଯଦୃଚ୍ଛା, ଭୂତସମୂହ, ଯୋନି ଓ ପୁରୁଷ — ଏସବୁ ବିଚାର୍ଯ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଏମାନଙ୍କର ସଂଯୋଗ ମଧ୍ୟ କାରଣ ନୁହେଁ; ଆତ୍ମା ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ-ଦୁଃଖର କାରଣ ହେବାକୁ ଅସମର୍ଥ।
Śvetāśvatara 1.3
ते ध्यानयोगानुगता अपश्यन्देवात्मशक्तिं स्वगुणैर्निगूढाम् ।
यः कारणानि निखिलानि तानि कालात्मयुक्तान्यधितिष्ठत्येकः ॥ १.३ ॥
ଧ୍ୟାନଯୋଗ ଅନୁସରଣ କରି ସେମାନେ ଦେବଙ୍କ ଆତ୍ମଶକ୍ତି ଦେଖିଲେ, ଯାହା ନିଜ ଗୁଣରେ ନିଗୂଢ଼। କାଳ ଓ ଆତ୍ମାଯୁକ୍ତ ସେହି ସମସ୍ତ କାରଣ ଉପରେ ଯିଏ ଏକାକୀ ଅଧିଷ୍ଠିତ।
Śvetāśvatara 1.4
तमेकनेमिं त्रिवृतं षोडशान्तं शतार्धारं विंशतिप्रत्यराभिः ।
अष्टकैः षड्भिर्विश्वरूपैकपाशं त्रिमार्गभेदं द्विनिमित्तैकमोहम् ॥ १.४ ॥
ଗୋଟିଏ ଧାର ବିଶିଷ୍ଟ, ତିନି ଭାଗର, ଷୋଳଟି ପ୍ରାନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ, ପଚାଶଟି ଅର ବିଶିଷ୍ଟ, କୋଡ଼ିଏଟି ପ୍ରତ୍ୟର ବିଶିଷ୍ଟ, ଆଠ ଓ ଛଅଟି ସମୂହ ବିଶିଷ୍ଟ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଏକ ପାଶ ବିଶିଷ୍ଟ, ତିନି ପଥରେ ବିଭକ୍ତ, ଦୁଇ ନିମିତ୍ତରେ ଏକ ମୋହ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଚକ୍ର ପରି ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
Śvetāśvatara 1.5
पञ्चस्रोतोम्बुं पञ्चयोन्युग्रवक्त्रां पञ्चप्राणोर्मिं पञ्चबुद्ध्यादिमूलाम् ।
पञ्चावर्तां पञ्चदुःखौघवेगां पञ्चाशद्भेदां पञ्चपर्वामधीमः ॥ १.५ ॥
ପାଞ୍ଚ ସ୍ରୋତ, ପାଞ୍ଚ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ମୁଖ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରାଣର ତରଙ୍ଗ, ପଞ୍ଚବୁଦ୍ଧି ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ମୂଳଯୁକ୍ତ, ପାଞ୍ଚ ଆବର୍ତ୍ତ, ପାଞ୍ଚ ଦୁଃଖ-ପ୍ରବାହର ବେଗ, ପଚାଶ ଭେଦ ଓ ପାଞ୍ଚ ପର୍ବ ଥିବା ନଦୀକୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁ।
Śvetāśvatara 1.6
सर्वाजीवे सर्वसंस्थे बृहन्ते तस्मिन्हंसो भ्राम्यते ब्रह्मचक्रे ।
पृथगात्मानं प्रेरितारं च मत्वा जुष्टस्ततस्तेनामृतत्वमेति ॥ १.६ ॥
ଯେଉଁଥିରେ ସବୁ ଜୀବ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ସବୁ କିଛି ସ୍ଥିତ, ସେହି ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମଚକ୍ରରେ ହଂସକୁ ଘୂରାଯାଏ। ନିଜକୁ ଓ ପ୍ରେରକକୁ ଭିନ୍ନ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରେ।
Śvetāśvatara 1.7
उद्गीतमेतत्परमं तु ब्रह्म तस्मिंस्त्रयं सुप्रतिष्ठाऽक्षरं च ।
अत्रान्तरं ब्रह्मविदो विदित्वा लीना ब्रह्मणि तत्परा योनिमुक्ताः ॥ १.७ ॥
ଏହି ଉଦ୍ଗୀଥ (ଓଁ) ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ। ତହିଁରେ ତିନି ଓ ଅକ୍ଷର ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତ। ଏହି ଅନ୍ତରକୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୀନ ହୋଇ, ତାହାରି ପ୍ରତି ତତ୍ପର ରହି, ଯୋନିବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Śvetāśvatara 1.8
संयुक्तमेतत्क्षरमक्षरं च व्यक्ताव्यक्तं भरते विश्वमीशः ।
अनीशश्चात्मा बध्यते भोक्तृभावाज्ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ १.८ ॥
ଏହା କ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷରର ସଂଯୋଗ। ଈଶ ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଅନୀଶ ଆତ୍ମା ଭୋକ୍ତୃଭାବ ହେତୁ ବନ୍ଧା ପଡ଼େ; ଦେବଙ୍କୁ ଜାଣି ସେ ସମସ୍ତ ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Śvetāśvatara 1.9
ज्ञाज्ञौ द्वावजावीशनीशावजा ह्येका भोक्तृभोग्यार्थयुक्ता ।
अनन्तश्चात्मा विश्वरूपो ह्यकर्ता त्रयं यदा विन्दते ब्रह्ममेतत् ॥ १.९ ॥
ଜ୍ଞାତା ଓ ଅଜ୍ଞ—ଦୁଇ ଅଜ; ଈଶ ଓ ଅନୀଶ; ଏବଂ ଭୋକ୍ତା, ଭୋଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରୟୋଜନଯୁକ୍ତ ଏକ ଅଜା (ପ୍ରକୃତି)। ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା ବିଶ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଅକର୍ତ୍ତା। ଯେତେବେଳେ ଏହି ତିନିକୁ ଲାଭ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ବ୍ରହ୍ମ।
Śvetāśvatara 1.10
क्षरं प्रधानममृताक्षरं हरः क्षरात्मानावीशते देव एकः ।
तस्याभिध्यानाद्योजनात्तत्त्वभावाद्भूयश्चान्ते विश्वमायानिवृत्तिः ॥ १.१० ॥
କ୍ଷର ପ୍ରଧାନ; ଅମୃତ ଅକ୍ଷର ହର। କ୍ଷର ଓ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଏକ ଦେବ ଶାସନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ତତ୍ତ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଶେଷରେ ବିଶ୍ୱମାୟାର ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ।
Śvetāśvatara 1.11
ज्ञात्वा देवं सर्वपाशापहानिः क्षीणैः क्लेशेर्जन्ममृत्युप्रहाणिः ।
तस्याभिध्यानात्तृतीयं देहभेदे विश्वैश्वर्यं केवल आप्तकामः ॥ १.११ ॥
ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; କ୍ଲେଶ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଛାଡ଼ିଯାଏ। ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ଦେହ ଭଗ୍ନ ହେଲେ, ତୃତୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ଏକାକୀ ବିଶ୍ୱୈଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ତାହାର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Śvetāśvatara 1.12
एतज्ज्ञेयं नित्यमेवात्मसंस्थं नातः परं वेदितव्यं हि किञ्चित् ।
भोक्ता भोग्यं प्रेरितारं च मत्वा सर्वं प्रोक्तं त्रिविधं ब्रह्ममेतत् ॥ १.१२ ॥
ଏହା ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ; ଏହା ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ନାହିଁ। ଭୋକ୍ତା, ଭୋଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରେରକକୁ ବିଚାରି, ସବୁ ତ୍ରିବିଧ କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ବ୍ରହ୍ମ।
Śvetāśvatara 1.13
वह्नेर्यथा योनिगतस्य मूर्तिनर्दृश्यते नैव च लिङ्गनाशः ।
स भूय एवेन्धनयोनिगृह्यस्तद्वोभयं वै प्रणवेन देहे ॥ १.१३ ॥
ଅଗ୍ନି ନିଜ ଉତ୍ସରେ ଲୁଚି ଥିଲେ ତାର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ତାର ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ତଥାପି ଇନ୍ଧନର ଉତ୍ସରୁ ତାକୁ ପୁଣି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ; ସେହିପରି ଦେହରେ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଇଟି (ଆତ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମ) ଲାଭ କରାଯାଏ।
Śvetāśvatara 1.14
स्वदेहमरणिं कृत्वा प्रणवं चोत्तरारणिम् ।
ध्याननिर्मथनाभ्यासाद्देवं पश्यन्निगूढवत् ॥ १.१४ ॥
ନିଜ ଦେହକୁ ଅରଣି ଏବଂ ପ୍ରଣବକୁ ଉତ୍ତରାରଣି କରି, ଧ୍ୟାନ-ମନ୍ଥନ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ଲୁଚିଥିବା ଦେବତାକୁ ଦେଖେ।
Śvetāśvatara 1.15
तिलेषु तैलं दधिनीव सर्पिरापः स्रोतःस्वरणीषु चाग्निः ।
एवमात्माऽत्मनि गृह्यतेऽसौ सत्येनैनं तपसा योऽनुपश्यति ॥ १.१५ ॥
ତିଳରେ ତେଲ, ଦହିରେ ଘିଅ, ଝରଣାରେ ଜଳ, ଅରଣିରେ ଅଗ୍ନି ଯେପରି; ସେହିପରି ସେହି ଆତ୍ମା ନିଜ ଭିତରେ ଗ୍ରହଣ ହୁଏ, ସତ୍ୟ ଓ ତପ ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ ତାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
Śvetāśvatara 1.16
सर्वव्यापिनमात्मानं क्षीरे सर्पिरिवार्पितम् ।
आत्मविद्यातपोमूलं तद्ब्रह्मोपनिषत्परं तद्ब्रह्मॊपनिषत्परमिति ॥ १.१६ ॥
କ୍ଷୀରରେ ଘିଅ ଯେପରି ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେହିପରି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଆତ୍ମା; ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା ଓ ତପ ତାହାର ମୂଳ; ସେହି ବ୍ରହ୍ମର ପରମ ଉପନିଷଦ୍; ସେହି ବ୍ରହ୍ମର ପରମ ଉପନିଷଦ୍ ଏହିପରି କୁହାଯାଇଛି।