اپنشد · Taittirīya 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Taittirīya 1.1
ॐ शं नो मित्रः शं वरुणः । शं नो भवत्वर्यमा । शं न इन्द्रो बृहस्पतिः । शं नो विष्णुरुरुक्रमः ।
नमो ब्रह्मणे । नमस्ते वायो । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्म वदिष्यामि । ऋतं वदिष्यामि ।
सत्यं वदिष्यामि । तन्मामवतु । तद्वक्तारमवतु । अवतु माम् । अवतु वक्तारम् ।
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ १.१ ॥
اوم۔ میتر ہمارے لیے کلیان کرے، ورن ہمارے لیے کلیان کرے۔ ارئیما ہمارے لیے کلیان کرے۔ اندر اور برہسپتی ہمارے لیے کلیان کریں۔ وسیع قدم رکھنے والے وشنو ہمارے لیے کلیان کریں۔ برہم کو نمسکار۔ اے وایو، تجھے نمسکار۔ تو ہی پرتیکش برہم ہے۔ تجھے ہی پرتیکش برہم کہوں گا۔ رت کہوں گا، ستیہ کہوں گا۔ وہ مجھے بچائے، وہ کہنے والے کو بچائے۔ مجھے بچائے، کہنے والے کو بچائے۔ اوم۔ شانتی، شانتی، شانتی۔
Taittirīya 1.2
ॐ शीक्षां व्याख्यास्यामः । वर्णः स्वरः । मात्रा बलम् । साम सन्तानः । इत्युक्तः शीक्षाध्यायः ॥ १.२ ॥
اوم۔ ہم شیکشا کی وضاحت کریں گے: ورن، سُر، ماترا، بل، ساما اور سنتان۔ اس طرح شیکشا ادھیائے کہا گیا۔
Taittirīya 1.3
सह नौ यशः । सह नौ ब्रह्मवर्चसम् । अथातः संहिताया उपनिषदं व्याख्यास्यामः । पञ्चस्वधिकरणेषु ।
अधिलोकमधिज्यौतिषमधिविद्यमधिप्रजमध्यात्मम् । ता महासँहिता इत्याचक्षते । अथाधिलोकम् ।
पृथिवी पूर्वरूपम् । द्यौरुत्तररूपम् । आकाशः सन्धिः
वायुः सन्धानम् । इत्यधिलोकम् । अथाधिजौतिषम् । अग्निः पूर्वरूपम् । आदित्य उत्तररूपम् ।
आपः सन्धिः । वैद्युतः सन्धानम् । इत्यधिज्यौतिषम् । अथाधिविद्यम् । आचार्यः पूर्वरूपम्
अन्तेवास्युत्तररूपम् । विद्या सन्धिः । प्रवचनँसन्धानम् । इत्यधिविद्यम् । अथाधिप्रजम् । माता पूर्वरूपम् ।
पितोत्तररूपम् । प्रजा सन्धिः । प्रजननँसन्धानम् । इत्यधिप्रजलम्
अथाध्यात्मम् । अधरा हनुः पूर्वरूपम् । उत्तरा हनुरुत्तररूपम् । वाक्सन्धिः । जिह्वा सन्धानम् ।
इत्यध्यात्मम् । इतीमा महासँहिताः । य एवमेता महासँहिता व्याख्याता वेद । सन्धीयते प्रजया पशुभिः ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येन सुवर्गेण लोकेन ॥ १.३ ॥
ہم دونوں کو ایک ساتھ یش ملے، ہم دونوں کو ایک ساتھ برہم ورچس ملے۔ اب سنہتا کے اُپنشد کی وضاحت کریں گے، پانچ ابواب میں: لوکوں کے بارے میں، جیوتیوں کے بارے میں، وِدیا کے بارے میں، پرجا کے بارے میں اور آتما کے بارے میں۔ انہیں مہاسنہتائیں کہا جاتا ہے۔ اب لوکوں کے بارے میں: زمین پورو روپ ہے، دیو اتّر روپ ہے، آکاش سندھی ہے، وایو سندھان ہے۔ یہ لوک سے متعلق ہے۔ اب جیوتیوں کے بارے میں: اگنی پورو روپ ہے، آدتیہ اتّر روپ ہے، جل سندھی ہے، برق سندھان ہے۔ یہ جیوتی سے متعلق ہے۔ اب وِدیا کے بارے میں: آچاریہ پورو روپ ہے، شاگرد اتّر روپ ہے، وِدیا سندھی ہے، پروچن سندھان ہے۔ یہ وِدیا سے متعلق ہے۔ اب پرجا کے بارے میں: ماں پورو روپ ہے، باپ اتّر روپ ہے، پرجا سندھی ہے، پرجنن سندھان ہے۔ یہ پرجا سے متعلق ہے۔ اب آتما کے بارے میں: نیچے کا جبڑا پورو روپ ہے، اوپر کا جبڑا اتّر روپ ہے، وانی سندھی ہے، زبان سندھان ہے۔ یہ آتما سے متعلق ہے۔ یہی مہاسنہتائیں ہیں۔ جو ان مہاسنہتاؤں کو اس طرح وضاحت کے ساتھ جانتا ہے، وہ پرجا، مویشیوں، برہم ورچس، غذا، سورگ اور لوک سے جڑ جاتا ہے۔
Taittirīya 1.4
यश्छन्दसामृषभो विश्वरूपः । छन्दोभ्योऽध्यमृतात्संबभूव । स मेन्द्रो मेधया स्पृणोतु । अमृतस्य देव धारणो भूयासम् ।
शरीरं मे विचर्षणम् । जिह्वा मे मधुमत्तमा । कर्णाभ्यां भूरि विश्रुवम् । ब्रह्मणः कोशोऽसि मेधया पिहितः । श्रुतं मे गोपाय
आवहन्ती वितन्वाना कुर्वाणाऽचीरमात्मनः । वासाँसि मम गावश्च । अन्नपाने च सर्वदा । ततो मे श्रियमावह ।
लोमशां पशुभिः सह स्वाहा । आमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा । विमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा । प्रमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा ।
दमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा । शमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा
यशो जनेऽसानि स्वाहा । श्रेयान् वस्यसोऽसानि स्वाहा । तं त्वा भग प्रविशानि स्वाहा । स मा भग प्रविश स्वाहा ।
तस्मिन् सहस्रशाखे । निभगाहं त्वयि मृजे स्वाहा । यथाऽऽपः प्रवतायन्ति यथा मासा अहर्जरम् ।
एवं मां ब्रह्मचारिणः धातरायन्तु सर्वतः स्वाहा । प्रतिवेशोऽसि प्र मा भाहि प्र मा पद्यस्व ॥ १.४ ॥
جو چھندوں میں وَرِشبھ ہے، وِشوروپ ہے، جو امرت سے چھندوں کے بھی اوپر پیدا ہوا — وہ اندر اپنی میدھا سے مجھے بھر دے۔ اے دیو، میں امرت کا دھارن کرنے والا ہوں۔ میرا جسم بیدار رہے، میری زبان نہایت شیریں ہو، دونوں کانوں سے میں بہت کچھ سنوں۔ تُو برہم کا خزانہ ہے، میدھا سے ڈھکا ہوا؛ میرے سنے ہوئے کی حفاظت کر۔ میرے لیے لازوال لباس بُن کر پھیلا کر لانے والی — لباس، میری گائیں، اناج اور پانی ہمیشہ؛ وہاں سے میرے لیے شری لا۔ جانوروں سمیت لومش کے لیے سواہا۔ برہمچاری آئیں، سواہا۔ برہمچاری خصوصی طور پر آئیں، سواہا۔ برہمچاری آگے بڑھیں، سواہا۔ برہمچاری ضبطِ نفس والے ہوں، سواہا۔ برہمچاری پرسکون ہوں، سواہا۔ لوگوں میں میرا یش ہو، سواہا۔ دولت مندوں سے بہتر ہوں، سواہا۔ اے بھگ، میں تجھے پاؤں، سواہا۔ اے بھگ، تُو مجھ میں داخل ہو، سواہا۔ اُس سہسرشاخہ میں بے حصہ میں تجھ میں خود کو پاک کرتا ہوں، سواہا۔ جیسے پانی نیچے بہتا ہے، جیسے مہینے دنوں میں ڈھلتے ہیں، ویسے ہی اے دھاتا، برہمچاری ہر طرف سے میرے پاس آئیں، سواہا۔ تُو پڑوسی ہے؛ مجھے روشن کر، مجھے حاصل ہو۔
Taittirīya 1.5
भूर्भुवः सुवरिति वा एतास्तिस्रो व्याहृतयः । तासामुह स्मैतां चतुर्थीं माहाचमस्यः प्रवेदयते । मह इति ।
तद् ब्रह्म । स आत्मा । अङ्गान्यन्या देवताः । भूरिति वा अयं लोकः । भुव इत्यन्तरिक्षम् । सुवरित्यसौ लोकः
मह इत्यादित्यः । आदित्येन वाव सर्वे लोका महीयन्ते । भूरिति वा अग्निः । भुव इति वायुः । सुवरित्यादित्यः ।
मह इति चन्द्रमाः । चन्द्रमसा वाव सर्वाणि ज्योतीँषि महीयन्ते । भूरिति वा ऋचः । भुव इति सामानि । सुवरिति यजूँषि
मह इति ब्रह्म । ब्रह्मणा वाव सर्वे वेदा महीयन्ते । भूरिति वै प्राणः । भुव इत्यपानः । सुवरिति व्यानः । मह इत्यन्नम् ।
अन्नेन वाव सर्वे प्राणा महीयन्ते । ता वा एताश्चतस्रश्चतुर्धा । चतस्रश्चतस्रो व्याहृतयः । ता यो वेद । स वेद ब्रह्म ।
सर्वेऽस्मै देवा बलिमावहन्ति ॥ १.५ ॥
بھूः، بھुवः، سुवः — یہ تین ویاہرتیاں ہیں۔ ماہاچمسیہ چوتھی ویاہرتی 'مہः' کا اعلان کرتے ہیں۔ وہ برہمن ہے؛ وہ آتما ہے۔ باقی دیوتا اس کے اعضاء ہیں۔ 'بھूः' یہ لوک ہے، 'بھुवः' فضائے بیچ ہے، 'سुवः' وہ لوک ہے، 'مہः' آدتیہ ہے۔ آدتیہ ہی سے تمام لوک عظمت پاتے ہیں۔ 'بھूः' اگنی ہے، 'بھुवः' وایو ہے، 'سुवः' آدتیہ ہے، 'مہः' چاند ہے۔ چاند ہی سے تمام روشنیاں عظمت پاتی ہیں۔ 'بھूः' رِچائیں ہیں، 'بھुवः' سامن ہیں، 'سुवः' یجُس ہیں، 'مہः' برہمن ہے۔ برہمن ہی سے تمام وید عظمت پاتے ہیں۔ 'بھूः' پران ہے، 'بھुवः' اپان ہے، 'سुवः' ویان ہے، 'مہः' انّ ہے۔ انّ ہی سے تمام پران عظمت پاتے ہیں۔ یہ چار ویاہرتیاں ہر ایک چار قسم کی ہیں۔ جو انہیں جانتا ہے، وہ برہمن کو جانتا ہے۔ تمام دیوتا اس کے لیے نذر لاتے ہیں۔
Taittirīya 1.6
स य एषोऽन्तरहृदय आकाशः । तस्मिन्नयं पुरुषो मनोमयः । अमृतो हिरण्मयः । अन्तरेण तालुके ।
य एष स्तन इवावलम्बते । सेन्द्रयोनिः । यत्रासौ केशान्तो विवर्तते । व्यपोह्य शीर्षकपाले । भूरित्यग्नौ प्रतितिष्ठति ।
भुव इति वायौ
सुवरित्यादित्ये । मह इति ब्रह्मणि । आप्नोति स्वाराज्यम् । आप्नोति मनसस्पतिम् । वाक्पतिश्चक्षुष्पतिः ।
श्रोत्रपतिर्विज्ञानपतिः । एतत्ततो भवति । आकाशशरीरं ब्रह्म । सत्यात्म प्राणारामं मन आनन्दम् । शान्तिसमृद्धममृतम् ।
इति प्राचीनयोग्योपास्स्व ॥ १.६ ॥
دل کے اندر کے اس آکاش میں یہ منومے، امرت، زرّیں پرش ہے۔ تالو کے اندر، پستان کی طرح لٹکتا ہوا یہ اندر کو اپنا منبع بناتا ہے۔ جہاں بالوں کی مانگ (کیش انت) الگ ہوتی ہے، سر کی کھوپڑی کو چیر کر یہ اوپر جاتا ہے۔ 'بھूः' سے اگنی میں ٹھہرتا ہے، 'بھुवः' سے وایو میں، 'سुवः' سے آدتیہ میں، 'مہः' سے برہمن میں۔ وہ سوراجیہ پاتا ہے، من کا مالک ہوتا ہے، وانی، آنکھ، کان اور علم کا مالک ہوتا ہے۔ پھر وہ ایسا ہو جاتا ہے: آکاش جس کا جسم ہے وہ برہمن، سچ جس کی آتما ہے، پران میں رمنے والا، آنند رُوپ من، سکون سے بھرپور، امرت۔ اے قدیم اہلِ یوگ، اسی طرح عبادت کر۔
Taittirīya 1.7
पृथिव्यन्तरिक्षं द्यौर्दिशोऽवान्तरदिशाः । अग्निर्वायुरादित्यश्चन्द्रमा नक्षत्राणि । आप ओषधयो वनस्पतय आकाश आत्मा ।
इत्यधिभूतम् । अथाध्यात्मम् । प्राणो व्यानोऽपान उदानः समानः । चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् त्वक् । चर्म माँसँस्नावास्थिमज्जा ।
एतदधि विधाय ऋषिरवोचत् । पाङ्क्तं वा इदँ सर्वम् । पाङ्क्तेनैव पाङ्क्तँ स्पृणोतीति ॥ १.७ ॥
زمین، فضائے وسطی، آسمان، سمتیں اور ذیلی سمتیں؛ آگ، ہوا، سورج، چاند اور ستارے؛ پانی، جڑی بوٹیاں، درخت، آکاش اور آتما — یہ ادھی بھوت ہے۔ اب ادھیاتم: پران، ویان، اپان، ادان، سمان؛ آنکھ، کان، من، بولی، جلد؛ کھال، گوشت، پٹھے، ہڈی، گودا۔ یہ سب ضابطے کے مطابق بیان کر کے رشی نے کہا: یہ سب پانکت ہے۔ پانکت ہی سے پانکت کو پورا کیا جاتا ہے۔
Taittirīya 1.8
ओमिति ब्रह्म । ओमितीदँसर्वम् । ओमित्येतदनुकृतिर्हस्म वा अप्यो श्रावयेत्याश्रावयन्ति । ओमिति सामानि गायन्ति ।
ओँशोमिति शस्त्राणि शँसन्ति । ओमित्यध्वर्युः प्रतिगरं प्रतिगृणाति । ओमिति ब्रह्मा प्रसौति । ओमित्यग्निहोत्रमनुजानाति ।
ओमिति ब्राह्मणः प्रवक्ष्यन्नाह ब्रह्मोपाप्नवानीति ब्रह्मैवोपाप्नोति ॥ १.८ ॥
اوم ہی برہم ہے۔ اوم ہی یہ سب کچھ ہے۔ اوم ہی اس کی تقلید ہے؛ اسی لیے 'شراوی' کہہ کر سنواتے ہیں۔ اوم کہہ کر ساموید کے گیت گاتے ہیں۔ 'اوم شو' کہہ کر شاستر پڑھتے ہیں۔ اوم کہہ کر ادھوریو پرتی گر دیتا ہے۔ اوم کہہ کر برہما ترغیب دیتا ہے۔ اوم کہہ کر اگنی ہوتر کی اجازت دیتا ہے۔ اوم کہہ کر برہمن بولنے کو تیار ہو کر کہتا ہے: 'میں برہم کو پاؤں'؛ وہ برہم ہی کو پا لیتا ہے۔
Taittirīya 1.9
ऋतं च स्वाध्यायप्रवचने च । सत्यं च स्वाध्यायप्रवचने च । तपश्च स्वाध्यायप्रवचने च । दमश्च स्वाध्यायप्रवचने च ।
शमश्च स्वाध्यायप्रवचने च । अग्नयश्च स्वाध्यायप्रवचने च । अग्निहोत्रं च स्वाध्यायप्रवचने च । अतिथयश्च स्वाध्यायप्रवचने च ।
मानुषं च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजा च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजनश्च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजातिश्च स्वाध्यायप्रवचने च ।
सत्यमिति सत्यवचा राथीतरः । तप इति तपोनित्यः पौरुशिष्टिः । स्वाध्यायप्रवचने एवेति नाको मौद्गल्यः । तद्धि तपस्तद्धि तपः ॥ १.९ ॥
ریت اور سوادhyaya-pravachana؛ ستیہ اور سواد-pravachana؛ تپس اور سواد-pravachana؛ دم اور سواد-pravachana؛ شم اور سواد-pravachana؛ آگنیاں اور سواد-pravachana؛ اگنیہوتر اور سواد-pravachana؛ مہمان اور سواد-pravachana؛ انسانی فرائض اور سواد-pravachana؛ نسل اور سواد-pravachana؛ پیدائش اور سواد-pravachana؛ نسب کا تسلسل اور سواد-pravachana۔ 'ستیہ' یہ ستیہ وچا راتھیتر کہتا ہے۔ 'تپس' یہ تپونتیہ پورُشِشٹی کہتا ہے۔ 'سواد-pravachana ہی' یہ ناک مودگلیہ کہتا ہے۔ وہی تپس ہے، وہی تپس ہے۔
Taittirīya 1.10
अहं वृक्षस्य रेरिवा कीर्तिः पृष्ठं गिरेरिव । ऊर्ध्वपवित्रो वाजिनीवस्वमृतमस्मि । द्रविणँसवर्चसम् । सुमेधा अमृतोक्षितः । इति त्रिशङ्कोर्वेदानुवचनम् ॥ १.१० ॥
میں درخت کا ہلتا ہوا پھل ہوں؛ پہاڑ کی چوٹی کی مانند میری شہرت ہے۔ اوپر کی سمت پاک، طاقت اور دولت والا، میں امرت ہوں۔ دولت اور تیج سے مزین۔ اچھی عقل والا، امرت سے سیراب۔ یہ تریشنکو کا ویدی قول ہے۔
Taittirīya 1.11
वेदमनूच्याचार्योऽन्तेवासिनमनुशास्ति । सत्यं वद । धर्मं चर । स्वाध्यायान्मा प्रमदः । आचार्याय प्रियं धनमाहृत्य प्रजातन्तुं मा व्यवच्छेत्सीः ।
सत्यान्न प्रमदितव्यम्। धर्मान्न प्रमदितव्यम् । कुशलान्न प्रमदितव्यम् । भूत्यै न प्रमदितव्यम् । स्वाध्यायप्रवचनाभ्यां न प्रमदितव्यम् ।
देवपितृकार्याभ्यां न प्रमदितव्यम्
मातृदेवो भव । पितृदेवो भव । आचार्यदेवो भव । अतिथिदेवो भव । यान्यनवद्यानि कर्माणि तानि सेवितव्यानि । नो इतराणि ।
यान्यस्माकꣳ सुचरितानि तानि त्वयोपास्यानि । नो इतराणि
ये के चास्मच्छ्रेयाँसो ब्राह्मणाः तेषां त्वयाऽऽसनेन प्रश्वसितव्यम् । श्रद्धया देयम् । अश्रद्धयाऽदेयम् । श्रिया देयम् । ह्रिया देयम् ।
भिया देयम् । संविदा देयम् । अथ यदि ते कर्मविचिकित्सा वा वृत्तविचिकित्सा वा स्यात्
ये यत्र ब्राह्मणाः संमर्शिनः । युक्ता आयुक्ताः । अलूक्षा धर्मकामाः स्युः । यथा ते तत्र वर्तेरन् । तथा वर्तेथाः । अथाभ्याख्यातेषु ।
ये तत्र ब्राह्मणाः संमर्शिनः । युक्ता आयुक्ताः । अलूक्षा धर्मकायाः स्युः । यथा ते तेषु वर्तेरन् । तथा तेषु वर्तेथाः । एष आदेशः ।
एष उपदेशः । एषा वेदोपनिषत् । एतदनुशासनम् । एवमुपासितव्यम् । एवमु चैतदुपास्यम् ॥ १.११ ॥
استاد ویدا پڑھا کر شاگرد کو نصیحت کرتا ہے: سچ بولو۔ دھرم پر عمل کرو۔ سوادھیائے میں غفلت نہ کرو۔ استاد کے لیے پسندیدہ دولت لا کر نسلِ انسانی کا دھاگا نہ توڑو۔ سچ میں غفلت نہیں کرنی چاہیے۔ دھرم میں غفلت نہیں کرنی چاہیے۔ بھلائی میں غفلت نہیں کرنی چاہیے۔ خوشحالی میں غفلت نہیں کرنی چاہیے۔ سوادھیائے اور تعلیم میں غفلت نہیں کرنی چاہیے۔ دیوتاؤں اور آباء کے کاموں میں غفلت نہیں کرنی چاہیے۔ ماں کو دیوتا جانو۔ باپ کو دیوتا جانو۔ استاد کو دیوتا جانو۔ مہمان کو دیوتا جانو۔ جو بے عیب کام ہیں، انہی کی پیروی کرنی چاہیے، دوسروں کی نہیں۔ ہمارے جو نیک اعمال ہیں، انہی کی تم عبادت کرو، دوسروں کی نہیں۔ ہم سے بڑھ کر جو برہمن ہیں، ان کی نشست دے کر تعظیم کرنی چاہیے۔ عقیدت سے دینا چاہیے، بے عقیدتی سے نہیں۔ عزت کے ساتھ دینا چاہیے۔ حیا کے ساتھ دینا چاہیے۔ خوف سے دینا چاہیے۔ باہمی رضامندی سے دینا چاہیے۔ اگر عمل یا رویے کے بارے میں تمہیں شک ہو تو جہاں غور و فکر کرنے والے، ضبط رکھنے والے، نرم مزاج اور دھرم کے طالب برہمن ہوں، وہ جیسے رویہ رکھیں ویسے ہی تم بھی رکھو۔ الزام والے معاملات میں بھی ایسے ہی رہو۔ یہی حکم ہے، یہی نصیحت ہے، یہی ویدوں کا اُپنِشد ہے، یہی تعلیم ہے۔ اسی طرح عبادت کرنی چاہیے۔
Taittirīya 1.12
शं नो मित्रः शं वरुणः । शं नो भवत्वर्यमा । शं न इन्द्रो बृहस्पतिः । शं नो विष्णुरुरुक्रमः ।
नमो ब्रह्मणे । नमस्ते वायो । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वामेव प्रत्यक्षं ब्रह्मावादिषम् । ऋतमवादिषम् । सत्यमवादिषम् ।
तन्मामावीत् । तद्वक्तारमावीत् । आवीन्माम् । आवीद्वक्तारम् ।
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ १.१२ ॥
میترا ہمارے لیے مبارک ہوں، ورون مبارک ہوں۔ ارئمہ ہمارے لیے مبارک ہوں۔ اندر اور برہسپتی ہمارے لیے مبارک ہوں۔ وسیع قدم رکھنے والے وشنو ہمارے لیے مبارک ہوں۔ برہم کو پرنام۔ اے وایو، تجھے پرنام۔ تو ہی ظاہر برہم ہے۔ تجھے ہی ظاہر برہم کہوں گا۔ میں نے رت کہا۔ میں نے سچ کہا۔ وہ مجھے محفوظ رکھے۔ وہ بولنے والے کو محفوظ رکھے۔ مجھے محفوظ رکھ، بولنے والے کو محفوظ رکھ۔ اوم شانتی شانتی شانتی۔