ਯਜੁਰਵੇਦ · ਅਧਿਆਇ 40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
40.1
ईशा वास्यम् इदꣳ सर्वं यत् किं च जगत्यां जगत् ।
तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्य स्विद् धनम् ॥ ४०.१ ॥
ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਈਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਭੋਗ; ਕਿਸੇ ਦੇ ਧਨ ਦਾ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰ।
40.2
कुर्वन्न् एवेह कर्माणि जिजीविषेच् छतꣳ समाः ।
एवं त्वयि नान्यथेतो ऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ ४०.२ ॥
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ।
40.3
असुर्या नाम ते लोका ऽअन्धेन तमसावृताः ।
ताꣳस् ते प्रेत्यापि गच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः ॥ ४०.३ ॥
ਅਸੁਰਯ ਨਾਮ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਘੋਰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
40.4
अनेजद् एकं मनसो जवीयो नैनद् देवा ऽ आप्नुवन् पूर्वम् अर्शत् ।
तद् धावतो ऽन्यान् अत्य् एति तिष्ठत् तस्मिन्न् अपो मातरिश्वा दधाति ॥ ४०.४ ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਅਚੱਲ ਹੈ, ਮਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼; ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੌੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਦੌੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਪਾਣੀ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।
40.5
तद् एजति तन् नैजति तद् दूरे तद् व् अन्तिके ।
तद् अन्तर् अस्य सर्वस्य तद् उ सर्वस्यास्य बाह्यतः ॥ ४०.५ ॥
ਉਹ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਚੱਲਦਾ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਉਹ ਦੂਰ ਹੈ; ਉਹੀ ਨੇੜੇ ਵੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹੈ।
40.6
यस् तु सर्वाणि भूतान्य् आत्मन्न् एवानुपश्यति ।
सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न वि चिकित्सति ॥ ४०.६ ॥
ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਕਾਰਨ ਫਿਰ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
40.7
यस्मिन्त् सर्वाणि भूतान्य् आत्मैवाभूद् विजानतः ।
तत्र को मोहः कः शोक ऽ एकत्वम् अनुपश्यतः ॥ ४०.७ ॥
ਜਿਸ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਸਭ ਭੂਤ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਏਕਤਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਕੀ ਮੋਹ ਅਤੇ ਕੀ ਸ਼ੋਕ?
40.8
स पर्य् अगाच् छुक्रम् अकायम् अव्रणम् अस्नाविरꣳ शुद्धम् अपापविद्धम् ।
कविर् मनीषी परिभूः स्वयंभूर् याथातथ्यतो ऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥ ४०.८ ॥
ਉਹ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਹੈ—ਤੇਜੋਮਯ, ਸਰੀਰ-ਰਹਿਤ, ਜ਼ਖ਼ਮ-ਰਹਿਤ, ਨਾੜੀ-ਰਹਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ, ਪਾਪ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਨਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਵੀ, ਮਨੀਸ਼ੀ, ਸਰਵੋਪਰ, ਸਵੈਭੂ ਹੈ; ਸਦੀਵੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ।
40.9
अन्धं तमः प्र विशन्ति ये ऽसंभूतिम् उपासते ।
ततो भूय ऽ इव ते तमो य ऽ उ संभूत्याꣳ रताः ॥ ४०.९ ॥
ਜੋ ਅਸੰਭੂਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ਸੰਭੂਤੀ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
40.10
अन्यद् एवाहुः संभवाद् अन्यद् आहुर् असंभवात् ।
इति शुश्रुम धीराणां ये नस् तद् विचचक्षिरे ॥ ४०.१० ॥
ਸੰਭਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਅਸੰਭਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦੂਜਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਧੀਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।
40.11
संभूतिं च विनाशं च यस् तद् वेदोभयꣳ सह ।
विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा संभूत्यामृतम् अश्नुते ॥ ४०.११ ॥
ਜੋ ਸੰਭੂਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸੰਭੂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
40.12
अन्धं तमः प्र विशन्ति ये ऽविद्याम् उपासते ।
ततो भूय ऽ इव ते तमो य ऽ उ विद्यायाꣳ रताः ॥ ४०.१२ ॥
ਜੋ ਅਵਿਦਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
40.13
अन्यद् एवाहुर् विद्याया ऽ अन्यद् आहुर् अविद्यायाः ।
इति शुश्रुम धीराणां ये नस् तद् विचचक्षिरे ॥ ४०.१३ ॥
ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਅਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦੂਜਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਧੀਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।
40.14
विद्यां चाविद्यां च यस् तद् वेदोभयꣳ सह ।
अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययामृतम् अश्नुते ॥ ४०.१४ ॥
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਿਦਿਆ ਰਾਹੀਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
40.15
वायुर् अनिलम् अमृतम् अथेदं भस्मान्तꣳ शरीरम् ।
ओ३म् क्रतो स्मर क्लिबे स्मर कृतꣳ स्मर ॥ ४०.१५ ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ। ਓਮ! ਹੇ ਸੰਕਲਪ, ਯਾਦ ਕਰ; ਹੇ ਸਰੀਰ, ਯਾਦ ਕਰ; ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।
40.16
अग्ने नय सुपथा राये ऽ अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् ।
युयोध्य् अस्मज् जुहुराणम् एनो भूयिष्ठां ते नम ऽ उक्तिं विधेम ॥ ४०.१६ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ! ਚੰਗੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਵੱਲ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾ। ਹੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਟੇਢਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਮਸਕਾਰ-ਬਚਨ ਅਰਪਦੇ ਹਾਂ।
40.17
हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् ।
यो ऽसाव् आदित्ये पुरुषः सो ऽसाव् अहम् ।
ओ३म् खं ब्रह्म ॥ ४०.१७ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨਾਲ ਸੱਚ ਦਾ ਮੁੱਖ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਆਦਿਤਿਆ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਓਮ! ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।