ऋग्वेद · सूक्त 1.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.84.1
असा॑वि॒ सोम॑ इन्द्र ते॒ शवि॑ष्ठ धृष्ण॒वा ग॑हि ।
आ त्वा॑ पृणक्त्विन्द्रि॒यं रजः॒ सूर्यो॒ न र॒श्मिभिः॑ ॥
हे इंद्रा, तुझ्यासाठी सोम पिळला गेला आहे. हे अत्यंत बलवान, हे धीट वीरा, येथे ये. सूर्य आपल्या किरणांनी लोक भरतो, तसे सोमाने तुझे बल भरून यावे.
1.84.2
इन्द्र॒मिद्धरी॑ वहत॒ अप्र॑तिधृष्टशवसम् ।
ऋषी॑णां च स्तु॒तीरुप॑ य॒ज्ञं च॒ मानु॑षाणाम् ॥
इंद्रालाच दोन तपकिरी घोडे वाहून नेवोत; ज्याचे बल अजिंक्य आहे. ऋषींची स्तुती आणि मानवांचा यज्ञ त्याच्याकडेच जावोत.
1.84.3
आ ति॑ष्ठ वृत्रह॒न्रथं॑ यु॒क्ता ते॒ ब्रह्म॑णा॒ हरी॑ ।
अ॒र्वा॒चीनं॒ सु ते॒ मनो॒ ग्रावा॑ कृणोतु व॒ग्नुना॑ ॥
हे वृत्रहंता, रथावर उभा राहा; तुझे दोन घोडे ब्रह्माने (मंत्राने) जुंपलेले आहेत. दगड (सोम दळणारा दगड) तुझे मन आमच्याकडे नीट वळवो, अंकुशाने.
1.84.4
इ॒ममि॑न्द्र सु॒तं पि॑ब॒ ज्येष्ठ॒मम॑र्त्यं॒ मद॑म् ।
शु॒क्रस्य॑ त्वा॒भ्य॑क्षर॒न्धारा॑ ऋ॒तस्य॒ साद॑ने ॥
हे इंद्रा, पिळलेला हा सोम पी — जो श्रेष्ठ, अमर आनंद आहे. शुभ्र सोमाच्या धारा ऋताच्या आसनावर तुझ्याकडे वाहिल्या आहेत.
1.84.5
इन्द्रा॑य नू॒नम॑र्चतो॒क्थानि॑ च ब्रवीतन ।
सु॒ता अ॑मत्सु॒रिन्द॑वो॒ ज्येष्ठं॑ नमस्यता॒ सहः॑ ॥
आता इंद्रासाठी गा, उक्थे म्हणा. पिळलेल्या सोमबिंदूंनी त्याला आनंदित केले; त्या महान बलाला नमस्कार करा.
1.84.6
नकि॒ष्ट्वद्र॒थीत॑रो॒ हरी॒ यदि॑न्द्र॒ यच्छ॑से ।
नकि॒ष्ट्वानु॑ म॒ज्मना॒ नकिः॒ स्वश्व॑ आनशे ॥
हे इंद्रा, जेव्हा तू तुझे दोन घोडे आवरतोस, तेव्हा तुझ्यापेक्षा वेगाने रथ हाकणारा कोणी नाही; बलात कोणी तुझ्या मागे पोहोचत नाही, चांगले घोडे असलेलाही तुला गाठू शकत नाही.
1.84.7
य एक॒ इद्वि॒दय॑ते॒ वसु॒ मर्ता॑य दा॒शुषे॑ ।
ईशा॑नो॒ अप्र॑तिष्कुतः॒ इन्द्रो॑ अ॒ङ्ग ॥
एकटाच दात्या मर्त्याला धन देणारा, अप्रतिहत स्वामी इंद्र खरोखर तोच आहे.
1.84.8
क॒दा मर्त॑मरा॒धसं॑ प॒दा क्षुम्प॑मिव स्फुरत् ।
क॒दा नः॑ शुश्रव॒द्गिर॒ इन्द्रो॑ अ॒ङ्ग ॥
कधी तो अदाता मर्त्याला पायाने वाकलेल्या काठीसारखा हलवील? कधी इंद्र आमची स्तुती ऐकेल?
1.84.9
यश्चि॒द्धि त्वा॑ ब॒हुभ्य॒~आ सु॒तावाँ॑ आ॒विवा॑सति ।
उ॒ग्रं तत्प॑त्यते॒ शव॒ इन्द्रो॑ अ॒ङ्ग ॥
सोम पिळणारा बहुजनांसाठी तुला मिळवू इच्छितो, तेव्हा त्याचे उग्र बळ इंद्र खरोखर वापरतो.
1.84.10
स्वा॒दोरि॒त्था वि॑षू॒वतो॒ मध्वः॑ पिबन्ति गौ॒र्यः॑ या इन्द्रे॑ण स॒याव॑रीर् ।
वृष्णा॒ मद॑न्ति शो॒भसे॒ वस्वी॒रनु॑ स्व॒राज्य॑म् ॥
गोड, सर्वव्यापी मधु अशाप्रकारे इंद्राच्या सोबतीच्या त्या गायी पितात; वृषभामुळे तेजासाठी आनंदतात, धन देत स्वराज्याप्रमाणे.
1.84.11
ता अ॑स्य पृशना॒युवः॒ सोमं॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः प्रि॒या इन्द्र॑स्य धे॒नवो॑ ।
वज्रं॑ हिन्वन्ति॒ साय॑कं॒ वस्वी॒रनु॑ स्व॒राज्य॑म् ॥
त्या चित्रवर्ण गायी याच्यासाठी सोम मिसळतात; इंद्राच्या प्रिय धेनू वज्र आणि बाण प्रेरित करतात, धन देत स्वराज्याप्रमाणे.
1.84.12
ता अ॑स्य॒ नम॑सा॒ सहः॑ सप॒र्यन्ति॒ प्रचे॑तसः व्र॒तान्य॑स्य सश्चिरे ।
पु॒रूणि॑ पू॒र्वचि॑त्तये॒ वस्वी॒रनु॑ स्व॒राज्य॑म् ॥
ते प्रज्ञावंत नमस्काराने याच्या सामर्थ्याची पूजा करतात; याची अनेक व्रते पाळतात, पूर्वचित्ताच्या हितासाठी, धन देत स्वराज्याप्रमाणे.
1.84.13
इन्द्रो॑ दधी॒चो अ॒स्थभि॑र्वृ॒त्राण्यप्र॑तिष्कुतः ।
ज॒घान॑ नव॒तीर्नव॑ ॥
कोणीही अडवू न शकणाऱ्या इंद्राने दधीचीच्या हाडांनी नव्व्याण्णव वृत्रांना ठार मारले.
1.84.14
इ॒च्छन्नश्व॑स्य॒ यच्छिरः॒ पर्व॑ते॒ष्वप॑श्रितम् ।
तद्वि॑दच्छर्य॒णाव॑ति ॥
पर्वतांवर लपवून ठेवलेले घोड्याचे मस्तक शोधत त्याने ते शर्यणावतीत शोधून काढले.
1.84.15
अत्राह॒ गोर॑मन्वत॒ नाम॒ त्वष्टु॑रपी॒च्य॑म् ।
इ॒त्था च॒न्द्रम॑सो गृ॒हे ॥
येथेच त्यांनी गायींचे नाव आणि त्वष्ट्याचे गुप्त रूप मनात आणले; अशा प्रकारे ते चंद्राच्या गृहात राहिले.
1.84.16
को अ॒द्य यु॑ङ्क्ते धु॒रि गा ऋ॒तस्य॒ शिमी॑वतो भा॒मिनो॑ दुर्हृणा॒यून् ।
आ॒सन्नि॑षून्हृ॒त्स्वसो॑ मयो॒भून्य ए॑षां भृ॒त्यामृ॒णध॒त्स जी॑वात् ॥
आज ऋताच्या जोखडात गायींना कोण जुंपतो? जो त्यांची सेवा करून त्यांना समृद्ध करतो, तोच जगो.
1.84.17
क ई॑षते तु॒ज्यते॒ को बि॑भाय॒ को मं॑सते॒ सन्त॒मिन्द्रं॒ को अन्ति॑ ।
कस्तो॒काय॒ क इभा॑यो॒त रा॒ये अधि॑ ब्रवत्त॒न्वे॑ को जना॑य ॥
कोण प्रयत्न करतो, कोण पीडित होतो, कोण भिऊन जातो? जवळ असलेल्या इंद्राचा कोण सन्मान करतो? पुत्रासाठी, इभासाठी, धनासाठी कोण बोलेल? शरीरासाठी कोण, लोकांसाठी कोण?
1.84.18
को अ॒ग्निमी॑ट्टे ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ स्रु॒चा य॑जाता ऋ॒तुभि॑र्ध्रु॒वेभिः॑ ।
कस्मै॑ दे॒वा आ व॑हाना॒शु होम॒ को मं॑सते वी॒तिहो॑त्रः सुदे॒वः ॥
कोण अग्नीची स्तुती करतो, तुपाने आणि हविर्द्रव्याने, स्रुकेने यजन करतो, ऋतूंत आणि स्थिर विधींत? कोणासाठी देव लवकर येथे आणावेत? वीतिहोत्र, सुदेव असा कोण होमाचा सन्मान करतो?
1.84.19
त्वम॒ङ्ग प्र शं॑सिषो दे॒वः श॑विष्ठ॒ मर्त्य॑म् ।
न त्वद॒न्यो म॑घवन्नस्ति मर्डि॒तेन्द्र॒ ब्रवी॑मि ते॒ वचः॑ ॥
हे अत्यंत सामर्थ्यवान इंद्रा, तूच देव आहेस; मर्त्य मानवाच्या स्तुतीला तू पुढे नेतोस. हे दानशूरा, तुझ्याहून दयाळू दुसरा कोणी नाही; इंद्रा, तुला मी हे शब्द सांगतो.
1.84.20
मा ते॒ राधां॑सि॒ मा त॑ ऊ॒तयो॑ वसो अ॒स्मान्कदा॑ च॒ना द॑भन् ।
विश्वा॑ च न उपमिमी॒हि मा॑नुष॒ वसू॑नि चर्ष॒णिभ्य॒ आ ॥
तुझी दाने आणि तुझे संरक्षण आमच्यापासून कधीही दूर न होवोत; हे धनदात्या, कधीही आम्हाला हानी पोहोचवू नकोस. हे मानवा, आमच्यासाठी सर्व संपत्ती मोजून दे; लोकांसाठी ती आण.