ऋग्वेद · सूक्त 10.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.95.1
ह॒ये जाये॒ मन॑सा॒ तिष्ठ॑ घोरे॒ वचां॑सि मि॒श्रा कृ॑णवावहै॒ नु ।
न नौ॒ मन्त्रा॒ अनु॑दितास ए॒ते मय॑स्कर॒न्पर॑तरे च॒नाह॑न् ॥
अरे पत्नी, मनाने थांब, हे भयंकरी! आता आपण दोघे मिळून बोलूया. आपले हे न बोललेले शब्द दूरच्या लोकातही सुख देवोत.
10.95.2
किमे॒ता वा॒चा कृ॑णवा॒ तवा॒हं प्राक्र॑मिषमु॒षसा॑मग्रि॒येव॑ ।
पुरू॑रवः॒ पुन॒रस्तं॒ परे॑हि दुराप॒ना वात॑ इवा॒हम॑स्मि ॥
तुझ्या या शब्दांनी मी काय करू? उषांमध्ये अग्रणीप्रमाणे मी पुढे गेले. हे पुरूरवा, पुन्हा घरी परत जा. मी पकडता न येणाऱ्या वाऱ्यासारखी आहे.
10.95.3
इषु॒र्न श्रि॒य इ॑षु॒धेर॑स॒ना गो॒षाः श॑त॒सा न रंहिः॑ ।
अ॒वीरे॒ क्रतौ॒ वि द॑विद्युत॒न्नोरा॒ न मा॒युं चि॑तयन्त॒ धुन॑यः ॥
बाण शोभेसाठी भात्यात असते, गायींना शंभर संपत्ती मिळते तसे. अज्ञानी माणसाच्या योजनेत ते वेगळे चमकतात; गाईसारखे नाही; नद्या मायेला ओळखतात.
10.95.4
सा वसु॒ दध॑ती॒ श्वशु॑राय॒ वय॒ उषो॒ यदि॒ वष्ट्यन्ति॑गृहात् ।
अस्तं॑ ननक्षे॒ यस्मि॑ञ्चा॒कन्दिवा॒ नक्तं॑ श्नथि॒ता वै॑त॒सेन॑ ॥
ती संपत्ती धारण करून सासर्‍यासाठी धन आणते. हे उषे, ती आतल्या घरातून धन आणली तर घरात प्रवेश करते; तिथे दिवसा रात्री पदराने बांधलेली दिसते.
10.95.5
त्रिः स्म॒ माह्नः॑ श्नथयो वैत॒सेनो॒त स्म॒ मेऽव्य॑त्यै पृणासि ।
पुरू॑र॒वोऽनु॑ ते॒ केत॑मायं॒ राजा॑ मे वीर त॒न्व॑स्तदा॑सीः ॥
तीन वेळा तू दिवसा पदराने मला त्रास दिलास; दुर्दैवी मला तूच भरलेस. हे पुरूरवा, तुझ्या मागोमाग तुझ्या वाटेने मी आले; हे राजा, हे वीरा, माझा जो देह होता, तो तूच होतास.
10.95.6
या सु॑जू॒र्णिः श्रेणिः॑ सु॒म्नआ॑पिर्ह्र॒देच॑क्षु॒र्न ग्र॒न्थिनी॑ चर॒ण्युः ।
ता अ॒ञ्जयो॑ऽरु॒णयो॒ न स॑स्रुः श्रि॒ये गावो॒ न धे॒नवो॑ऽनवन्त ॥
सुंदर वेणी असलेली, सुख देणारा आधार असलेली, तळ्यासारखे डोळे असलेली, गाठींसह चालणारी ती; अंजन लावलेल्या, तांबड्या उषा जशा गेल्या; गायी दूध देतात तसे त्या चमकल्या आणि स्वतःला सजवल्या.
10.95.7
सम॑स्मि॒ञ्जाय॑मान आसत॒ ग्ना उ॒तेम॑वर्धन्न॒द्यः॑ स्वगू॑र्ताः ।
म॒हे यत्त्वा॑ पुरूरवो॒ रणा॒याव॑र्धयन्दस्यु॒हत्या॑य दे॒वाः ॥
जन्मताना त्याच्यात स्त्रिया एकत्र आल्या; आपल्या स्वतःच्या मार्गाने वाहणाऱ्या नद्यांनीही त्याला वाढवले. हे पुरूरवा, महान युद्धासाठी आणि दस्यूंच्या वधासाठी देवांनी तुला सामर्थ्यवान केले.
10.95.8
सचा॒ यदा॑सु॒ जह॑ती॒ष्वत्क॒ममा॑नुषीषु॒ मानु॑षो नि॒षेवे॑ ।
अप॑ स्म॒ मत्त॒रस॑न्ती॒ न भु॒ज्युस्ता अ॑त्रसन्रथ॒स्पृशो॒ नाश्वाः॑ ॥
या अमानुषी स्त्रियांमध्ये, मीलन सोडून जाणाऱ्या त्यांच्यासोबत मी मानव म्हणून असताना, माझ्यापासून घाबरून थरथरत त्या भुज्युप्रमाणे दूर गेल्या; रथ स्पर्श करणाऱ्या घोड्यांप्रमाणे त्या घाबरल्या.
10.95.9
यदा॑सु॒ मर्तो॑ अ॒मृता॑सु नि॒स्पृक्सं क्षो॒णीभिः॒ क्रतु॑भि॒र्न पृ॒ङ्क्ते ।
ता आ॒तयो॒ न त॒न्वः॑ शुम्भत॒ स्वा अश्वा॑सो॒ न क्री॒ळयो॒ दन्द॑शानाः ॥
या अमर स्त्रियांमध्ये मर्त्य जवळ येऊन, द्युलोक-भूलोक आणि आपल्या कर्मांशी मिळाल्यावर, त्या रथाच्या दोऱ्यांप्रमाणे आपली शरीरे सजवतात; खेळणाऱ्या घोड्यांप्रमाणे लगाम चावत त्या चमकतात.
10.95.10
वि॒द्युन्न या पत॑न्ती॒ दवि॑द्यो॒द्भर॑न्ती मे॒ अप्या॒ काम्या॑नि ।
जनि॑ष्टो अ॒पो नर्यः॒ सुजा॑तः॒ प्रोर्वशी॑ तिरत दी॒र्घमायुः॑ ॥
विजेसारखी उडून चमकणारी, माझ्याजवळ माझ्या इच्छा आणणारी, पाण्यातून जन्मलेला वीर आणि सुजात पुरुष तू; हे उर्वशी, माझे दीर्घ आयुष्य पार करून दे.
10.95.11
ज॒ज्ञि॒ष इ॒त्था गो॒पीथ्या॑य॒ हि द॒धाथ॒ तत्पु॑रूरवो म॒ ओजः॑ ।
अशा॑सं त्वा वि॒दुषी॒ सस्मि॒न्नह॒न्न म॒ आशृ॑णोः॒ किम॒भुग्व॑दासि ॥
अशाप्रकारे तू गोपालांसाठी जन्मलास; हे पुरूरवा, माझे ते बल तू धारण केलेस. जाणती म्हणून त्या दिवशी मी तुला उपदेश दिला, पण तू माझे ऐकले नाहीस; आता आंधळ्यासारखे काय बोलतोस?
10.95.12
क॒दा सू॒नुः पि॒तरं॑ जा॒त इ॑च्छाच्च॒क्रन्नाश्रु॑ वर्तयद्विजा॒नन् ।
को दम्प॑ती॒ सम॑नसा॒ वि यू॑यो॒दध॒ यद॒ग्निः श्वशु॑रेषु॒ दीद॑यत् ॥
मुलगा जन्मून वडिलांचा शोध घेईल तेव्हा चाकाप्रमाणे अश्रू न ढाळता परत येईल; एकमनाच्या पतिपत्नींना कोण जाणून वेगळे करील? तेव्हा अग्नी सासऱ्यांमध्ये प्रकाशो.
10.95.13
प्रति॑ ब्रवाणि व॒र्तय॑ते॒ अश्रु॑ च॒क्रन्न क्र॑न्ददा॒ध्ये॑ शि॒वायै॑ ।
प्र तत्ते॑ हिनवा॒ यत्ते॑ अ॒स्मे परे॒ह्यस्तं॑ न॒हि मू॑र॒ मापः॑ ॥
मी तुला सांगेन; ती अश्रू ढाळून रडते, जणू शुभासाठी हृदयात विलाप करत आहे. तुझे जे आहे ते तुला सांगते: आमच्यापासून दूर जा, घरी परत जा. हे मूर्ख पुरूरवा, मला पोहोचू नकोस.
10.95.14
सु॒दे॒वो अ॒द्य प्र॒पते॒दना॑वृत्परा॒वतं॑ पर॒मां गन्त॒वा उ॑ ।
अधा॒ शयी॑त॒ निरृ॑तेरु॒पस्थेऽधै॑नं॒ वृका॑ रभ॒सासो॑ अ॒द्युः ॥
शुभ देवतांचा असलेला तो आज पडो, परत न येता; दूर, अतिदूरच्या लोकाकडे जावो. मग तो निरृतीच्या मांडीवर निजो; नंतर वेगवान लांडगे त्याला धरोत.
10.95.15
पुरू॑रवो॒ मा मृ॑था॒ मा प्र प॑प्तो॒ मा त्वा॒ वृका॑सो॒ अशि॑वास उ क्षन् ।
न वै स्त्रैणा॑नि स॒ख्यानि॑ सन्ति सालावृ॒काणां॒ हृद॑यान्ये॒ता ॥
हे पुरूरवा, तू मरू नकोस, पुढे पडू नकोस; अशुभ लांडगे तुला धरू नयेत. खरोखर स्त्रियांना मैत्री नसते; ही सालावृकांच्या लांडग्यांची हृदये आहेत.
10.95.16
यद्विरू॒पाच॑रं॒ मर्त्ये॑षु॒ अव॑सं॒ रात्रीः॑ श॒रद॒श्चत॑स्रः ।
घृ॒तस्य॑ स्तो॒कं स॒कृदह्न॑ आश्नां॒ तादे॒वेदं ता॑तृपा॒णा च॑रामि ॥
मी माणसांमध्ये विचित्र रूपात फिरले, चार शरद ऋतूंच्या रात्री राहिले, एका दिवशी तुपाचा थोडासा भाग एकदा खाल्ला; तेव्हापासून तृप्त होऊन मी फिरत आहे.
10.95.17
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒प्रां रज॑सो वि॒मानी॒मुप॑ शिक्षाम्यु॒र्वशीं॒ वसि॑ष्ठः ।
उप॑ त्वा रा॒तिः सु॑कृ॒तस्य॒ तिष्ठा॒न्नि व॑र्तस्व॒ हृद॑यं तप्यते मे ॥
मी वसिष्ठ, अंतरिक्षापर्यंत पोहोचणाऱ्या, लोक निर्माण करणाऱ्या उर्वशीला उपदेश करतो. सत्कर्माचे दान तुझ्यापाशी राहो; परत ये, माझे हृदय तापत आहे.
10.95.18
इति॑ त्वा दे॒वा इ॒म आ॑हुरैळ॒ यथे॑मे॒तद्भव॑सि मृ॒त्युब॑न्धुः ।
प्र॒जा ते॑ दे॒वान्ह॒विषा॑ यजाति स्व॒र्ग उ॒ त्वमपि॑ मादयासे ॥
देव तुला असे म्हणतात, हे ऐल (इलेचा पुत्रा), जणू तू मृत्यूचा नातेवाईक झाला आहेस. तुझी संतती हविर्द्रव्याने देवांचे यज्ञ करो; स्वर्गात तूही आनंदित हो.