ઋગ્વેદ · સૂક્ત 2.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.24.1
सेमाम॑विड्ढि॒ प्रभृ॑तिं॒ य ईशि॑षे अ॒या वि॑धेम॒ नव॑या म॒हा गि॒रा ।
यथा॑ नो मी॒ढ्वान्त्स्तव॑ते॒ सखा॒ तव॒ बृह॑स्पते॒ सीष॑धः॒ सोत नो॑ म॒तिम् ॥
હે બૃહસ્પતિ, તમે જેના સ્વામી છો એ અર્પણ આ નવા મહાન સ્તોત્રથી અમે પૂર્ણ કરીએ. દયાળુ મિત્ર જેમ તમારી સ્તુતિ કરે છે, તેમ અમારા વિચારને પણ સફળ કરો.
2.24.2
यो नन्त्वा॒न्यन॑म॒न्न्योज॑सो॒ताद॑र्दर्म॒न्युना॒ शम्ब॑राणि॒ वि ।
प्राच्या॑वय॒दच्यु॑ता॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रा चावि॑श॒द्वसु॑मन्तं॒ वि पर्व॑तम् ॥
જે બળથી નમેલાઓને નમાવે અને ક્રોધથી શંબરોને ચીરે, તે બૃહસ્પતિએ અચલોને પણ હલાવ્યા અને ધનવાન પર્વતમાં પ્રવેશ કર્યો.
2.24.3
तद्दे॒वानां॑ दे॒वत॑माय॒ कर्त्व॒मश्र॑थ्नन्दृ॒ळ्हाव्र॑दन्त वीळि॒ता ।
उद्गा आ॑ज॒दभि॑न॒द्ब्रह्म॑णा व॒लमगू॑ह॒त्तमो॒ व्य॑चक्षय॒त्स्वः॑ ॥
દેવોમાં શ્રેષ્ઠ માટેના એ કાર્ય માટે તેમણે દૃઢ સ્તંભો સ્થાપ્યા; બંધાયેલા ગર્જ્યા. બૃહસ્પતિએ વલને ભેદ્યો, ગાયોને બહાર હાંકી, છુપાયેલો અંધાર દૂર કરી સ્વર્ગપ્રકાશ પ્રગટ કર્યો.
2.24.4
अश्मा॑स्यमव॒तं ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्मधु॑धारम॒भि यमोज॒सातृ॑णत् ।
तमे॒व विश्वे॑ पपिरे स्व॒र्दृशो॑ ब॒हु सा॒कं सि॑सिचु॒रुत्स॑मु॒द्रिण॑म् ॥
બૃહસ્પતિએ પથ્થરના મુખવાળી ગુફા, મધુધારાનો એ કોશ, બળથી ખોલી; સ્વર્ગપ્રકાશ જોનારા બધા ઋષિઓએ તે પીધું અને વહેતા ઝરાને સાથે વહાવ્યો.
2.24.5
सना॒ ता का चि॒द्भुव॑ना॒ भवी॑त्वा मा॒द्भिः श॒रद्भि॒र्दुरो॑ वरन्त वः ।
अय॑तन्ता चरतो अ॒न्यद॑न्य॒दिद्या च॒कार॑ व॒युना॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥
પહેલાં હતા અને હવે બન્યા છે એ અનેક લોક મહિનાઓ અને શરદ-વર્ષોથી દ્વારોને ઘેરાયેલા છે; બે રોકાયેલા છે, એકબીજાને અડકતા ચાલે છે. બૃહસ્પતિએ રચેલાં કાર્યો પણ સ્થિર છે.
2.24.6
अ॒भि॒नक्ष॑न्तो अ॒भि ये तमा॑न॒शुर्नि॒धिं प॑णी॒नां प॑र॒मं गुहा॑ हि॒तम् ।
ते वि॒द्वांसः॑ प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒ पुन॒र्यत॑ उ॒ आय॒न्तदुदी॑युरा॒विश॑म् ॥
પણિઓની પરમ ગુફામાં મૂકેલી એ ગુપ્ત નિધિ તરફ જે ગયા, તે જાણનારા, સ્પષ્ટ જોનારા, અસત્યમાંથી ફરી બહાર આવ્યા; જ્યાંથી આવ્યા હતા તે ગુપ્ત સ્થાને જ પાછા ગયા.
2.24.7
ऋ॒तावा॑नः प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒ पुन॒रात॒ आ त॑स्थुः क॒वयो॑ म॒हस्प॒थः ।
ते बा॒हुभ्यां॑ धमि॒तम॒ग्निमश्म॑नि॒ नकिः॒ षो अ॒स्त्यर॑णो ज॒हुर्हि तम् ॥
ṛta ધરાવતા કવિઓએ અસત્યને ફરી દૂરથી જોયું અને મહાન માર્ગો પર સ્થિર થયા. તેમણે બંને બાહુઓથી પથ્થરમાં પ્રજ્વલિત અગ્નિને ફૂંક્યો; તેને કોઈ હાનિ થઈ નહીં, કારણ કે તેમણે તેને છોડી દીધો હતો.
2.24.8
ऋ॒तज्ये॑न क्षि॒प्रेण॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्यत्र॒ वष्टि॒ प्र तद॑श्नोति॒ धन्व॑ना ।
तस्य॑ सा॒ध्वीरिष॑वो॒ याभि॒रस्य॑ति नृ॒चक्ष॑सो दृ॒शये॒ कर्ण॑योनयः ॥
ṛta વડે પ્રેરિત વેગવાન બાણથી બ્રહ્મણસ્પતિનો સ્વામી જ્યાં જાય છે, ત્યાં ધનુષથી પહોંચે છે. તેના શુભ બાણો, જેનાથી તે છોડે છે, મનુષ્યોને જોનારના દર્શન માટે; તે કાનમાં જન્મેલા છે.
2.24.9
स सं॑न॒यः स वि॑न॒यः पु॒रोहि॑तः॒ स सुष्टु॑तः॒ स यु॒धि ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ।
चा॒क्ष्मो यद्वाजं॒ भर॑ते म॒ती धनादित्सूर्य॑स्तपति तप्य॒तुर्वृथा॑ ॥
તે જ સંનય, તે જ વિનય, તે જ પુરોહિત; તે જ સુપ્રશંસિત, યુદ્ધમાં તે જ બ્રહ્મણસ્પતિનો સ્વામી. જ્યારે તે મતિથી બળ અને ધન લાવે છે, ત્યારે સૂર્ય જ તપે છે; તપાવનાર વ્યર્થ તપતો નથી.
2.24.10
वि॒भु प्र॒भु प्र॑थ॒मं मे॒हना॑वतो॒ बृह॒स्पतेः॑ सुवि॒दत्रा॑णि॒ राध्या॑ ।
इ॒मा सा॒तानि॑ वे॒न्यस्य॑ वा॒जिनो॒ येन॒ जना॑ उ॒भये॑ भुञ्ज॒ते विशः॑ ॥
સર્વવ્યાપી, શક્તિશાળી, પ્રથમ— મેહનાવાન બૃહસ્પતિનાં શુભ દાન, ઉત્તમ આપેલી ભેટ એ જ છે; આ વેન્ય વાજીના લાભ છે, જેનાથી બંને જન અને વિશ ભોગવે છે.
2.24.11
योऽव॑रे वृ॒जने॑ वि॒श्वथा॑ वि॒भुर्म॒हामु॑ र॒ण्वः शव॑सा व॒वक्षि॑थ ।
स दे॒वो दे॒वान्प्रति॑ पप्रथे पृ॒थु विश्वेदु॒ ता प॑रि॒भूर्ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥
નીચેના ક્ષેત્રોમાં, સંઘર્ષમાં, સર્વ માર્ગોએ વ્યાપેલો વિભુ, મહાન લોકોમાં ઉત્સાહી થઈને બળથી પ્રગટ થયેલો— તે જ દેવ દેવોમાં વિસ્તર્યો; સર્વને ઘેરનાર તે જ બ્રહ્મણસ્પતિનો સ્વામી છે.
2.24.12
विश्वं॑ स॒त्यं म॑घवाना यु॒वोरिदाप॑श्च॒न प्र मि॑नन्ति व्र॒तं वा॑म् ।
अच्छे॑न्द्राब्रह्मणस्पती ह॒विर्नोऽन्नं॒ युजे॑व वा॒जिना॑ जिगातम् ॥
હે દાનશીલ બંને, તમારું સર્વ સત્ય સ્થિર છે; જળ પણ તમારા વ્રતને ક્યારેય તોડતા નથી. હે ઇન્દ્ર અને બ્રહ્મણસ્પતિ, અમારી આહુતિ અને અન્ન તરફ આવો, જેમ ઝૂંસરીના ઘોડાઓ સાથે બે દોડતા અશ્વો આવે છે.
2.24.13
उ॒ताशि॑ष्ठा॒ अनु॑ शृण्वन्ति॒ वह्न॑यः स॒भेयो॒ विप्रो॑ भरते म॒ती धना॑ ।
वी॒ळु॒द्वेषा॒ अनु॒ वश॑ ऋ॒णमा॑द॒दिः स ह॑ वा॒जी स॑मि॒थे ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥
મરુતો સાથે ચાલતા બ્રહ્મણસ્પતિને સભાનો પ્રજ્ઞાવાન ઋષિ પોતાની સ્તુતિથી ધન લાવે છે. શત્રુઓને હટાવનાર, ઋણ ચૂકવનાર તે બળવાન સ્વામી જ સંઘર્ષમાં બ્રહ્મનો અધિપતિ છે.
2.24.14
ब्रह्म॑ण॒स्पते॑रभवद्यथाव॒शं स॒त्यो म॒न्युर्महि॒ कर्मा॑ करिष्य॒तः ।
यो गा उ॒दाज॒त्स दि॒वे वि चा॑भजन्म॒हीव॑ री॒तिः शव॑सासर॒त्पृथ॑क् ॥
બ્રહ્મણસ્પતિનો ક્રોધ તેમની ઇચ્છા મુજબ જાગ્યો; તે સાચો અને પ્રબળ હતો. તેમનું મહાન કર્મ આગળ થવાનું હતું. ગાયોને બહાર કાઢનાર તેઓ જ હતા; આકાશ માટે તેમને અલગ અલગ વહેંચ્યા, અને મહામાર્ગ જેવા બળથી પ્રવાહો વહાવ્યા.
2.24.15
ब्रह्म॑णस्पते सु॒यम॑स्य वि॒श्वहा॑ रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॑ वय॑स्वतः ।
वी॒रेषु॑ वी॒राँ उप॑ पृङ्धि न॒स्त्वं यदीशा॑नो॒ ब्रह्म॑णा॒ वेषि॑ मे॒ हव॑म् ॥
હે બ્રહ્મણસ્પતિ, ઉત્તમ દાતા સુયમના ધનમાં અમે સદા રથી બનીએ. વીરોમાં અમને વીર આપો. તમે સમર્થ છો, તેથી બ્રહ્મ વડે મારું આહ્વાન સાંભળો છો.
2.24.16
ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य य॒न्ता सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व ।
विश्वं॒ तद्भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥
હે બ્રહ્મણસ્પતિ, તમે આ સૂક્તના માર્ગદર્શક બનો અને સંતાનને પણ જગાડો. દેવો જે કલ્યાણની રક્ષા કરે છે તે બધું અમે મેળવીએ. સ્પર્ધામાં ઉત્તમ વીરો સાથે અમે મહાન સ્તુતિ ઉચ્ચારીએ.