ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 2.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.24.1
सेमाम॑विड्ढि॒ प्रभृ॑तिं॒ य ईशि॑षे अ॒या वि॑धेम॒ नव॑या म॒हा गि॒रा ।
यथा॑ नो मी॒ढ्वान्त्स्तव॑ते॒ सखा॒ तव॒ बृह॑स्पते॒ सीष॑धः॒ सोत नो॑ म॒तिम् ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਜਿਸ ਬਲੀ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਆਮੀ ਹੋ, ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਹਾਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ। ਜਿਵੇਂ ਦਿਆਲੂ ਮਿੱਤਰ ਤੁਹਾਡੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫਲ ਕਰੋ।
2.24.2
यो नन्त्वा॒न्यन॑म॒न्न्योज॑सो॒ताद॑र्दर्म॒न्युना॒ शम्ब॑राणि॒ वि ।
प्राच्या॑वय॒दच्यु॑ता॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रा चावि॑श॒द्वसु॑मन्तं॒ वि पर्व॑तम् ॥
ਜਿਸਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆਂ ਨੂੰ ਝੁਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸ਼ੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾੜਿਆ; ਅਚਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਧਨ-ਭਰੇ ਪਰਬਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
2.24.3
तद्दे॒वानां॑ दे॒वत॑माय॒ कर्त्व॒मश्र॑थ्नन्दृ॒ळ्हाव्र॑दन्त वीळि॒ता ।
उद्गा आ॑ज॒दभि॑न॒द्ब्रह्म॑णा व॒लमगू॑ह॒त्तमो॒ व्य॑चक्षय॒त्स्वः॑ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਕੇ ਥੰਮ੍ਹ ਗੱਡੇ; ਬੱਝੇ ਗਰਜ ਉੱਠੇ। ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਨੇ ਵਲ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਹਿਲਾਇਆ, ਲੁਕੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
2.24.4
अश्मा॑स्यमव॒तं ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्मधु॑धारम॒भि यमोज॒सातृ॑णत् ।
तमे॒व विश्वे॑ पपिरे स्व॒र्दृशो॑ ब॒हु सा॒कं सि॑सिचु॒रुत्स॑मु॒द्रिण॑म् ॥
ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਨੇ ਪੱਥਰ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਗੁਫਾ, ਮਿੱਠੀ ਧਾਰਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕੋਸ਼, ਬਲ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ; ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਵਹਿੰਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਵਹਾਇਆ।
2.24.5
सना॒ ता का चि॒द्भुव॑ना॒ भवी॑त्वा मा॒द्भिः श॒रद्भि॒र्दुरो॑ वरन्त वः ।
अय॑तन्ता चरतो अ॒न्यद॑न्य॒दिद्या च॒कार॑ व॒युना॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰੀ ਬੈਠੇ ਹਨ; ਦੋ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਦੇ ਰਚੇ ਕਰਮ ਵੀ ਅਟਲ ਹਨ।
2.24.6
अ॒भि॒नक्ष॑न्तो अ॒भि ये तमा॑न॒शुर्नि॒धिं प॑णी॒नां प॑र॒मं गुहा॑ हि॒तम् ।
ते वि॒द्वांसः॑ प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒ पुन॒र्यत॑ उ॒ आय॒न्तदुदी॑युरा॒विश॑म् ॥
ਪਣੀਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਉਸ ਗੁਪਤ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਜੋ ਗਏ, ਉਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਫ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਝੂਠ ਤੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਬਾਹਰ ਆਏ; ਜਿੱਥੋਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਏ।
2.24.7
ऋ॒तावा॑नः प्रति॒चक्ष्यानृ॑ता॒ पुन॒रात॒ आ त॑स्थुः क॒वयो॑ म॒हस्प॒थः ।
ते बा॒हुभ्यां॑ धमि॒तम॒ग्निमश्म॑नि॒ नकिः॒ षो अ॒स्त्यर॑णो ज॒हुर्हि तम् ॥
ਰਿਤ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੂਕਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
2.24.8
ऋ॒तज्ये॑न क्षि॒प्रेण॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्यत्र॒ वष्टि॒ प्र तद॑श्नोति॒ धन्व॑ना ।
तस्य॑ सा॒ध्वीरिष॑वो॒ याभि॒रस्य॑ति नृ॒चक्ष॑सो दृ॒शये॒ कर्ण॑योनयः ॥
ਰਿਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ; ਉਹ ਕੰਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ।
2.24.9
स सं॑न॒यः स वि॑न॒यः पु॒रोहि॑तः॒ स सुष्टु॑तः॒ स यु॒धि ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ।
चा॒क्ष्मो यद्वाजं॒ भर॑ते म॒ती धनादित्सूर्य॑स्तपति तप्य॒तुर्वृथा॑ ॥
ਉਹੀ ਸੰਨਯ, ਉਹੀ ਵਿਨਯ, ਉਹੀ ਪੁਰੋਹਿਤ; ਉਹੀ ਸੁਸਤੁਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮਤਿ ਨਾਲ ਬਲ ਅਤੇ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਹੀ ਤਪਦਾ ਹੈ; ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਤਪਦਾ।
2.24.10
वि॒भु प्र॒भु प्र॑थ॒मं मे॒हना॑वतो॒ बृह॒स्पतेः॑ सुवि॒दत्रा॑णि॒ राध्या॑ ।
इ॒मा सा॒तानि॑ वे॒न्यस्य॑ वा॒जिनो॒ येन॒ जना॑ उ॒भये॑ भुञ्ज॒ते विशः॑ ॥
ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਹਿਲਾ— ਮੇਹਨਾਵਾਨ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਾਨ, ਚੰਗੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਇਹੀ ਹਨ; ਇਹ ਵੇਨਯ ਵਾਜੀ ਦੇ ਲਾਭ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
2.24.11
योऽव॑रे वृ॒जने॑ वि॒श्वथा॑ वि॒भुर्म॒हामु॑ र॒ण्वः शव॑सा व॒वक्षि॑थ ।
स दे॒वो दे॒वान्प्रति॑ पप्रथे पृ॒थु विश्वेदु॒ ता प॑रि॒भूर्ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥
ਹੇਠਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਭੂ, ਮਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਕੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ— ਉਹੀ ਦੇਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ; ਸਭ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।
2.24.12
विश्वं॑ स॒त्यं म॑घवाना यु॒वोरिदाप॑श्च॒न प्र मि॑नन्ति व्र॒तं वा॑म् ।
अच्छे॑न्द्राब्रह्मणस्पती ह॒विर्नोऽन्नं॒ युजे॑व वा॒जिना॑ जिगातम् ॥
ਹੇ ਦਾਨੀ ਦੋਵੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਕਾਇਮ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੇ। ਹੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ, ਸਾਡੀ ਆਹੂਤੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਵੱਲ ਆਓ, ਜਿਵੇਂ ਜੂਲੇ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
2.24.13
उ॒ताशि॑ष्ठा॒ अनु॑ शृण्वन्ति॒ वह्न॑यः स॒भेयो॒ विप्रो॑ भरते म॒ती धना॑ ।
वी॒ळु॒द्वेषा॒ अनु॒ वश॑ ऋ॒णमा॑द॒दिः स ह॑ वा॒जी स॑मि॒थे ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥
ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਨੂੰ ਸਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਿਆਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਜ਼ ਚੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਸੁਆਮੀ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ।
2.24.14
ब्रह्म॑ण॒स्पते॑रभवद्यथाव॒शं स॒त्यो म॒न्युर्महि॒ कर्मा॑ करिष्य॒तः ।
यो गा उ॒दाज॒त्स दि॒वे वि चा॑भजन्म॒हीव॑ री॒तिः शव॑सासर॒त्पृथ॑क् ॥
ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਗਿਆ; ਉਹ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ, ਉਸੇ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਹ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਗਾਈਆਂ।
2.24.15
ब्रह्म॑णस्पते सु॒यम॑स्य वि॒श्वहा॑ रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॑ वय॑स्वतः ।
वी॒रेषु॑ वी॒राँ उप॑ पृङ्धि न॒स्त्वं यदीशा॑नो॒ ब्रह्म॑णा॒ वेषि॑ मे॒ हव॑म् ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ, ਚੰਗੇ ਦਾਤਾ ਸੁਯਮ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਰਥੀ ਹੋਈਏ। ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਵੀਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਤੂੰ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੱਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ।
2.24.16
ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य य॒न्ता सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व ।
विश्वं॒ तद्भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਗਾ। ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਭਲਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਅਸੀਂ ਪਾਈਏ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰੀਏ।