ऋग्वेद · सूक्त 9.106

9.106.1

इन्द्र॒मच्छ॑ सु॒ता इ॒मे वृष॑णं यन्तु॒ हर॑यः ।
श्रु॒ष्टी जा॒तास॒ इन्द॑वः स्व॒र्विदः॑ ॥

इंद्राकडे हे पिळलेले सोमरस जावोत; वेगाने जन्मलेले ते थेंब स्वर्गप्रकाश मिळवणारे आहेत.

अ॒यं भरा॑य सान॒सिरिन्द्रा॑य पवते सु॒तः ।
सोमो॒ जैत्र॑स्य चेतति॒ यथा॑ वि॒दे ॥

हा पिळलेला सोम इंद्रासाठी, यज्ञभार वाहणाऱ्यासाठी वाहतो; विजेत्याचा हेतू सोम जाणतो, जाणत्याने जाणावे तसा.

अ॒स्येदिन्द्रो॒ मदे॒ष्वा ग्रा॒भं गृ॑भ्णीत सान॒सिम् ।
वज्रं॑ च॒ वृष॑णं भर॒त्सम॑प्सु॒जित् ॥

या मदांमध्ये इंद्राने त्या सानसी पात्राचा स्वीकार करावा; वज्र आणि वृषभ धारण करावा, जलजयी होऊन.

प्र ध॑न्वा सोम॒ जागृ॑वि॒रिन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ।
द्यु॒मन्तं॒ शुष्म॒मा भ॑रा स्व॒र्विद॑म् ॥

पुढे धाव, हे सोमा; जागरूक सोमा, इंद्रासाठी, हे इंदू, सभोवती वाहा; तेजस्वी बल आण, स्वर्गप्रकाश मिळवणाऱ्यासाठी.

इन्द्रा॑य॒ वृष॑णं॒ मदं॒ पव॑स्व वि॒श्वद॑र्शतः ।
स॒हस्र॑यामा पथि॒कृद्वि॑चक्ष॒णः ॥

इंद्रासाठी वृषभासारखा मद वाहव, हे सर्वदर्शी; हजार वाटांनी जाणारा, वाट करणारा, विचक्षण.

अ॒स्मभ्यं॑ गातु॒वित्त॑मो दे॒वेभ्यो॒ मधु॑मत्तमः ।
स॒हस्रं॑ याहि प॒थिभिः॒ कनि॑क्रदत् ॥

आमच्यासाठी वाट आणि धन शोधणाऱ्या, देवांसाठी अत्यंत मधुर सोमा; हजार वाटांनी ये, गर्जना करत.

पव॑स्व दे॒ववी॑तय॒ इन्दो॒ धारा॑भि॒रोज॑सा ।
आ क॒लशं॒ मधु॑मान्त्सोम नः सदः ॥

हे सोमा, देवांच्या कृपेसाठी तुझ्या धारांनी आणि ओजाने पवित्र होऊन वाहा. मधुर सोमा, आमच्यासाठी या कलशात आसनस्थ हो.

तव॑ द्र॒प्सा उ॑द॒प्रुत॒ इन्द्रं॒ मदा॑य वावृधुः ।
त्वां दे॒वासो॑ अ॒मृता॑य॒ कं प॑पुः ॥

तुझे थेंब वर उसळून इंद्राला आनंदासाठी वाढवतात. देवांनी तुला अमरत्वासाठी आणि आनंदासाठी प्राशन केले.

आ नः॑ सुतास इन्दवः पुना॒ना धा॑वता र॒यिम् ।
वृ॒ष्टिद्या॑वो रीत्यापः स्व॒र्विदः॑ ॥

आमच्यासाठी पिळलेल्या थेंबांनो, पवित्र होऊन धनाकडे धावा. पाऊस देणाऱ्यांनो, मार्गांतून पाणी देणाऱ्यांनो, स्वर्ग शोधणाऱ्यांनो.

सोमः॑ पुना॒न ऊ॒र्मिणा॒ अव्यो॒ वारं॒ वि धा॑वति ।
अग्रे॑ वा॒चः पव॑मानः॒ कनि॑क्रदत् ॥

पवित्र होणारा सोम लाटेसह मेंढीच्या लोकरीच्या गाळणीवर इकडे-तिकडे धावतो. सुरुवातीला वाणी निर्माण करीत, पवित्र होत, गर्जत.

धी॒भिर्हि॑न्वन्ति वा॒जिनं॒ वने॒ क्रीळ॑न्त॒मत्य॑विम् ।
अ॒भि त्रि॑पृ॒ष्ठं म॒तयः॒ सम॑स्वरन् ॥

बुद्धींनी ते बलवानाला, रानात खेळणाऱ्याला, वेगवानाला हलवतात. तीन थरांच्या सोमाकडे स्तोत्रे एकत्र गुंजली.

अस॑र्जि क॒लशाँ॑ अ॒भि मी॒ळ्हे सप्ति॒र्न वा॑ज॒युः ।
पु॒ना॒नो वाचं॑ ज॒नय॑न्नसिष्यदत् ॥

सोम कलशांकडे सोडला गेला, लोकरीत बक्षीस इच्छिणाऱ्या घोड्यासारखा. पवित्र होत वाणी निर्माण करीत तो वाहिला.

पव॑ते हर्य॒तो हरि॒रति॒ ह्वरां॑सि॒ रंह्या॑ ।
अ॒भ्यर्ष॑न्त्स्तो॒तृभ्यो॑ वी॒रव॒द्यशः॑ ॥

सोनेरी वर्णाचा हरि सोम शत्रुसैन्यांना ओलांडून वेगाने वाहतो आणि शुद्ध होतो. तो स्तोत्रकर्त्यांसाठी वीरपुत्रांसह यश प्रवाहित करतो.

अ॒या प॑वस्व देव॒युर्मधो॒र्धारा॑ असृक्षत ।
रेभ॑न्प॒वित्रं॒ पर्ये॑षि वि॒श्वतः॑ ॥

या मार्गाने तू शुद्ध हो, देवांची इच्छा करणाऱ्या सोमा. मधाच्या धारा सोडल्या गेल्या आहेत. पवित्र गाळणीला हलवत तू सर्वत्र फिरतोस.