ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Bṛhadāraṇyaka 2.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.1.1
(अजातशत्रुब्राह्मणं वा पर्यंकविद्याब्राह्मणम्)
दृप्तबालाकिर्हानूचानो गार्ग्य आस ।
स होवाचाजातशत्रुं काश्यं ब्रह्म ते ब्रवाणीति ।
स होवाचाजातशत्रुः सहस्रमेतस्यां वाचि दद्मः, जनको जनक इति वै जना धावन्तीति ॥ २.१.१ ॥
ಇದು ಅಜಾತಶತ್ರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಂಕವಿದ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ. ಗರ್ವಿಷ್ಠನೂ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಆದ ಗಾರ್ಗ್ಯ ಬಾಲಾಕಿ ಕಾಶಿಯ ರಾಜ ಅಜಾತಶತ್ರುವಿಗೆ ಹೇಳಿದ, 'ನಾನು ನಿನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ, 'ಈ ಮಾತಿಗಾಗಿ ನಾವು ಸಾವಿರ (ಹಸುಗಳನ್ನು) ಕೊಡುತ್ತೇವೆ; 'ಜನಕ, ಜನಕ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಜನರು ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.'
Bṛhadāraṇyaka 2.1.2
स होवाच गार्ग्यः य एवासावादित्ये पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुर् मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
अतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा राजेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्तेऽतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा राजा भवति ॥ २.१.२ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ, 'ಆದಿತ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ, 'ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಇವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ನಿಂತವನು, ಅವುಗಳ ಶಿರಸ್ಸು, ರಾಜನೆಂದು ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ನಿಂತವನು, ಅವುಗಳ ಶಿರಸ್ಸು, ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.3
स होवाच गार्ग्यः य एवासौ चन्द्रे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
बृहन् पाण्दरवासाः सोमो राजेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्तेऽहरहर्सुतः प्रसुतो भवति ।
नास्यान्नं क्षीयते ॥ २.१.३ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ, 'ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ, 'ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಇವನನ್ನು ಮಹಾನ್, ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಸೋಮ ರಾಜನೆಂದು ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸೋಮರಸ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಅವನ ಅನ್ನ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.4
स होवाच गार्ग्यः य एवासौ विद्युति पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
तेजस्वीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते तेजस्वी ह भवति ।
तेजस्विनी हास्य प्रजा भवति ॥ २.१.४ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ, 'ಮಿಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ, 'ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಇವನನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂದು ನಾನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತಾನವೂ ತೇಜಸ್ವಿನಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.5
स होवाच गार्ग्यः य एवायमाकाशे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
पूर्णमप्रवर्तीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते पूर्यते प्रजया पशुभिर्नास्यास्माल्लोकात्प्रजोद्वर्तते ॥ २.१.५ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ: ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಪೂರ್ಣನು, ಚಲನರಹಿತನು' ಎಂದು ನಾನು ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತತಿ ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.6
स होवाच गार्ग्यः य एवायं वायौ पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
इन्द्रो वैकुण्ठोऽपराजिता सेनेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते जिष्णुर्हापराजिष्णुर्भवत्यन्यतस्त्यजायी ॥ २.१.६ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ: ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಇಂದ್ರ, ವೈಕುಂಠ, ಅಪರಾಜಿತ ಸೇನೆ' ಎಂದು ನಾನು ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಜಯಶೀಲನೂ ಅಜೇಯನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಇತರರು ಅವನನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.7
स होवाच गार्ग्यः य एवायमग्नौ पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
विषासहिरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते विषासहिर्ह भवति ।
विषासहिर्हास्य प्रजा भवति ॥ २.१.७ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ: ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ವಿಷಾಸಹಿ (ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವವನು)' ಎಂದು ನಾನು ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಷಾಸಹಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತತಿಯೂ ವಿಷಾಸಹಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.8
स होवाच गार्ग्यः य एवायमप्सु पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
प्रतिरूप इति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते प्रतिरूपं हैवैनमुपगच्छति नाप्रतिरूपम् ।
अथो प्रतिरुपोऽस्माज्जायते ॥ २.१.८ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದ: ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದ: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. 'ಪ್ರತಿರೂಪ (ಪ್ರತಿಬಿಂಬ)' ಎಂದು ನಾನು ಇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನ ಬಳಿ ಅನುರೂಪವಾದವೇ ಬರುತ್ತವೆ, ಅನನುರೂಪವಾದವು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನಿಂದ ಅನುರೂಪ ಸಂತತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.9
स होवाच गार्ग्यः य एवायमादर्शे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
रोचिष्णुरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते रोचिष्णुर्ह भवति ।
रोचिष्णुर्हास्य प्रजा भवति ।
अथो यैः संनिगच्छति ।
सर्वांस्तानतिरोचते ॥ २.१.९ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದನು: ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು 'ರೋಚಿಷ್ಣು' (ಹೊಳೆಯುವವನು) ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಹೊಳೆಯುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತತಿಯೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅವನನ್ನು ಸೇರುವವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಅವನು ಮೀರಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.10
स होवाच गार्ग्यः य एवायं यन्तं पश्चाच्छब्दोऽनूदेत्येतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
असुरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते सर्वं हैवास्मिंल्लोक आयुरेति ।
नैनं पुरा कालात्प्राणो जहाति ॥ २.१.१० ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದನು: ಹೋಗುವವನ ಹಿಂದೆ ಶಬ್ದ ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಈತನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು 'ಅಸು' (ಪ್ರಾಣ) ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.11
स होवाच गार्ग्यः य एवायं दिक्षु पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
द्वितीयोऽनपग इति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते द्वितीयवान् ह भवति ।
नास्माद्गणश्छिद्यते ॥ २.१.११ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದನು: ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು 'ದ್ವಿತೀಯ, ಅನಪಗ' (ಜೊತೆಗಾರ, ಎಂದಿಗೂ ಅಗಲದವನು) ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಜೊತೆಗಾರನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಅವನಿಂದ ಅವನ ಪರಿವಾರ ಅಗಲುವುದಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.12
स होवाच गार्ग्यः य एवायं छायामयः पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
मृत्युरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते सर्वं हैवास्मिंल्लोक आयुरेति ।
नैनं पुरा कालान्मृत्युरागच्छति ॥ २.१.१२ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದನು: ನೆರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ಇದರ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನು 'ಮೃತ್ಯು' (ಮರಣ) ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಮೃತ್ಯು ಅವನ ಬಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.13
स होवाच गार्ग्यः य एवायमात्मनि पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
आत्मन्वीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्त आत्मन्वी ह भवति ।
आत्मन्विनी हास्य प्रजा भवति ।
स ह तूष्णीमास गार्ग्यः ॥ २.१.१३ ॥
ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದನು: "ಆತ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನನ್ನೇ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ." ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: "ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸಬೇಡ. ನಾನು ಇವನನ್ನೇ ಆತ್ಮವಂತನಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ." ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸುವವನು ಆತ್ಮವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸಂತಾನವೂ ಆತ್ಮವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಗಾರ್ಗ್ಯ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತನು.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.14
स होवाचाजातशत्रुः एतावन्नू३ इति ।
एतावद्धीति ।
नैतावता विदितं भवतीति ।
स होवाच गार्ग्यः उप त्वायानीति ॥ २.१.१४ ॥
ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: "ಇಷ್ಟೇನಾ?" ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದನು: "ಹೌದು, ಇಷ್ಟೇ." ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: "ಇಷ್ಟರಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ." ಆಗ ಗಾರ್ಗ್ಯ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ."
Bṛhadāraṇyaka 2.1.15
स होवाचाजातशत्रुः प्रतिलोमं चैतद्यद्ब्राह्मणः क्षत्रियमुपेयाद्ब्रह्म मे वक्ष्यतीति ।
व्येव त्वा ज्ञपयिष्यामीति ।
तं पाणावादायोत्तस्थौ ।
तौ ह पुरुषं सुप्तमाजग्मतुः ।
तमेतैर्नामभिरामन्त्रयां चक्रे बृहन् पाण्दरवासः सोम राजन्निति ।
स नोत्तस्थौ ।
तं पाणिनापेषं बोधयां चकार ।
स होत्तस्थौ ॥ २.१.१५ ॥
ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: "ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುವನೆಂದು ಬಯಸುವುದು ವಿಪರೀತ. ನಾನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸುವೆನು." ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎದ್ದು, ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುರುಷನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು. "ಬೃಹನ್, ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನೇ, ಸೋಮ, ರಾಜನೇ" ಎಂದು ಆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆದರು. ಅವನು ಏಳಲಿಲ್ಲ. ಕೈಯಿಂದ ಒತ್ತಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದರು; ಅವನು ಎದ್ದನು.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.16
स होवाचाजातशत्रुः यत्रैष एतत्सुप्तोऽभूद्य एष विज्ञानमयः पुरुषः क्वैष तदाभूत्कुत एतदागादिति ।
तदु ह न मेने गार्ग्यः ॥ २.१.१६ ॥
ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: "ಇವನು ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ವಿಜ್ಞಾನಮಯನಾದ ಈ ಪುರುಷನು ಎಲ್ಲಿದ್ದನು? ಮತ್ತೆ ಇವನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದನು?" ಗಾರ್ಗ್ಯ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.17
स होवाचाजातशत्रुः यत्रैष एतत्सुप्तोऽभूद्य एष विज्ञानमयः पुरुषस्तदेषां प्राणानां विज्ञानेन विज्नानमादाय य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिञ्छेते ।
तानि यदा गृह्णाति ।
अथ हैतत्पुरुषः स्वपिति नाम ।
तद्गृहीत एव प्राणो भवति ।
गृहीता वाग् ।
गृहीतं चक्षुर् ।
गृहीतं श्रोत्रम् ।
गृहीतं मनः ॥ २.१.१७ ॥
ಅಜಾತಶತ್ರು ಹೇಳಿದನು: ವಿಜ್ಞಾನಮಯನಾದ ಈ ಪುರುಷನು ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ, ಈ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಅವನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಈ ಪುರುಷನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪ್ರಾಣ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ವಾಣಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ನೋಟ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಶ್ರವಣ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮನಸ್ಸು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.18
स यत्रैतत्स्वप्न्यया चरति ते हास्य लोकाः ।
तदुतेव महाराजो भवत्युतेव महाब्राह्मणः ।
उतेवोच्चावचं निगच्छति ।
स यथा महाराजो जानपदान् गृहीत्वा स्वे जनपदे यथाकामं परिवर्तेतैवमेवैष एतत्प्राणान् गृहीत्वा स्वे शरीरे यथाकामं परिवर्तते ॥ २.१.१८ ॥
ಅವನು ಈ ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಆ ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಆಗ ಅವನು ಮಹಾರಾಜನಂತೆ, ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣನಂತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಉನ್ನತವಾದ ಮತ್ತು ಕೀಳಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾರಾಜನು ತನ್ನ ಜನಪದದ ಜನರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ, ಈ ಪುರುಷನೂ ಈ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.19
अथ यदा सुषुप्तो भवति ।
यदा न कस्य चन वेद ।
हिता नाम नाड्यो द्वासप्ततिः सहस्राणि हृदयात्पुरीततमभिप्रतिष्ठन्ते ।
ताभिः प्रत्यवसृप्य पुरीतति शेते ।
स यथा कुमारो वा महाराजो वा महाब्राह्मणो वाऽतिघ्नीमानन्दस्य गत्वा शयीत ।
एवमेवैष एतच्छेते ॥ २.१.१९ ॥
ಈಗ ಅವನು ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಏನನ್ನೂ ತಿಳಿಯದಿರುವಾಗ, ಹೃದಯದಿಂದ ಪುರೀತತ್ ಸುತ್ತಲೂ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಹಿತಾ ಎಂಬ ನಾಡಿಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಇಳಿದು ಅವನು ಪುರೀತತಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ. ಮಗುವೋ, ಮಹಾರಾಜನೋ, ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣನೋ ಆನಂದದ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಮಲಗುವಂತೆ, ಅವನೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.20
स यथोर्णनाभिस्तन्तुनोच्चरेद्यथा अग्नेः क्षुद्रा विष्फुलिङ्गा व्युच्चरन्त्येवमेवास्मादात्मनः सर्वे प्राणाः सर्वे लोकाः सर्वे देवाः सर्वाणि भूतानि व्युच्चरन्ति ।
तस्योपनिषत्सत्यस्य सत्यमिति ।
प्राणा वै सत्यं तेषामेष सत्यम् ॥ २.१.२० ॥
ಜೇಡ ತನ್ನ ದಾರದಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿಗಳು ಹಾರಿ ಹೊರಬರುವಂತೆ, ಈ ಆತ್ಮನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಅದರ ಉಪನಿಷತ್ತು 'ಸತ್ಯದ ಸತ್ಯ'. ಪ್ರಾಣಗಳೇ ಸತ್ಯ; ಇದು ಅವುಗಳ ಸತ್ಯ.