อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 2.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.1.1
(अजातशत्रुब्राह्मणं वा पर्यंकविद्याब्राह्मणम्)
दृप्तबालाकिर्हानूचानो गार्ग्य आस ।
स होवाचाजातशत्रुं काश्यं ब्रह्म ते ब्रवाणीति ।
स होवाचाजातशत्रुः सहस्रमेतस्यां वाचि दद्मः, जनको जनक इति वै जना धावन्तीति ॥ २.१.१ ॥
นี่คืออชาตศัตรุพราหมณะ หรือที่เรียกกันว่าปรยังกวิทยาพราหมณะ คารคยะบาลากิผู้ทะนงและเป็นนักปราชญ์กล่าวกับอชาตศัตรุ กษัตริย์แห่งกาศี ว่า ข้าจะสอนพรหมันแก่ท่าน อชาตศัตรุตอบว่า เพราะถ้อยคำเหล่านี้เราจะให้โคหนึ่งพันตัว ผู้คนวิ่งกันมาพลางกล่าวว่า ชนก ชนก
Bṛhadāraṇyaka 2.1.2
स होवाच गार्ग्यः य एवासावादित्ये पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुर् मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
अतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा राजेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्तेऽतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा राजा भवति ॥ २.१.२ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในดวงอาทิตย์นั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะผู้ยืนเหนือสรรพสัตว์ เป็นศีรษะและเป็นราชาของสรรพสัตว์ ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมกลายเป็นผู้ยืนเหนือสรรพสัตว์ เป็นศีรษะและเป็นราชา
Bṛhadāraṇyaka 2.1.3
स होवाच गार्ग्यः य एवासौ चन्द्रे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
बृहन् पाण्दरवासाः सोमो राजेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्तेऽहरहर्सुतः प्रसुतो भवति ।
नास्यान्नं क्षीयते ॥ २.१.३ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในดวงจันทร์นั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะพระโสมผู้ยิ่งใหญ่ ทรงอาภรณ์ขาว เป็นราชา ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ พระโสมย่อมไหลหลั่งวันแล้ววันเล่า และอาหารของผู้นั้นก็ไม่มีวันขาด
Bṛhadāraṇyaka 2.1.4
स होवाच गार्ग्यः य एवासौ विद्युति पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
तेजस्वीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते तेजस्वी ह भवति ।
तेजस्विनी हास्य प्रजा भवति ॥ २.१.४ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในสายฟ้านั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะผู้ส่องสว่าง ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมกลายเป็นผู้รุ่งเรืองแน่แท้ และลูกหลานของผู้นั้นก็รุ่งเรืองด้วย
Bṛhadāraṇyaka 2.1.5
स होवाच गार्ग्यः य एवायमाकाशे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
पूर्णमप्रवर्तीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते पूर्यते प्रजया पशुभिर्नास्यास्माल्लोकात्प्रजोद्वर्तते ॥ २.१.५ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในอากาศนั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะผู้เต็มเปี่ยมและไม่เคลื่อนไหว ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมเต็มเปี่ยมด้วยบุตรหลานและปศุสัตว์ ลูกหลานของผู้นั้นจะไม่พรากจากโลกนี้ไป
Bṛhadāraṇyaka 2.1.6
स होवाच गार्ग्यः य एवायं वायौ पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
इन्द्रो वैकुण्ठोऽपराजिता सेनेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते जिष्णुर्हापराजिष्णुर्भवत्यन्यतस्त्यजायी ॥ २.१.६ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในลมนั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะพระอินทร์ ไวกุณฐะ กองทัพที่ไม่พ่ายแพ้ ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมกลายเป็นผู้ได้ชัยชนะและไม่มีใครพ่ายแพ้ เป็นผู้ที่คนอื่นไม่อาจละทิ้งได้
Bṛhadāraṇyaka 2.1.7
स होवाच गार्ग्यः य एवायमग्नौ पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
विषासहिरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते विषासहिर्ह भवति ।
विषासहिर्हास्य प्रजा भवति ॥ २.१.७ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในไฟนั้นว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะวิษาสหิ ผู้อดทนและเอาชนะศัตรูได้ ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมกลายเป็นวิษาสหิ และลูกหลานของผู้นั้นก็เป็นวิษาสหิด้วย
Bṛhadāraṇyaka 2.1.8
स होवाच गार्ग्यः य एवायमप्सु पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
प्रतिरूप इति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते प्रतिरूपं हैवैनमुपगच्छति नाप्रतिरूपम् ।
अथो प्रतिरुपोऽस्माज्जायते ॥ २.१.८ ॥
คารกยะกล่าวว่า ผู้ที่อยู่ในน้ำนี้ ข้าพเจ้าภาวนาถึงท่านในฐานะพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่าโต้เถียงกับข้าพเจ้าเรื่องท่าน ข้าพเจ้าภาวนาถึงท่านในฐานะปฏิรูป คือภาพสะท้อน ผู้ที่ภาวนาถึงท่านเช่นนี้ย่อมได้รับเพียงสิ่งที่สอดคล้องกับท่าน ไม่ใช่สิ่งที่ตรงข้าม และจากท่านก็เกิดบุตรที่สอดคล้องกัน
Bṛhadāraṇyaka 2.1.9
स होवाच गार्ग्यः य एवायमादर्शे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
रोचिष्णुरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते रोचिष्णुर्ह भवति ।
रोचिष्णुर्हास्य प्रजा भवति ।
अथो यैः संनिगच्छति ।
सर्वांस्तानतिरोचते ॥ २.१.९ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้ปรากฏในกระจกเงานี้ว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่ากล่าวกับข้าเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะผู้ส่องแสง (โรจิษณุ) ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมกลายเป็นผู้ส่องแสง บุตรหลานของผู้นั้นก็ส่องแสงด้วย และผู้นั้นย่อมรุ่งเรืองเหนือทุกคนที่ตนพบปะ
Bṛhadāraṇyaka 2.1.10
स होवाच गार्ग्यः य एवायं यन्तं पश्चाच्छब्दोऽनूदेत्येतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
असुरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते सर्वं हैवास्मिंल्लोक आयुरेति ।
नैनं पुरा कालात्प्राणो जहाति ॥ २.१.१० ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาผู้นี้ซึ่งปรากฏเป็นเสียงที่ตามหลังผู้กำลังเดินไปว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่ากล่าวกับข้าเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะอสุ คือลมปราณ ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมได้อายุขัยเต็มในโลกนี้ ลมปราณทั้งหลายจะไม่ละจากผู้นั้นก่อนถึงกาลอันควร
Bṛhadāraṇyaka 2.1.11
स होवाच गार्ग्यः य एवायं दिक्षु पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
द्वितीयोऽनपग इति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते द्वितीयवान् ह भवति ।
नास्माद्गणश्छिद्यते ॥ २.१.११ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้อยู่ในทิศทั้งหลายนี้ว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่ากล่าวกับข้าเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะผู้ที่สองซึ่งไม่อาจแยกจากกันได้ (อนปคะ) ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมกลายเป็นผู้มีคู่เคียง และหมู่คณะของผู้นั้นย่อมไม่ถูกตัดขาดจากตน
Bṛhadāraṇyaka 2.1.12
स होवाच गार्ग्यः य एवायं छायामयः पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
मृत्युरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते सर्वं हैवास्मिंल्लोक आयुरेति ।
नैनं पुरा कालान्मृत्युरागच्छति ॥ २.१.१२ ॥
คารคยะกล่าวว่า ข้าบูชาบุรุษผู้ประกอบด้วยเงานี้ว่าเป็นพรหมัน อชาตศัตรุกล่าวว่า อย่ากล่าวกับข้าเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะมฤตยู ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมได้อายุขัยเต็มในโลกนี้ มฤตยูจะไม่มาถึงผู้นั้นก่อนถึงกาลอันควร
Bṛhadāraṇyaka 2.1.13
स होवाच गार्ग्यः य एवायमात्मनि पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
आत्मन्वीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्त आत्मन्वी ह भवति ।
आत्मन्विनी हास्य प्रजा भवति ।
स ह तूष्णीमास गार्ग्यः ॥ २.१.१३ ॥
คารคยะกล่าวว่า "บุรุษผู้อยู่ในตน ข้าบูชาท่านว่าเป็นพรหมัน" อชาตศัตรุกล่าวว่า "อย่าโต้แย้งกับข้าในเรื่องนี้ ข้าบูชาพระองค์ในฐานะผู้มีตน (อาตมนวี)" ผู้ใดบูชาพระองค์เช่นนี้ ย่อมกลายเป็นผู้มีตน และลูกหลานของผู้นั้นก็เป็นผู้มีตนด้วย จากนั้นคารคยะก็นิ่งเงียบอยู่
Bṛhadāraṇyaka 2.1.14
स होवाचाजातशत्रुः एतावन्नू३ इति ।
एतावद्धीति ।
नैतावता विदितं भवतीति ।
स होवाच गार्ग्यः उप त्वायानीति ॥ २.१.१४ ॥
อชาตศัตรุกล่าวว่า "แค่นี้หรือ" คารคยะกล่าวว่า "ใช่ แค่นี้" อชาตศัตรุกล่าวว่า "เพียงเท่านี้ยังไม่อาจรู้ได้" คารคยะจึงกล่าวว่า "ข้าขอมาเป็นศิษย์ของท่าน"
Bṛhadāraṇyaka 2.1.15
स होवाचाजातशत्रुः प्रतिलोमं चैतद्यद्ब्राह्मणः क्षत्रियमुपेयाद्ब्रह्म मे वक्ष्यतीति ।
व्येव त्वा ज्ञपयिष्यामीति ।
तं पाणावादायोत्तस्थौ ।
तौ ह पुरुषं सुप्तमाजग्मतुः ।
तमेतैर्नामभिरामन्त्रयां चक्रे बृहन् पाण्दरवासः सोम राजन्निति ।
स नोत्तस्थौ ।
तं पाणिनापेषं बोधयां चकार ।
स होत्तस्थौ ॥ २.१.१५ ॥
อชาตศัตรูกล่าวว่า ทั้งนี้กลับกันคือพราหมณ์พึงเข้าหากษัตริย์ โดยคิดว่าท่านจะสอนพรหมันแก่ข้า ข้าจะให้ท่านเข้าใจเอง แล้วอชาตศัตรูจับมือเขาลุกขึ้น ทั้งสองจึงไปยังบุรุษผู้กำลังหลับ เรียกขานเขาด้วยนามเหล่านี้ว่า ท่านผู้ยิ่งใหญ่ ผู้สวมผ้าขาว โสมะ พระราชา เขาไม่ลุกขึ้น ทั้งสองจึงบีบเขาด้วยมือปลุกให้ตื่น เขาจึงลุกขึ้น
Bṛhadāraṇyaka 2.1.16
स होवाचाजातशत्रुः यत्रैष एतत्सुप्तोऽभूद्य एष विज्ञानमयः पुरुषः क्वैष तदाभूत्कुत एतदागादिति ।
तदु ह न मेने गार्ग्यः ॥ २.१.१६ ॥
อชาตศัตรูกล่าวว่า เมื่อบุรุษผู้ประกอบด้วยวิญญาณนี้หลับอยู่ เขาอยู่ที่ไหนในขณะนั้น และเขากลับมาจากที่ใด คารคยะไม่ยอมรับเรื่องนี้
Bṛhadāraṇyaka 2.1.17
स होवाचाजातशत्रुः यत्रैष एतत्सुप्तोऽभूद्य एष विज्ञानमयः पुरुषस्तदेषां प्राणानां विज्ञानेन विज्नानमादाय य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिञ्छेते ।
तानि यदा गृह्णाति ।
अथ हैतत्पुरुषः स्वपिति नाम ।
तद्गृहीत एव प्राणो भवति ।
गृहीता वाग् ।
गृहीतं चक्षुर् ।
गृहीतं श्रोत्रम् ।
गृहीतं मनः ॥ २.१.१७ ॥
อชาตศัตรูกล่าวว่า เมื่อบุรุษผู้ประกอบด้วยวิญญาณนี้หลับ เขาดึงลมหายใจเหล่านั้นด้วยวิญญาณ แล้วพักอยู่ในช่องว่างภายในหัวใจ เมื่อเขาดึงลมหายใจเหล่านั้นกลับ บุรุษนี้จึงเรียกกันว่าหลับ ลมปราณจึงถูกดึงกลับ คำพูดถูกดึงกลับ การมองเห็นถูกดึงกลับ การได้ยินถูกดึงกลับ ใจถูกดึงกลับ
Bṛhadāraṇyaka 2.1.18
स यत्रैतत्स्वप्न्यया चरति ते हास्य लोकाः ।
तदुतेव महाराजो भवत्युतेव महाब्राह्मणः ।
उतेवोच्चावचं निगच्छति ।
स यथा महाराजो जानपदान् गृहीत्वा स्वे जनपदे यथाकामं परिवर्तेतैवमेवैष एतत्प्राणान् गृहीत्वा स्वे शरीरे यथाकामं परिवर्तते ॥ २.१.१८ ॥
เมื่อเขาท่องไปในสภาวะฝันนี้ โลกเหล่านั้นก็เป็นของเขา เขากลายเป็นดุจพระราชาผู้ยิ่งใหญ่ ดุจพราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่ และได้ประสบสภาวะสูงและต่ำ ดุจพระราชาผู้ยิ่งใหญ่ที่พาราษฎรของตนท่องไปในแผ่นดินของตนตามใจปรารถนา บุรุษนี้ก็เช่นเดียวกัน พาลมหายใจเหล่านี้ท่องไปในร่างกายของตนตามใจปรารถนา
Bṛhadāraṇyaka 2.1.19
अथ यदा सुषुप्तो भवति ।
यदा न कस्य चन वेद ।
हिता नाम नाड्यो द्वासप्ततिः सहस्राणि हृदयात्पुरीततमभिप्रतिष्ठन्ते ।
ताभिः प्रत्यवसृप्य पुरीतति शेते ।
स यथा कुमारो वा महाराजो वा महाब्राह्मणो वाऽतिघ्नीमानन्दस्य गत्वा शयीत ।
एवमेवैष एतच्छेते ॥ २.१.१९ ॥
ต่อมา เมื่อเขาอยู่ในภาวะหลับสนิท เมื่อเขาไม่รู้สิ่งใดเลย มีเส้นทางที่เรียกว่าหิตา เจ็ดหมื่นสองพันเส้น แผ่ออกจากหัวใจไปรอบปริทัยทรีต ผ่านทางนั้นเขาลงไปพักอยู่ในปริทัยทรีต เด็กหรือพระราชาผู้ยิ่งใหญ่หรือพราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่เมื่อบรรลุความสุขสูงสุดแล้วนอนลง บุรุษนี้ก็นอนลงในสภาวะนี้ฉันนั้น
Bṛhadāraṇyaka 2.1.20
स यथोर्णनाभिस्तन्तुनोच्चरेद्यथा अग्नेः क्षुद्रा विष्फुलिङ्गा व्युच्चरन्त्येवमेवास्मादात्मनः सर्वे प्राणाः सर्वे लोकाः सर्वे देवाः सर्वाणि भूतानि व्युच्चरन्ति ।
तस्योपनिषत्सत्यस्य सत्यमिति ।
प्राणा वै सत्यं तेषामेष सत्यम् ॥ २.१.२० ॥
เหมือนอย่างแมงมุมปล่อยใยออกมาจากตัว เหมือนอย่างประกายไฟเล็ก ๆ พุ่งออกมาจากเปลวไฟ ฉันใดก็ฉันนั้น ลมปราณทั้งปวง โลกทั้งปวง เทวดาทั้งปวง ภูตทั้งปวง ย่อมแผ่ซ่านออกมาจากอาตมันนี้ ชื่อลับของพระองค์คือ 'สัตย์แห่งสัตย์' ลมปราณทั้งหลายคือสัตย์ และนี่คือสัตย์ของลมปราณเหล่านั้น