Upanisad · Bṛhadāraṇyaka 2.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 2.1.1
(अजातशत्रुब्राह्मणं वा पर्यंकविद्याब्राह्मणम्)
दृप्तबालाकिर्हानूचानो गार्ग्य आस ।
स होवाचाजातशत्रुं काश्यं ब्रह्म ते ब्रवाणीति ।
स होवाचाजातशत्रुः सहस्रमेतस्यां वाचि दद्मः, जनको जनक इति वै जना धावन्तीति ॥ २.१.१ ॥
Ini adalah Brāhmaṇa Ajātaśatru, juga disebut Brāhmaṇa Paryaṅkavidyā. Gārgya Bālāki yang sombong dan terpelajar berkata kepada Ajātaśatru, raja Kāśī: 'Aku akan mengajarkan brahman kepadamu.' Ajātaśatru menjawab: 'Untuk kata-kata ini kami memberi seribu sapi; orang-orang berlari sambil berkata: "Janaka, Janaka!"'
Bṛhadāraṇyaka 2.1.2
स होवाच गार्ग्यः य एवासावादित्ये पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुर् मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
अतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा राजेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्तेऽतिष्ठाः सर्वेषां भूतानां मूर्धा राजा भवति ॥ २.१.२ ॥
Gārgya berkata: 'Aku memuja sebagai brahman Puruṣa yang ada di matahari itu.' Ajātaśatru berkata: 'Jangan berdebat denganku tentang ini. Aku memujanya sebagai yang berdiri di atas semua makhluk, kepala dan rajanya.' Siapa pun yang memujanya demikian menjadi yang berdiri di atas semua makhluk, kepala dan rajanya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.3
स होवाच गार्ग्यः य एवासौ चन्द्रे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
बृहन् पाण्दरवासाः सोमो राजेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्तेऽहरहर्सुतः प्रसुतो भवति ।
नास्यान्नं क्षीयते ॥ २.१.३ ॥
Gārgya berkata: 'Aku memuja sebagai brahman Puruṣa yang ada di bulan itu.' Ajātaśatru berkata: 'Jangan berdebat denganku tentang ini. Aku memujanya sebagai raja Soma yang agung dan berpakaian putih.' Bagi siapa pun yang memujanya demikian, soma mengalir hari demi hari, dan makanannya tidak pernah habis.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.4
स होवाच गार्ग्यः य एवासौ विद्युति पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
तेजस्वीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते तेजस्वी ह भवति ।
तेजस्विनी हास्य प्रजा भवति ॥ २.१.४ ॥
Gārgya berkata: 'Aku memuja sebagai brahman Puruṣa yang ada di kilat itu.' Ajātaśatru berkata: 'Jangan berdebat denganku tentang ini. Aku memujanya sebagai yang bercahaya.' Siapa pun yang memujanya demikian pasti menjadi bercahaya, dan keturunannya pun menjadi bercahaya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.5
स होवाच गार्ग्यः य एवायमाकाशे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
पूर्णमप्रवर्तीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते पूर्यते प्रजया पशुभिर्नास्यास्माल्लोकात्प्रजोद्वर्तते ॥ २.१.५ ॥
Gārgya berkata: «Puruṣa yang ada di angkasa, aku memujanya sebagai brahman.» Ajātaśatru berkata: «Jangan berdebat denganku tentang dia. Aku memujanya sebagai yang penuh dan tak bergerak.» Siapa memujanya demikian, ia dipenuhi keturunan dan ternak; keturunannya tidak meninggalkan dunia ini.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.6
स होवाच गार्ग्यः य एवायं वायौ पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
इन्द्रो वैकुण्ठोऽपराजिता सेनेति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते जिष्णुर्हापराजिष्णुर्भवत्यन्यतस्त्यजायी ॥ २.१.६ ॥
Gārgya berkata: «Puruṣa yang ada di angin, aku memujanya sebagai brahman.» Ajātaśatru berkata: «Jangan berdebat denganku tentang dia. Aku memujanya sebagai Indra, Vaikuṇṭha, pasukan yang tak terkalahkan.» Siapa memujanya demikian menjadi pemenang dan tak terkalahkan, seseorang yang tidak bisa ditinggalkan orang lain.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.7
स होवाच गार्ग्यः य एवायमग्नौ पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
विषासहिरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते विषासहिर्ह भवति ।
विषासहिर्हास्य प्रजा भवति ॥ २.१.७ ॥
Gārgya berkata: «Puruṣa yang ada di api, aku memujanya sebagai brahman.» Ajātaśatru berkata: «Jangan berdebat denganku tentang dia. Aku memujanya sebagai viṣāsahi, yang menanggung dan mengalahkan musuhnya.» Siapa memujanya demikian sungguh menjadi viṣāsahi, dan keturunannya pun demikian.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.8
स होवाच गार्ग्यः य एवायमप्सु पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
प्रतिरूप इति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते प्रतिरूपं हैवैनमुपगच्छति नाप्रतिरूपम् ।
अथो प्रतिरुपोऽस्माज्जायते ॥ २.१.८ ॥
Gārgya berkata: «Puruṣa yang ada di air, aku memujanya sebagai brahman.» Ajātaśatru berkata: «Jangan berdebat denganku tentang dia. Aku memujanya sebagai pratirūpa, bayangan.» Siapa memujanya demikian hanya didatangi yang sesuai dengannya, bukan yang berlawanan; dan darinya lahir keturunan yang sepadan.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.9
स होवाच गार्ग्यः य एवायमादर्शे पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
रोचिष्णुरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते रोचिष्णुर्ह भवति ।
रोचिष्णुर्हास्य प्रजा भवति ।
अथो यैः संनिगच्छति ।
सर्वांस्तानतिरोचते ॥ २.१.९ ॥
Gārgya berkata: Aku memuja sebagai brahman puruṣa yang terlihat di cermin ini. Ajātaśatru berkata: Jangan bicara kepadaku tentang ini. Aku memujanya sebagai yang bercahaya (rocisnu). Siapa yang memujanya demikian menjadi bercahaya; keturunannya bercahaya; dan ia melampaui kilau semua orang yang ditemuinya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.10
स होवाच गार्ग्यः य एवायं यन्तं पश्चाच्छब्दोऽनूदेत्येतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
असुरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते सर्वं हैवास्मिंल्लोक आयुरेति ।
नैनं पुरा कालात्प्राणो जहाति ॥ २.१.१० ॥
Gārgya berkata: Aku memuja sebagai brahman yang terlihat sebagai bunyi yang mengikuti orang yang berjalan. Ajātaśatru berkata: Jangan bicara kepadaku tentang ini. Aku memujanya sebagai napas kehidupan (asu). Siapa yang memujanya demikian mencapai usia penuh di dunia ini; napas-napas tidak meninggalkannya sebelum waktunya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.11
स होवाच गार्ग्यः य एवायं दिक्षु पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
द्वितीयोऽनपग इति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते द्वितीयवान् ह भवति ।
नास्माद्गणश्छिद्यते ॥ २.१.११ ॥
Gārgya berkata: Aku memuja sebagai brahman puruṣa yang ada di segala arah ini. Ajātaśatru berkata: Jangan bicara kepadaku tentang ini. Aku memujanya sebagai yang kedua, yang tak terpisahkan (anapaga). Siapa yang memujanya demikian memiliki teman; rombongannya tidak terpisah darinya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.12
स होवाच गार्ग्यः य एवायं छायामयः पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन्संवदिष्ठाः ।
मृत्युरिति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्ते सर्वं हैवास्मिंल्लोक आयुरेति ।
नैनं पुरा कालान्मृत्युरागच्छति ॥ २.१.१२ ॥
Gārgya berkata: Aku memuja sebagai brahman puruṣa yang terbuat dari bayangan ini. Ajātaśatru berkata: Jangan bicara kepadaku tentang ini. Aku memujanya sebagai kematian (mṛtyu). Siapa yang memujanya demikian mencapai usia penuh di dunia ini; kematian tidak datang kepadanya sebelum waktunya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.13
स होवाच गार्ग्यः य एवायमात्मनि पुरुष एतमेवाहं ब्रह्मोपास इति ।
स होवाचाजातशत्रुः मा मैतस्मिन् संवदिष्ठाः ।
आत्मन्वीति वा अहमेतमुपास इति ।
स य एतमेवमुपास्त आत्मन्वी ह भवति ।
आत्मन्विनी हास्य प्रजा भवति ।
स ह तूष्णीमास गार्ग्यः ॥ २.१.१३ ॥
Gārgya berkata: "Puruṣa yang ada di dalam ātman, itulah yang saya puja sebagai brahman." Ajātaśatru berkata: "Jangan berdebat tentang hal ini. Saya memujanya sebagai yang memiliki ātman (ātmanvī)." Orang yang memujanya demikian menjadi pemilik ātman, dan keturunannya pun menjadi pemilik ātman. Lalu Gārgya diam.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.14
स होवाचाजातशत्रुः एतावन्नू३ इति ।
एतावद्धीति ।
नैतावता विदितं भवतीति ।
स होवाच गार्ग्यः उप त्वायानीति ॥ २.१.१४ ॥
Ajātaśatru berkata: "Hanya sebegitu?" Gārgya berkata: "Ya, hanya sebegitu." Ajātaśatru berkata: "Dengan sebegitu belum diketahui." Lalu Gārgya berkata: "Saya datang kepadamu."
Bṛhadāraṇyaka 2.1.15
स होवाचाजातशत्रुः प्रतिलोमं चैतद्यद्ब्राह्मणः क्षत्रियमुपेयाद्ब्रह्म मे वक्ष्यतीति ।
व्येव त्वा ज्ञपयिष्यामीति ।
तं पाणावादायोत्तस्थौ ।
तौ ह पुरुषं सुप्तमाजग्मतुः ।
तमेतैर्नामभिरामन्त्रयां चक्रे बृहन् पाण्दरवासः सोम राजन्निति ।
स नोत्तस्थौ ।
तं पाणिनापेषं बोधयां चकार ।
स होत्तस्थौ ॥ २.१.१५ ॥
Ajātaśatru berkata: "Terbalik bahwa seorang brahmana datang kepada seorang kṣatriya dengan anggapan bahwa ia akan mengajarkan brahman kepadanya. Aku akan membuatmu mengerti." Lalu ia memegang tangannya, bangkit, dan mereka pergi kepada orang yang tidur itu. Mereka memanggilnya dengan nama-nama ini: "Wahai yang agung, yang berpakaian putih, Soma, raja!" Orang itu tidak bangkit. Maka mereka menekannya dengan tangan dan membangunkannya, dan ia pun bangkit.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.16
स होवाचाजातशत्रुः यत्रैष एतत्सुप्तोऽभूद्य एष विज्ञानमयः पुरुषः क्वैष तदाभूत्कुत एतदागादिति ।
तदु ह न मेने गार्ग्यः ॥ २.१.१६ ॥
Ajātaśatru berkata: "Ketika orang ini tidur, di manakah puruṣa yang terbuat dari kesadaran (vijñānamaya) itu berada? Dan dari mana ia kembali?" Gārgya tidak menerimanya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.17
स होवाचाजातशत्रुः यत्रैष एतत्सुप्तोऽभूद्य एष विज्ञानमयः पुरुषस्तदेषां प्राणानां विज्ञानेन विज्नानमादाय य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिञ्छेते ।
तानि यदा गृह्णाति ।
अथ हैतत्पुरुषः स्वपिति नाम ।
तद्गृहीत एव प्राणो भवति ।
गृहीता वाग् ।
गृहीतं चक्षुर् ।
गृहीतं श्रोत्रम् ।
गृहीतं मनः ॥ २.१.१७ ॥
Ajātaśatru berkata: Ketika manusia yang terbuat dari kesadaran ini tidur, ia membawa prāṇa-prāṇa ini bersama kesadaran dan berbaring di ruang di dalam hati. Ketika ia menariknya kembali, orang ini disebut tidur. Maka prāṇa ditarik kembali, ucapan ditarik kembali, penglihatan ditarik kembali, pendengaran ditarik kembali, pikiran ditarik kembali.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.18
स यत्रैतत्स्वप्न्यया चरति ते हास्य लोकाः ।
तदुतेव महाराजो भवत्युतेव महाब्राह्मणः ।
उतेवोच्चावचं निगच्छति ।
स यथा महाराजो जानपदान् गृहीत्वा स्वे जनपदे यथाकामं परिवर्तेतैवमेवैष एतत्प्राणान् गृहीत्वा स्वे शरीरे यथाकामं परिवर्तते ॥ २.१.१८ ॥
Ketika ia mengembara dalam keadaan mimpi ini, ia memiliki dunia-dunia itu. Maka ia menjadi seperti raja agung, seperti brahmana agung, dan mencapai keadaan tinggi dan rendah. Seperti raja agung yang membawa rakyat kerajaannya lalu berjalan sesuka hati di negerinya, demikian pula orang ini, membawa prāṇa-prāṇa ini, berjalan sesuka hati di dalam tubuhnya.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.19
अथ यदा सुषुप्तो भवति ।
यदा न कस्य चन वेद ।
हिता नाम नाड्यो द्वासप्ततिः सहस्राणि हृदयात्पुरीततमभिप्रतिष्ठन्ते ।
ताभिः प्रत्यवसृप्य पुरीतति शेते ।
स यथा कुमारो वा महाराजो वा महाब्राह्मणो वाऽतिघ्नीमानन्दस्य गत्वा शयीत ।
एवमेवैष एतच्छेते ॥ २.१.१९ ॥
Kini ketika ia dalam tidur nyenyak, ketika ia tidak mengetahui apa pun, dari hati memanjang tujuh puluh dua ribu saluran yang disebut Hitā, di sekitar selaput jantung. Melalui saluran-saluran itu ia turun dan beristirahat di dalam selaput jantung. Seperti anak kecil, raja agung, atau brahmana agung yang telah mencapai kebahagiaan tertinggi lalu berbaring, demikianlah ia berbaring di dalam keadaan ini.
Bṛhadāraṇyaka 2.1.20
स यथोर्णनाभिस्तन्तुनोच्चरेद्यथा अग्नेः क्षुद्रा विष्फुलिङ्गा व्युच्चरन्त्येवमेवास्मादात्मनः सर्वे प्राणाः सर्वे लोकाः सर्वे देवाः सर्वाणि भूतानि व्युच्चरन्ति ।
तस्योपनिषत्सत्यस्य सत्यमिति ।
प्राणा वै सत्यं तेषामेष सत्यम् ॥ २.१.२० ॥
Seperti laba-laba keluar melalui benangnya, seperti percikan kecil keluar dari api, demikian pula dari ātman ini keluar semua prāṇa, semua dunia, semua dewa, semua makhluk. Upaniṣadnya adalah 'kebenaran dari kebenaran'. Prāṇa-prāṇa adalah kebenaran; inilah kebenaran mereka.