الأوبانيشاد · Bṛhadāraṇyaka 4.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.5.1
(याज्ञवल्क्यमैत्रेयीसंवादब्राह्मणम्)
अथ ह याज्ञवल्क्यस्य द्वे भार्ये बभूवतुर्मैत्रेयी च कात्यायनी च ।
तयोर्ह मैत्रेयी ब्रह्मवादिनी बभूव ।
स्त्रीप्रज्ञैव तर्हि कात्यायनी ।
अथ ह याज्ञवल्क्योऽन्यद्वृत्तमुपाकरिष्यन् ॥ ४.५.१ ॥
(برهمانا حوار ياجنافلكيا و مَيتريي) كان لياجنافالكيا زوجتان، مَيتريي وكاتياياني. وكانت مَيتريي متحدثة بالبراهمان، أما كاتياياني فلم يكن لها إلا حكمة النساء. عندئذ كان ياجنافالكيا على وشك أن يتبنى طريقة حياة أخرى.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.2
मैत्रेयीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
प्रव्रजिष्यन् वा अरेऽहमस्मात्स्थानादस्मि ।
हन्त तेऽनया कत्यायन्यान्तं करवाणीति ॥ ४.५.२ ॥
قال ياجنافالكيا: «يا مَيتريي، أنا على وشك أن أغادر هذا المكان. فدعيني أرتب أمرك مع هذه كاتياياني.»
Bṛhadāraṇyaka 4.5.3
सा होवाच मैत्रेयी
यन्नु म इयं भगोः सर्वा पृथिवी वित्तेन पूर्णा स्यात्स्यां न्वहं तेनामृताहो३ नेति ।
नेति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
यथैवोपकरणवतां जीवितम् ।
तथैव ते जीवितं स्यात् ।
अमृतत्वस्य तु नाशास्ति वित्तेनेति ॥ ४.५.३ ॥
قالت مَيتريي: «يا سيدي، لو امتلأت هذه الأرض كلها بالثروة، فهل أصبح خالدة بتلك الثروة؟» قال ياجنافالكيا: «لا.» ستكون حياتك كحياة ذوي الممتلكات، ولكن لا أمل في الخلود بالثروة.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.4
सा होवाच मैत्रेयी
येनाहं नामृता स्यां किमहं तेन कुर्याम् ।
यदेव भगवान् वेद तदेव मे ब्रूहीति ॥ ४.५.४ ॥
قالت مَيْتْرَيِي: «وما عسايَ أن أصنع بما لا يجعلني خالدة؟ قل لي فقط ما تعلمه أنت، أيها الجليل المبارك».
Bṛhadāraṇyaka 4.5.5
स होवाच याज्ञवल्क्यः
प्रिया वै खलु नो भवती सती प्रियमवृधत् ।
हन्त तर्हि ।
भवत्येतद्व्याख्यास्यामि ते ।
व्याचक्षाणस्य तु मे निदिध्यासस्वेति ॥ ४.५.५ ॥
قال ياجنافالكيا: «أنتِ عزيزةٌ علينا، وإذ أنتِ عزيزة فقد زدتِ ما هو عزيز. حسنًا، إذن سأشرح لكِ هذا، وتأملي فيه بينما أشرح».
Bṛhadāraṇyaka 4.5.6
स होवाच ।
न वा अरे पत्युः कामाय पतिः प्रियो भवत्यात्मनस्तु कामाय पतिः प्रियो भवति ।
न वा अरे जायायै कामाय जाया प्रिया भवत्यात्मनस्तु कामाय जाया प्रिया भवति ।
न वा अरे पुत्राणां कामाय पुत्राः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय पुत्राः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वित्तस्य कामाय वित्तं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय वित्तं प्रियं भवति ।
न वा अरे पशूनां कामाय पशवः प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय पशवः प्रियं भवति ।
न वा अरे ब्रह्मणः कामाय ब्रह्म प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय ब्रह्म प्रियं भवति ।
न वा अरे क्षत्रस्य कामाय क्षत्रं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय क्षत्रं प्रियं भवति ।
न वा अरे लोकानां कामाय लोकाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय लोकाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे देवानां कामाय देवाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय देवाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वेदानां कामाय वेदाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय वेदाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे भूतानां कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्त्यात्मनस्तु कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्ति ।
न वा अरे सर्वस्य कामाय सर्वं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय सर्वं प्रियं भवति ।
आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यो मैत्रेयि ।
आत्मनि खल्वरे दृष्टे श्रुते मते विज्ञात इदं सर्वं विदितम् ॥ ४.५.६ ॥
قال: «أَلَا إنّ الزوجَ لا يُحَبُّ لأجل الزوج، بل الزوجُ يُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الزوجةَ لا تُحَبُّ لأجل الزوجة، بل الزوجةُ تُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الأبناءَ لا يُحَبُّونَ لأجل الأبناء، بل الأبناءُ يُحَبُّونَ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الثروةَ لا تُحَبُّ لأجل الثروة، بل الثروةُ تُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ المواشيَ لا تُحَبُّ لأجل المواشي، بل المواشي تُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ البراهمةَ لا يُحَبُّونَ لأجل البراهمة، بل البراهمةُ يُحَبُّونَ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الكشاترِيِّينَ لا يُحَبُّونَ لأجل الكشاتريّين، بل الكشاتريُّونَ يُحَبُّونَ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ العوالمَ لا تُحَبُّ لأجل العوالم، بل العوالمُ تُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الآلهةَ لا تُحَبُّ لأجل الآلهة، بل الآلهةُ تُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الفيداتِ لا تُحَبُّ لأجل الفيدات، بل الفيداتُ تُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الكائناتِ لا تُحَبُّ لأجل الكائنات، بل الكائناتُ تُحَبُّ لأجل الآتمن. وأَلَا إنّ الكلَّ لا يُحَبُّ لأجل الكل، بل الكلُّ يُحَبُّ لأجل الآتمن. فالآتمنُ يَجِبُ أن يُرى، ويُسمع، ويُتَأمَّل، ويُتَدَبَّر، يا مَيْتْرَيِي. فإذا رُئي الآتمنُ وسُمِع وتُؤُمِّل وعُرِف، عُرِف هذا كلُّه».
Bṛhadāraṇyaka 4.5.7
ब्रह्म तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनो वेदान् वेद ।
क्षत्रं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः क्षत्रं वेद ।
लोकास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो लोकान् वेद ।
देवास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो देवान् वेद ।
वेदास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो वेदान् वेद ।
भूतानि तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो भूतानि वेद ।
सर्वं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः सर्वं वेद ।
इदं ब्रह्मेदं क्षत्रमिमे लोका इमे देवा इमे वेदा इमानि भूतानीदं सर्वं यदयमात्मा ॥ ४.५.७ ॥
من يعرف الفيدا على أنها غير الآتمان يتخلى عنه البراهمان. ومن يعرف قوة المحاربين على أنها غير الآتمان تتخلى عنه قوة المحاربين. ومن يعرف العوالم على أنها غير الآتمان تتخلى عنه العوالم. ومن يعرف الآلهة على أنها غير الآتمان تتخلى عنه الآلهة. ومن يعرف الفيدا على أنها غير الآتمان تتخلى عنه الفيدا. ومن يعرف الكائنات على أنها غير الآتمان تتخلى عنه الكائنات. ومن يعرف الكل على أنه غير الآتمان يتخلى عنه الكل. هذا هو البراهمان، وهذه هي قوة المحاربين، وهذه هي العوالم، وهذه هي الآلهة، وهذه هي الفيدا، وهذه هي الكائنات، وهذا هو الكل — هذا الآتمان هو ذاك.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.8
स यथा दुन्दुभेर्हन्यमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
दुन्दुभेस्तु ग्रहणेन दुन्दुभ्याघातस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ ४.५.८ ॥
كما أن من لا يستطيع أن يدرك الأصوات الخارجية لطبل يُضرب، بل يدرك الطبل نفسه أو صوت ضربه، فيُدرك الصوت، هكذا يُعرف الآتمان بحقيقته الكامنة لا بالأصوات الخارجية المتفرقة.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.9
स यथा शङ्खस्य ध्मायमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
शङ्खस्य तु ग्रहणेन शङ्खध्मस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ ४.५.९ ॥
كما أن من لا يستطيع أن يدرك الأصوات الخارجية لصدفة تُنفخ، بل يدرك الصدفة نفسها أو صوت نفخها، فيُدرك الصوت، هكذا يُعرف الآتمان بحقيقته الكامنة لا بالأصوات الخارجية المتفرقة.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.10
स यथा वीणायै वाद्यमानायै न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
वीणायै तु ग्रहणेन वीणावादस्य वा शब्दो ग्र्हीतः ॥ ४.५.१० ॥
كما أن من لا يستطيع أن يدرك الأصوات الخارجية لعود يُعزف، بل يدرك العود نفسه أو صوت عزفه، فيُدرك الصوت، هكذا يُعرف الآتمان بحقيقته الكامنة لا بالأصوات الخارجية المتفرقة.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.11
स यथार्द्रैधाग्नेरभ्याहितस्य पृथग्धूमा विनिश्चरन्त्येवं वा अरेऽस्य महतो भूतस्य निःश्वसितमेतद्यदृग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्याननीष्टं हुतमाशितं पायितमयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि ।
अस्यैवैतानि सर्वाणि निश्वसितानि ॥ ४.५.११ ॥
كما ينبعث من نار أُشعلت بحطب رطب دخانٌ متفرق، كذلك يا مَيْتْرِيى، زفرُ هذا الكائن العظيم هو ريغ فيدا وياجور فيدا وسامَ فيدا وأَثَرفانغيراس والتاريخ والبورانا والعلوم والأوبانيشاد والأبيات والسوترات والشروح والتفاسير. القربان والنذر والطعام والشراب وهذا العالم والعالم الآخر وجميع الكائنات، كلها أنفاسه.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.12
स यथा सर्वासामपां समुद्र एकायनम् ।
एवं सर्वेषां स्पर्शानां त्वगेकायनम् ।
एवं सर्वेषां गन्धानां नासिके एकायनम् ।
एवं सर्वेषां रसानां जिह्वैकायनम् ।
एवं सर्वेषां रूपाणां चक्षुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषं शब्दानां श्रोत्रमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां संकल्पानां मन एकायनम् ।
एवं सर्वासां विद्यानां हृदयमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां कर्मणां हस्तावेकायनम् ।
एवं सर्वेषामानन्दानामुपस्थ एकायनम् ।
एवं सर्वेषां विसर्गाणां पायुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषामध्वनां पादावेकायनम् ।
एवं सर्वेषां वेदानां वागेकायनम् ॥ ४.५.१२ ॥
كما أن البحر هو المستقر الوحيد لجميع المياه، كذلك الجلد هو المستقر الوحيد لجميع اللمسات، وكذلك الخيشومان هما المستقر الوحيد لجميع الروائح، واللسان هو المستقر الوحيد لجميع الطعوم، والعين هي المستقر الوحيد لجميع الصور، والأذن هي المستقر الوحيد لجميع الأصوات، والعقل هو المستقر الوحيد لجميع الإرادات، والقلب هو المستقر الوحيد لجميع المعارف، واليدان هما المستقر الوحيد لجميع الأعمال، والأعضاء التناسلية هي المستقر الوحيد لجميع اللذات، والشرج هو المستقر الوحيد لجميع الإخراجات، والقدمان هما المستقر الوحيد لجميع الطرق، والكلام هو المستقر الوحيد لجميع الفيدا.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.13
स यथा सैन्धवघनोऽनन्तरोऽबाह्यः कृत्स्नो रसघन एव ।
एवं वा अरेऽयमात्मानन्तरोऽबाह्यः कृत्स्नः प्रज्ञानघन एव ।
एतेभ्यो भूतेभ्यः समुत्थाय तान्येवानुविनयति ।
न प्रेत्य संज्ञास्तीत्यरे ब्रवीमि ।
इति होवाच याज्ञवल्क्यः ॥ ४.५.१३ ॥
كما أن قطعة الملح الصخري كتلة طعمٍ خالصة كلها، لا داخل لها ولا خارج، كذلك يا مَيْتْرِيى، هذه الذات كتلةُ وعيٍ خالصٍ كلها، لا داخل لها ولا خارج. تنهض من هذه الكائنات ثم تضمحلّ فيها. بعد الموت لا وعي لها، يا مَيْتْرِيى، هكذا أقول. قال ياجنافالكيا هكذا.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.14
सा होवाच मैत्रेयी
अत्रैव मा भगवान्मोहान्तमापीपदत् ।
न वा अहमिमं विजानामीति ।
स होवाच न वा अरेऽहं मोहं ब्रवीमि ।
अविनाशी वा अरेऽयमात्मानुच्छित्तिधर्मा ॥ ४.५.१४ ॥
قالت مَيْتْرِيى: «هنا بالذات أغرقني الجليل في الحيرة، لأني لا أفهم هذا». قال ياجنافالكيا: «يا مَيْتْرِيى، لستُ أتكلم عن حيرة. هذه الذات لا تفنى حقًا، يا مَيْتْرِيى، وطبيعتها ألا تُقطع ولا تُهلك».
Bṛhadāraṇyaka 4.5.15
यत्र हि द्वैतमिव भवति तदितर इतरं पश्यति, तदितर इतरं जिघ्रति, तदितर इतरं रसयते, तदितर इतरमभिवदति, तदितर इतरं शृणोति, तदितर इतरं मनुते. तदितर इतरं स्पृशति, तदितर इतरं विजानाति ।
यत्र त्वस्य सर्वमात्मैवाभूत्तत्केन कं पश्येत्तत्केन कं जिघ्रेत्तत्केन कं रसयेत्तत्केन कमभिवदेत्तत्केन कं शृणुयात्तत्केन कं मन्वीत तत्केन कं स्पृशेत्तत्केन कं विजानीयात् ।
येनेदं सर्वं विजानाति तं केन विजानीयात् ।
स एष नेति नेत्यात्मा ।
अगृह्यो न हि गृह्यते ।
अशीर्यो न हि शीर्यते ।
असङ्गो न हि सज्यते ।
असितो न व्यथते न रिष्यति ।
विज्ञातारमरे केन विजानीयादित्युक्तानुशासनासि मैत्रेयि ।
एतावदरे खल्वमृतत्वमिति होक्त्वा याज्ञवल्क्यो विजहार ॥ ४.५.१५ ॥
حيث تكون الثنائية كأنها موجودة، يرى المرء غيره، ويشمّ غيره، ويتذوّق غيره، ويكلّم غيره، ويسمع غيره، ويفكّر في غيره، ويلمس غيره، ويعرف غيره. أما حين يصير كل شيء عنده هو الأتمن وحده، فبماذا يرى من؟ وبماذا يشمّ من؟ وبماذا يتذوّق من؟ وبماذا يكلّم من؟ وبماذا يسمع من؟ وبماذا يفكّر في من؟ وبماذا يلمس من؟ وبماذا يعرف من؟ وبماذا يُعرف ذلك الذي به يُعرف هذا كله؟ إنه هذا الأتمن الموصوف بـ«ليس هذا، ليس هذا». هو غير مدرك لأنه لا يُدرَك، وهو لا يفنى لأنه لا يُهلك، وهو غير متعلّق لأنه لا يتشبّث، وهو غير مقيّد لا يتألم ولا يتضرر. يا مَيْتريي، «بماذا يُعرف العارف؟» هذا هو التعليم الذي أعطيتكِ إياه. هذا القدر وحده هو الخلود، هكذا قال ياجنّافالكيا ثم انصرف.