奥义书 · Bṛhadāraṇyaka 4.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.5.1
(याज्ञवल्क्यमैत्रेयीसंवादब्राह्मणम्)
अथ ह याज्ञवल्क्यस्य द्वे भार्ये बभूवतुर्मैत्रेयी च कात्यायनी च ।
तयोर्ह मैत्रेयी ब्रह्मवादिनी बभूव ।
स्त्रीप्रज्ञैव तर्हि कात्यायनी ।
अथ ह याज्ञवल्क्योऽन्यद्वृत्तमुपाकरिष्यन् ॥ ४.५.१ ॥
（耶若那婆底迦与弥特丽对话的梵书）那时耶若那婆底迦有两位妻子，弥特丽和迦私耶尼。其中弥特丽是梵的论说者，迦私耶尼只有女子的见识。那时耶若那婆底迦打算另行一种生活之道。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.2
मैत्रेयीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
प्रव्रजिष्यन् वा अरेऽहमस्मात्स्थानादस्मि ।
हन्त तेऽनया कत्यायन्यान्तं करवाणीति ॥ ४.५.२ ॥
「弥特丽啊，」耶若那婆底迦说，「我将要从此处出家。那就让我为你与这位迦私耶尼把事情安排妥当吧。」
Bṛhadāraṇyaka 4.5.3
सा होवाच मैत्रेयी
यन्नु म इयं भगोः सर्वा पृथिवी वित्तेन पूर्णा स्यात्स्यां न्वहं तेनामृताहो३ नेति ।
नेति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
यथैवोपकरणवतां जीवितम् ।
तथैव ते जीवितं स्यात् ।
अमृतत्वस्य तु नाशास्ति वित्तेनेति ॥ ४.५.३ ॥
弥特丽说：「尊师啊，若整个大地都充满财富，我会因这财富而不死吗？」耶若那婆底迦说：「不会。」你的生活会像那些拥有财产之人的生活一样。但通过财富获得不死，没有希望。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.4
सा होवाच मैत्रेयी
येनाहं नामृता स्यां किमहं तेन कुर्याम् ।
यदेव भगवान् वेद तदेव मे ब्रूहीति ॥ ४.५.४ ॥
梅特丽耶说：“若借此不能使我成为不死者，我要它何用？请尊者只把您所知道的告诉我。”
Bṛhadāraṇyaka 4.5.5
स होवाच याज्ञवल्क्यः
प्रिया वै खलु नो भवती सती प्रियमवृधत् ।
हन्त तर्हि ।
भवत्येतद्व्याख्यास्यामि ते ।
व्याचक्षाणस्य तु मे निदिध्यासस्वेति ॥ ४.५.५ ॥
耶若婆佉说：“你是我们所爱的人，作为所爱的人，你增添了所爱之事。好吧，那么我就向你解释这件事。我解释的时候，你要静心思考。”
Bṛhadāraṇyaka 4.5.6
स होवाच ।
न वा अरे पत्युः कामाय पतिः प्रियो भवत्यात्मनस्तु कामाय पतिः प्रियो भवति ।
न वा अरे जायायै कामाय जाया प्रिया भवत्यात्मनस्तु कामाय जाया प्रिया भवति ।
न वा अरे पुत्राणां कामाय पुत्राः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय पुत्राः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वित्तस्य कामाय वित्तं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय वित्तं प्रियं भवति ।
न वा अरे पशूनां कामाय पशवः प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय पशवः प्रियं भवति ।
न वा अरे ब्रह्मणः कामाय ब्रह्म प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय ब्रह्म प्रियं भवति ।
न वा अरे क्षत्रस्य कामाय क्षत्रं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय क्षत्रं प्रियं भवति ।
न वा अरे लोकानां कामाय लोकाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय लोकाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे देवानां कामाय देवाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय देवाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वेदानां कामाय वेदाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय वेदाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे भूतानां कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्त्यात्मनस्तु कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्ति ।
न वा अरे सर्वस्य कामाय सर्वं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय सर्वं प्रियं भवति ।
आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यो मैत्रेयि ।
आत्मनि खल्वरे दृष्टे श्रुते मते विज्ञात इदं सर्वं विदितम् ॥ ४.५.६ ॥
他说：“确实，丈夫并非因为丈夫本身而可爱，而是因为阿特曼才使丈夫可爱。确实，妻子并非因为妻子本身而可爱，而是因为阿特曼才使妻子可爱。确实，儿子并非因为儿子本身而可爱，而是因为阿特曼才使儿子可爱。确实，财富并非因为财富本身而可爱，而是因为阿特曼才使财富可爱。确实，牲畜并非因为牲畜本身而可爱，而是因为阿特曼才使牲畜可爱。确实，婆罗门性并非因为婆罗门性本身而可爱，而是因为阿特曼才使其可爱。确实，刹帝利性并非因为刹帝利性本身而可爱，而是因为阿特曼才使其可爱。确实，诸世界并非因为诸世界本身而可爱，而是因为阿特曼才使其可爱。确实，诸神并非因为诸神本身而可爱，而是因为阿特曼才使其可爱。确实，诸吠陀并非因为诸吠陀本身而可爱，而是因为阿特曼才使其可爱。确实，众生并非因为众生本身而可爱，而是因为阿特曼才使其可爱。确实，一切并非因为一切本身而可爱，而是因为阿特曼才使一切可爱。确实，阿特曼应当被见、被闻、被思、被静观，哦，梅特丽耶。确实，当阿特曼被见、被闻、被思、被知时，这一切便都被知了。”
Bṛhadāraṇyaka 4.5.7
ब्रह्म तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनो वेदान् वेद ।
क्षत्रं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः क्षत्रं वेद ।
लोकास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो लोकान् वेद ।
देवास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो देवान् वेद ।
वेदास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो वेदान् वेद ।
भूतानि तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो भूतानि वेद ।
सर्वं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः सर्वं वेद ।
इदं ब्रह्मेदं क्षत्रमिमे लोका इमे देवा इमे वेदा इमानि भूतानीदं सर्वं यदयमात्मा ॥ ४.५.७ ॥
凡视吠陀为异于自我（ātman）者，梵便舍弃他。凡视刹帝利之力为异于自我者，刹帝利之力便舍弃他。凡视诸世界为异于自我者，诸世界便舍弃他。凡视诸神为异于自我者，诸神便舍弃他。凡视吠陀为异于自我者，吠陀便舍弃他。凡视诸有情为异于自我者，诸有情便舍弃他。凡视一切为异于自我者，一切便舍弃他。此即梵，此即刹帝利之力，此即诸世界，此即诸神，此即吠陀，此即诸有情，此即一切——此自我（ātman）即是彼。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.8
स यथा दुन्दुभेर्हन्यमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
दुन्दुभेस्तु ग्रहणेन दुन्दुभ्याघातस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ ४.५.८ ॥
譬如鼓被击打时，无法单独捕捉外在的各种声音，但若捕捉到鼓本身，或捕捉到击鼓之声，声音便被把握。同样，自我（ātman）是通过其根本实在而被认识，而非通过各自分离的外在声音。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.9
स यथा शङ्खस्य ध्मायमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
शङ्खस्य तु ग्रहणेन शङ्खध्मस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ ४.५.९ ॥
譬如海螺被吹奏时，无法单独捕捉外在的各种声音，但若捕捉到海螺本身，或捕捉到吹螺之声，声音便被把握。同样，自我（ātman）是通过其根本实在而被认识，而非通过各自分离的外在声音。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.10
स यथा वीणायै वाद्यमानायै न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
वीणायै तु ग्रहणेन वीणावादस्य वा शब्दो ग्र्हीतः ॥ ४.५.१० ॥
譬如琵琶（vīṇā）被弹奏时，无法单独捕捉外在的各种声音，但若捕捉到琵琶本身，或捕捉到弹奏之声，声音便被把握。同样，自我（ātman）是通过其根本实在而被认识，而非通过各自分离的外在声音。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.11
स यथार्द्रैधाग्नेरभ्याहितस्य पृथग्धूमा विनिश्चरन्त्येवं वा अरेऽस्य महतो भूतस्य निःश्वसितमेतद्यदृग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्याननीष्टं हुतमाशितं पायितमयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि ।
अस्यैवैतानि सर्वाणि निश्वसितानि ॥ ४.५.११ ॥
就像用湿柴点燃的火中分别冒出烟雾，哦，弥勒女，这伟大存在的呼出，便是《梨俱吠陀》、《夜柔吠陀》、《娑摩吠陀》、《阿闼婆-安吉罗》、史事、往世书、诸明、奥义书、颂诗、经句、释义与注疏。祭祀、供品、食物、饮料、此世、彼世以及一切众生，都是它的呼吸。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.12
स यथा सर्वासामपां समुद्र एकायनम् ।
एवं सर्वेषां स्पर्शानां त्वगेकायनम् ।
एवं सर्वेषां गन्धानां नासिके एकायनम् ।
एवं सर्वेषां रसानां जिह्वैकायनम् ।
एवं सर्वेषां रूपाणां चक्षुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषं शब्दानां श्रोत्रमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां संकल्पानां मन एकायनम् ।
एवं सर्वासां विद्यानां हृदयमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां कर्मणां हस्तावेकायनम् ।
एवं सर्वेषामानन्दानामुपस्थ एकायनम् ।
एवं सर्वेषां विसर्गाणां पायुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषामध्वनां पादावेकायनम् ।
एवं सर्वेषां वेदानां वागेकायनम् ॥ ४.५.१२ ॥
正如大海是一切水的唯一归宿，皮肤是一切触觉的唯一归宿；同样，两鼻孔是一切气味的唯一归宿；舌是一切滋味的唯一归宿；眼是一切色相的唯一归宿；耳是一切声音的唯一归宿；意是一切思念的唯一归宿；心是一切明智的唯一归宿；双手是一切作为的唯一归宿；生殖器是一切欢乐的唯一归宿；肛门是一切排泄的唯一归宿；双足是一切道路的唯一归宿；言语是一切吠陀的唯一归宿。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.13
स यथा सैन्धवघनोऽनन्तरोऽबाह्यः कृत्स्नो रसघन एव ।
एवं वा अरेऽयमात्मानन्तरोऽबाह्यः कृत्स्नः प्रज्ञानघन एव ।
एतेभ्यो भूतेभ्यः समुत्थाय तान्येवानुविनयति ।
न प्रेत्य संज्ञास्तीत्यरे ब्रवीमि ।
इति होवाच याज्ञवल्क्यः ॥ ४.५.१३ ॥
正如一块岩盐，内外皆是纯然一味的咸，哦，弥勒女，此我也是内外皆纯然一团净智。它从诸大种中升起，又复消融于其中。死后便无所谓知觉，哦，弥勒女，我如是说。耶若婆佉如是说。
Bṛhadāraṇyaka 4.5.14
सा होवाच मैत्रेयी
अत्रैव मा भगवान्मोहान्तमापीपदत् ।
न वा अहमिमं विजानामीति ।
स होवाच न वा अरेऽहं मोहं ब्रवीमि ।
अविनाशी वा अरेऽयमात्मानुच्छित्तिधर्मा ॥ ४.५.१४ ॥
弥勒女说：“尊者啊，就在这里，您使我陷入了迷惑之深渊，因为我不明白这一点。”耶若婆佉说：“哦，弥勒女，我并不是说迷惑。这个我确实是不坏的，哦，弥勒女；它的本性是不可被断灭、不可被毁坏的。”
Bṛhadāraṇyaka 4.5.15
यत्र हि द्वैतमिव भवति तदितर इतरं पश्यति, तदितर इतरं जिघ्रति, तदितर इतरं रसयते, तदितर इतरमभिवदति, तदितर इतरं शृणोति, तदितर इतरं मनुते. तदितर इतरं स्पृशति, तदितर इतरं विजानाति ।
यत्र त्वस्य सर्वमात्मैवाभूत्तत्केन कं पश्येत्तत्केन कं जिघ्रेत्तत्केन कं रसयेत्तत्केन कमभिवदेत्तत्केन कं शृणुयात्तत्केन कं मन्वीत तत्केन कं स्पृशेत्तत्केन कं विजानीयात् ।
येनेदं सर्वं विजानाति तं केन विजानीयात् ।
स एष नेति नेत्यात्मा ।
अगृह्यो न हि गृह्यते ।
अशीर्यो न हि शीर्यते ।
असङ्गो न हि सज्यते ।
असितो न व्यथते न रिष्यति ।
विज्ञातारमरे केन विजानीयादित्युक्तानुशासनासि मैत्रेयि ।
एतावदरे खल्वमृतत्वमिति होक्त्वा याज्ञवल्क्यो विजहार ॥ ४.५.१५ ॥
在仿佛有二元之处，一者看见另一者，嗅到另一者，品尝另一者，与另一者言语，听见另一者，思念另一者，触摸另一者，认识另一者。但当对他而言一切都只是自我（ātman）时，那他用什么去看谁，用什么去嗅谁，用什么去尝谁，用什么去与谁言语，用什么去听谁，用什么去思念谁，用什么去触摸谁，用什么去认识谁？那借以认识这一切者，又能用什么去认识？他就是这自我，被描述为“非此，非此”。他不可把握，因为他不被把握；他不可毁坏，因为他不被毁坏；他无所执著，因为他不附着；他无所缚，不受苦，不被伤害。弥多丽啊，“认识认识者，又用什么去认识？”——这便是我给你的教导。仅此便是不死，耶若那婆耳迦说完便离去了。