Upaniṣaden · Bṛhadāraṇyaka 4.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.5.1
(याज्ञवल्क्यमैत्रेयीसंवादब्राह्मणम्)
अथ ह याज्ञवल्क्यस्य द्वे भार्ये बभूवतुर्मैत्रेयी च कात्यायनी च ।
तयोर्ह मैत्रेयी ब्रह्मवादिनी बभूव ।
स्त्रीप्रज्ञैव तर्हि कात्यायनी ।
अथ ह याज्ञवल्क्योऽन्यद्वृत्तमुपाकरिष्यन् ॥ ४.५.१ ॥
(Das Brāhmaṇa des Gesprächs zwischen Yājñavalkya und Maitreyī) Yājñavalkya hatte nun zwei Frauen, Maitreyī und Kātyāyanī. Unter ihnen war Maitreyī eine Sprecherin des brahman. Kātyāyanī hatte nur die Klugheit einer Frau. Da war Yājñavalkya im Begriff, eine andere Lebensweise anzunehmen.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.2
मैत्रेयीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
प्रव्रजिष्यन् वा अरेऽहमस्मात्स्थानादस्मि ।
हन्त तेऽनया कत्यायन्यान्तं करवाणीति ॥ ४.५.२ ॥
"Maitreyī," sprach Yājñavalkya, "ich bin im Begriff, diesen Ort zu verlassen. So will ich deine Angelegenheit mit dieser Kātyāyanī regeln."
Bṛhadāraṇyaka 4.5.3
सा होवाच मैत्रेयी
यन्नु म इयं भगोः सर्वा पृथिवी वित्तेन पूर्णा स्यात्स्यां न्वहं तेनामृताहो३ नेति ।
नेति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
यथैवोपकरणवतां जीवितम् ।
तथैव ते जीवितं स्यात् ।
अमृतत्वस्य तु नाशास्ति वित्तेनेति ॥ ४.५.३ ॥
Maitreyī sprach: "Herr, wenn diese ganze Erde mit Reichtum gefüllt wäre, würde ich durch diesen Reichtum unsterblich?" Yājñavalkya sprach: "Nein." Dein Leben wäre wie das Leben derer, die Besitz haben. Aber es gibt keine Hoffnung auf Unsterblichkeit durch Reichtum.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.4
सा होवाच मैत्रेयी
येनाहं नामृता स्यां किमहं तेन कुर्याम् ।
यदेव भगवान् वेद तदेव मे ब्रूहीति ॥ ४.५.४ ॥
Maitreyī sprach: »Was sollte ich mit dem anfangen, wodurch ich nicht unsterblich werde? Sag mir nur, was du, verehrter Herr, weißt.«
Bṛhadāraṇyaka 4.5.5
स होवाच याज्ञवल्क्यः
प्रिया वै खलु नो भवती सती प्रियमवृधत् ।
हन्त तर्हि ।
भवत्येतद्व्याख्यास्यामि ते ।
व्याचक्षाणस्य तु मे निदिध्यासस्वेति ॥ ४.५.५ ॥
Yājñavalkya sprach: »Du bist uns lieb, und da du lieb bist, hast du das Liebe gemehrt. Nun gut, ich werde es dir erklären. Während ich erkläre, sinne darüber nach.«
Bṛhadāraṇyaka 4.5.6
स होवाच ।
न वा अरे पत्युः कामाय पतिः प्रियो भवत्यात्मनस्तु कामाय पतिः प्रियो भवति ।
न वा अरे जायायै कामाय जाया प्रिया भवत्यात्मनस्तु कामाय जाया प्रिया भवति ।
न वा अरे पुत्राणां कामाय पुत्राः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय पुत्राः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वित्तस्य कामाय वित्तं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय वित्तं प्रियं भवति ।
न वा अरे पशूनां कामाय पशवः प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय पशवः प्रियं भवति ।
न वा अरे ब्रह्मणः कामाय ब्रह्म प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय ब्रह्म प्रियं भवति ।
न वा अरे क्षत्रस्य कामाय क्षत्रं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय क्षत्रं प्रियं भवति ।
न वा अरे लोकानां कामाय लोकाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय लोकाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे देवानां कामाय देवाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय देवाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे वेदानां कामाय वेदाः प्रिया भवन्त्यात्मनस्तु कामाय वेदाः प्रिया भवन्ति ।
न वा अरे भूतानां कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्त्यात्मनस्तु कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्ति ।
न वा अरे सर्वस्य कामाय सर्वं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय सर्वं प्रियं भवति ।
आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यो मैत्रेयि ।
आत्मनि खल्वरे दृष्टे श्रुते मते विज्ञात इदं सर्वं विदितम् ॥ ४.५.६ ॥
Er sprach: »Wahrlich, der Gatte ist nicht um des Gatten willen lieb, sondern der Gatte ist um des ātman willen lieb. Wahrlich, die Gattin ist nicht um der Gattin willen lieb, sondern die Gattin ist um des ātman willen lieb. Wahrlich, die Söhne sind nicht um der Söhne willen lieb, sondern die Söhne sind um des ātman willen lieb. Wahrlich, der Reichtum ist nicht um des Reichtums willen lieb, sondern der Reichtum ist um des ātman willen lieb. Wahrlich, das Vieh ist nicht um des Viehs willen lieb, sondern das Vieh ist um des ātman willen lieb. Wahrlich, das brahman ist nicht um des brahman willen lieb, sondern das brahman ist um des ātman willen lieb. Wahrlich, das kṣatra ist nicht um des kṣatra willen lieb, sondern das kṣatra ist um des ātman willen lieb. Wahrlich, die Welten sind nicht um der Welten willen lieb, sondern die Welten sind um des ātman willen lieb. Wahrlich, die Götter sind nicht um der Götter willen lieb, sondern die Götter sind um des ātman willen lieb. Wahrlich, die Veden sind nicht um der Veden willen lieb, sondern die Veden sind um des ātman willen lieb. Wahrlich, die Wesen sind nicht um der Wesen willen lieb, sondern die Wesen sind um des ātman willen lieb. Wahrlich, das Ganze ist nicht um des Ganzen willen lieb, sondern das Ganze ist um des ātman willen lieb. Wahrlich, der ātman ist zu schauen, zu hören, zu bedenken und zu betrachten, o Maitreyī. Wahrlich, wenn der ātman geschaut, gehört, bedacht und erkannt ist, so ist dies alles erkannt.«
Bṛhadāraṇyaka 4.5.7
ब्रह्म तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनो वेदान् वेद ।
क्षत्रं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः क्षत्रं वेद ।
लोकास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो लोकान् वेद ।
देवास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो देवान् वेद ।
वेदास्तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो वेदान् वेद ।
भूतानि तं परादुर्योऽन्यत्रात्मनो भूतानि वेद ।
सर्वं तं परादाद्योऽन्यत्रात्मनः सर्वं वेद ।
इदं ब्रह्मेदं क्षत्रमिमे लोका इमे देवा इमे वेदा इमानि भूतानीदं सर्वं यदयमात्मा ॥ ४.५.७ ॥
Brahman verlässt den, der die Veden als vom Ātman verschieden erkennt. Die Kriegermacht verlässt den, der die Kriegermacht als vom Ātman verschieden erkennt. Die Welten verlassen den, der die Welten als vom Ātman verschieden erkennt. Die Götter verlassen den, der die Götter als vom Ātman verschieden erkennt. Die Veden verlassen den, der die Veden als vom Ātman verschieden erkennt. Die Wesen verlassen den, der die Wesen als vom Ātman verschieden erkennt. Alles verlässt den, der alles als vom Ātman verschieden erkennt. Dies ist Brahman, dies ist die Kriegermacht, dies sind die Welten, dies sind die Götter, dies sind die Veden, dies sind die Wesen, dies ist alles — dieser Ātman ist das.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.8
स यथा दुन्दुभेर्हन्यमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
दुन्दुभेस्तु ग्रहणेन दुन्दुभ्याघातस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ ४.५.८ ॥
So wie man die äußeren Klänge einer geschlagenen Trommel nicht erfassen kann, durch das Erfassen der Trommel selbst oder des Klanges ihres Schlags aber der Klang erfasst wird, so wird der Ātman durch seine zugrunde liegende Wirklichkeit erkannt, nicht durch die getrennten äußeren Klänge.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.9
स यथा शङ्खस्य ध्मायमानस्य न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
शङ्खस्य तु ग्रहणेन शङ्खध्मस्य वा शब्दो गृहीतः ॥ ४.५.९ ॥
So wie man die äußeren Klänge einer geblasenen Muschel nicht erfassen kann, durch das Erfassen der Muschel selbst oder des Klanges ihres Blasens aber der Klang erfasst wird, so wird der Ātman durch seine zugrunde liegende Wirklichkeit erkannt, nicht durch die getrennten äußeren Klänge.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.10
स यथा वीणायै वाद्यमानायै न बाह्याञ्छब्दाञ्छक्नुयाद्ग्रहणाय ।
वीणायै तु ग्रहणेन वीणावादस्य वा शब्दो ग्र्हीतः ॥ ४.५.१० ॥
So wie man die äußeren Klänge einer gespielten Vīṇā nicht erfassen kann, durch das Erfassen der Vīṇā selbst oder des Klanges ihres Spiels aber der Klang erfasst wird, so wird der Ātman durch seine zugrunde liegende Wirklichkeit erkannt, nicht durch die getrennten äußeren Klänge.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.11
स यथार्द्रैधाग्नेरभ्याहितस्य पृथग्धूमा विनिश्चरन्त्येवं वा अरेऽस्य महतो भूतस्य निःश्वसितमेतद्यदृग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वाङ्गिरस इतिहासः पुराणं विद्या उपनिषदः श्लोकाः सूत्राण्यनुव्याख्यानानि व्याख्याननीष्टं हुतमाशितं पायितमयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि ।
अस्यैवैतानि सर्वाणि निश्वसितानि ॥ ४.५.११ ॥
So wie aus einem mit feuchtem Holz entfachten Feuer getrennt Rauch aufsteigt, so, o Maitreyī, ist das Ausatmen dieses großen Wesens der Ṛg Veda, der Yajur Veda, der Sāma Veda, der Atharvāṅgiras, die Geschichte, die Purāṇa, die Wissenschaften, die Upaniṣad, die Verse, die Leitsätze, die Erklärungen und die Kommentare. Opfer, Opfergabe, Speise, Trank, diese Welt, jene Welt und alle Wesen – all dies sind seine Ausatmungen.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.12
स यथा सर्वासामपां समुद्र एकायनम् ।
एवं सर्वेषां स्पर्शानां त्वगेकायनम् ।
एवं सर्वेषां गन्धानां नासिके एकायनम् ।
एवं सर्वेषां रसानां जिह्वैकायनम् ।
एवं सर्वेषां रूपाणां चक्षुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषं शब्दानां श्रोत्रमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां संकल्पानां मन एकायनम् ।
एवं सर्वासां विद्यानां हृदयमेकायनम् ।
एवं सर्वेषां कर्मणां हस्तावेकायनम् ।
एवं सर्वेषामानन्दानामुपस्थ एकायनम् ।
एवं सर्वेषां विसर्गाणां पायुरेकायनम् ।
एवं सर्वेषामध्वनां पादावेकायनम् ।
एवं सर्वेषां वेदानां वागेकायनम् ॥ ४.५.१२ ॥
Wie das Meer der einzige Ort der Ruhe aller Gewässer ist, so ist die Haut der einzige Ort der Ruhe aller Berührungen. So sind die beiden Nasenlöcher der einzige Ort der Ruhe aller Gerüche. So ist die Zunge der einzige Ort der Ruhe aller Geschmäcker. So ist das Auge der einzige Ort der Ruhe aller Formen. So ist das Ohr der einzige Ort der Ruhe aller Klänge. So ist der Geist der einzige Ort der Ruhe aller Vorsätze. So ist das Herz der einzige Ort der Ruhe aller Wissenschaften. So sind die beiden Hände der einzige Ort der Ruhe aller Handlungen. So sind die Geschlechtsorgane der einzige Ort der Ruhe aller Freuden. So ist der After der einzige Ort der Ruhe aller Ausscheidungen. So sind die beiden Füße der einzige Ort der Ruhe aller Wege. So ist die Rede der einzige Ort der Ruhe aller Veden.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.13
स यथा सैन्धवघनोऽनन्तरोऽबाह्यः कृत्स्नो रसघन एव ।
एवं वा अरेऽयमात्मानन्तरोऽबाह्यः कृत्स्नः प्रज्ञानघन एव ।
एतेभ्यो भूतेभ्यः समुत्थाय तान्येवानुविनयति ।
न प्रेत्य संज्ञास्तीत्यरे ब्रवीमि ।
इति होवाच याज्ञवल्क्यः ॥ ४.५.१३ ॥
Wie ein Stück Steinsalz ganz und gar eine Masse des Geschmacks ist, ohne Innen und Außen, so ist, o Maitreyī, dieses Selbst ganz und gar eine Masse reinen Bewusstseins, ohne Innen und Außen. Aus diesen Wesen aufgestiegen, verschwindet es wieder in ihnen. Nach dem Tod gibt es kein Bewusstsein mehr, o Maitreyī, so sage ich. So sprach Yājñavalkya.
Bṛhadāraṇyaka 4.5.14
सा होवाच मैत्रेयी
अत्रैव मा भगवान्मोहान्तमापीपदत् ।
न वा अहमिमं विजानामीति ।
स होवाच न वा अरेऽहं मोहं ब्रवीमि ।
अविनाशी वा अरेऽयमात्मानुच्छित्तिधर्मा ॥ ४.५.१४ ॥
Maitreyī sprach: „Hier hat mich der Verehrungswürdige in tiefste Verwirrung gestürzt, denn ich verstehe dies nicht.“ Yājñavalkya sprach: „O Maitreyī, ich spreche nicht von Verwirrung. Dieses Selbst ist wahrhaftig unvergänglich, o Maitreyī; seine Natur ist es nicht, zerschnitten oder vernichtet zu werden.“
Bṛhadāraṇyaka 4.5.15
यत्र हि द्वैतमिव भवति तदितर इतरं पश्यति, तदितर इतरं जिघ्रति, तदितर इतरं रसयते, तदितर इतरमभिवदति, तदितर इतरं शृणोति, तदितर इतरं मनुते. तदितर इतरं स्पृशति, तदितर इतरं विजानाति ।
यत्र त्वस्य सर्वमात्मैवाभूत्तत्केन कं पश्येत्तत्केन कं जिघ्रेत्तत्केन कं रसयेत्तत्केन कमभिवदेत्तत्केन कं शृणुयात्तत्केन कं मन्वीत तत्केन कं स्पृशेत्तत्केन कं विजानीयात् ।
येनेदं सर्वं विजानाति तं केन विजानीयात् ।
स एष नेति नेत्यात्मा ।
अगृह्यो न हि गृह्यते ।
अशीर्यो न हि शीर्यते ।
असङ्गो न हि सज्यते ।
असितो न व्यथते न रिष्यति ।
विज्ञातारमरे केन विजानीयादित्युक्तानुशासनासि मैत्रेयि ।
एतावदरे खल्वमृतत्वमिति होक्त्वा याज्ञवल्क्यो विजहार ॥ ४.५.१५ ॥
Wo gleichsam Zweiheit ist, sieht der eine den anderen, riecht den anderen, schmeckt den anderen, spricht zum anderen, hört den anderen, denkt an den anderen, berührt den anderen, erkennt den anderen. Wenn aber für ihn alles nur das ātman geworden ist, womit sollte er wen sehen, womit wen riechen, womit wen schmecken, womit zu wem sprechen, womit wen hören, womit an wen denken, womit wen berühren, womit wen erkennen? Womit könnte man das erkennen, wodurch dies alles erkannt wird? Er ist dieses ātman, beschrieben als »nicht dieses, nicht dieses«. Er ist unfassbar, denn er wird nicht erfasst; er ist unvergänglich, denn er wird nicht zerstört; er ist ungebunden, denn er haftet nicht; er ist unbeschränkt, er leidet nicht, er wird nicht verletzt. Maitreyī, »Womit könnte man den Erkennenden erkennen?« — das ist die Belehrung, die ich dir gegeben habe. Nur dies ist Unsterblichkeit, sprach Yājñavalkya und ging fort.