ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Bṛhadāraṇyaka 6.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.3.1
तृतीयं ब्राह्मणम् (ज्येष्ठब्राह्मणं वा प्राणविद्याब्राह्मणम्)
स यः कामयेत महत्प्राप्नुयामित्युदगयन आपूर्यमाणपक्षस्य पुण्याहे द्वादशाहमुपसद्व्रती भूत्वौदुम्बरे कंसे चमसे वा सर्वौषधं फलानीति संभृत्य परिसमुह्य परिलिप्याग्निमुपसमाधाय परिस्तीर्यावृताज्यं संस्कृत्य पुंसा नक्षत्रेण मन्थं संनीय जुहोति
यावन्तो देवास्त्वयि जातवेदस्तिर्यञ्चो घ्नन्ति पुरुषस्य कामान् ।
तेभ्योऽहं भागधेयं जुहोमि ते मा तृप्ताः सर्वैः कामैस्तर्पयन्तु स्वाहा ।
या तिरश्ची निपद्यसेऽहं विधरणी इति ।
तां त्वा घृतस्य धारया यजे संराधनीमहं स्वाहा ॥ ६.३.१ ॥
ਇਹ ਤ੍ਰਿਤੀਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਜਾਂ ਜੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪ੍ਰਾਣਵਿਦਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਉੱਤਰਾਇਣ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਿਨ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਉਪਸਦ ਵਰਤ ਰੱਖੇ, ਗੂਲਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਚਮਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇ, ਚੁਫੇਰੇ ਝਾੜੂ ਲਾ ਕੇ ਲਿੱਪੇ, ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਘਿਓ ਨਾਲ ਸਿੰਜ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰੇ, ਪੁਲਿੰਗ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮੰਥ ਮਿਲਾ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਜਾਤਵੇਦ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿਰਛੇ ਚੱਲਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਅਰਪਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ, ਸਵਾਹਾ। ਤਿਰਛੀ ਲੇਟੀ ਤੂੰ, ਮੈਂ ਵਿਧਰਣੀ ਹਾਂ; ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ ਘਿਓ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹਾਂ, ਸਵਾਹਾ।
Bṛhadāraṇyaka 6.3.2
ज्येष्ठाय स्वाहा श्रेष्ठाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्राणाय स्वाहा वसिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
वाचे स्वाहा प्रतिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
चक्षुषे स्वाहा संपदे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
श्रोत्राय स्वाहायतनाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
मनसे स्वाहा प्रजात्यै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
रेतसे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.२ ॥
ਜੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ ਆਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੰਥ ਵਿੱਚ ਟਪਕਦਾ ਅੰਸ਼ ਪਾਵੇ। ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ ਆਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਸ੍ਰਵ ਪਾਵੇ। ਵਾਕ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ ਆਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਸ੍ਰਵ ਪਾਵੇ। ਚਕਸ਼ੁ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਸੰਪਦਾ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ ਆਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਸ੍ਰਵ ਪਾਵੇ। ਸ਼੍ਰੋਤਰ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਆਯਤਨ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ ਆਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਸ੍ਰਵ ਪਾਵੇ। ਮਨ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ ਆਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਸ੍ਰਵ ਪਾਵੇ। ਰੇਤਸ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ ਆਖ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਮੰਥ ਵਿੱਚ ਸੰਸ੍ਰਵ ਪਾਵੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.3.3
अग्नये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सोमाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भुवः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूर्भुवः स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
ब्रह्मणे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
क्षत्राय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूताय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भविष्यते स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
विश्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सर्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्रजापतये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.३ ॥
"ਅਗ੍ਨਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ" ਕਹਿ ਕੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਮੰਥ-ਪਾਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਸ੍ਰਵ (ਬਚਿਆ ਰਸ) ਹੇਠਾਂ ਡੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। "ਸੋਮਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਭੂਃ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਭੂਤਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਭਵਿਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਵਿਸ਼੍ਵਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਸਰ੍ਵਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ" ... "ਪ੍ਰਜਾਪਤਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ" ਕਹਿ ਕੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਮੰਥ-ਪਾਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਸ੍ਰਵ ਹੇਠਾਂ ਡੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.3.4
अथैनमभिमृशति भ्रमदसि ।
ज्वलदसि ।
पूर्णमसि ।
प्रस्तब्धमसि ।
एकसभमसि ।
हिङ्कृतमसि ।
हिङ्क्रियमानमसि ।
उद्गीथमसि ।
उद्गीयमानमसि ।
श्रावितमसि ।
प्रत्याश्रावितमसि ।
आर्द्रे संदीप्तमसि ।
विभूरसि ।
प्रभूरसि ।
अन्नमसि ।
ज्योतिरसि ।
निधनमसि ।
संवर्गोऽसीति ॥ ६.३.४ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ: "ਤੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬਲਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੂਰਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਏਕਸਭ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹਿੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹਿੰਕ੍ਰਿਯਮਾਣ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਦ੍ਗੀਥ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਦ੍ਗੀਯਮਾਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਤਿਆਸ਼੍ਰਾਵਿਤ ਹੈਂ, ਗਿੱਲੇਪਣ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਿਭੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅੰਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜੋਤੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਨਿਧਨ (ਆਸਰਾ) ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੰਵਰ੍ਗ ਹੈਂ" ਕਹਿ ਕੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.3.5
अथैनमुद्यच्छत्यामंस्यामं हि ते महि ।
स हि राजेशानोऽधिपतिः ।
स मां राजेशनोऽधिपतिं करोत्विति ॥ ६.३.५ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੂਹਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਉਹੀ ਰਾਜਾ, ਈਸ਼ਾਨ, ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ, ਈਸ਼ਾਨ, ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ।
Bṛhadāraṇyaka 6.3.6
अथैनमाचामति
तत्सवितुर्वरेण्यम् ।
मधु वाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः ।
माध्वीर्नः सन्त्वोषधीः ।
भूः स्वाहा ।
भर्गो देवस्य धीमहि
मधु नक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः ।
मधु द्यौरस्तु नः पिता ।
भुवः स्वाहा ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ।
मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमां अस्तु सूर्यः ।
माध्वीर्गवो भवन्तु नः ।
स्वः स्वाहा ।
सर्वां च सावित्रीमन्वाह ।
सर्वाश्च मधुमतीरहमेवेदं सर्वं भूयासं भूर्भुवः स्वः स्वाहेति अन्तत आचम्य पाणी प्रक्षाल्य जघनेनाग्निं प्राक्शिराः संविशति ।
प्रातरादित्यमुपतिष्ठते ।
दिशामेकपुण्डरीकमसि ।
अहं मनुष्याणामेकपुण्डरीकं भूयासमिति ।
यथेतमेत्य जघनेनाग्निमासीनो वंशं जपति ॥ ६.३.६ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਆਚਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇਵ ਦੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇਜ ਦਾ ਅਸੀਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਰਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਲਈ ਹਵਾਵਾਂ ਮਧੁ ਵਹਾਉਣ, ਨਦੀਆਂ ਮਧੁ ਵਰਸਾਉਣ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ। ਭੂਃ ਸਵਾਹਾ। ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਪਾਰਥਿਵ ਲੋਕ ਮਧੁਮਈ ਹੋਵੇ, ਦਿਊਲੋਕ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੋਵੇ। ਭੁਵਃ ਸਵਾਹਾ। ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਬੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ। ਵਨਸਪਤੀ ਮਧੁਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਮਧੁਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਗਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ। ਸਵਃ ਸਵਾਹਾ। ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਧੁਮਤੀ ਰਿਚਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਜਾਵਾਂ — ਭੂਰਭੁਵਃ ਸਵਃ ਸਵਾਹਾ। ਫਿਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਤੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੰਡਰੀਕ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੰਡਰੀਕ ਹੋਵਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Bṛhadāraṇyaka 6.3.7
तं हैतमुद्दालक आरुणिर्वाजसनेयाय याज्ञवल्क्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.७ ॥
ਉੱਦਾਲਕ ਆਰੁਣਿ, ਵਾਜਸਨੇਯ ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਟੁੰਡ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਗਣਗੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਫੁੱਟਣਗੇ?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.8
एतमु हैव वाजसनेयो याज्नवल्क्यो मधुकाय पैङ्ग्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.८ ॥
ਵਾਜਸਨੇਯ ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਇਹੀ ਮਧੁਕ ਪੈਂਗ੍ਯ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਟੁੰਡ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਗਣਗੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਫੁੱਟਣਗੇ?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.9
एतमु हैव मधुकः पैङ्ग्यश्चूलाय भागवित्तयेऽन्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.९ ॥
ਮਧੁਕ ਪੈਂਗ੍ਯ ਨੇ ਇਹੀ ਚੂਲ ਭਾਗਵਿੱਤਿ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਟੁੰਡ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਗਣਗੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤੇ ਫੁੱਟਣਗੇ?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.10
एतमु हैव चूलो भागवित्तिर्जानकय आयःस्थूणायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.१० ॥
ਭਾਗਵਿੱਤੀ ਚੂਲ ਨੇ ਜਾਨਕ ਆਯਃਸਥੂਣ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਟੁੰਡ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਸਿੰਜੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਗਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਣਗੇ?'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.11
एतमु हैव जानकिरायस्थूणः सत्यकामाय जाबालायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.११ ॥
ਜਾਨਕਿ ਆਯਃਸਥੂਣ ਨੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਜਾਬਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤਯਕਾਮ ਨਾਮਕ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਹੀ: 'ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਟੁੰਡ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਸਿੰਜੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਗਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਣਗੇ?'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.12
एतमु हैव सत्यकामो जाबालोऽन्तेवासिभ्य उक्त्वोव अचापि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ।
तमेतं नापुत्राय वानन्तेवासिने वा ब्रूयात् ॥ ६.३.१२ ॥
ਜਾਬਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤਯਕਾਮ ਨੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਹੀ: 'ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਟੁੰਡ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਸਿੰਜੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉੱਗਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਣਗੇ?' ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Bṛhadāraṇyaka 6.3.13
चतुरौदुम्बरो भवति ।
औदुम्बरः स्रुव औदुम्बरश्चमस औदुम्बर इध्म औदुम्बर्या उपमन्थन्यौ ।
दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्ति ।
व्रीहियवास्तिलमाषा अणुप्रियंगवो गोधूमाश्च मसूराश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च ।
तान् पिष्टान् दधनि मधुनि घृत उपसिञ्चति ।
आज्यस्य जुहोति ॥ ६.३.१३ ॥
ਚਾਰ ਭਾਂਡੇ ਗੂਲਰ (ਊਦੁੰਬਰ) ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਊਦੁੰਬਰ ਸਰੁਵ, ਊਦੁੰਬਰ ਚਮਸ, ਊਦੁੰਬਰ ਇਧਮ, ਅਤੇ ਊਦੁੰਬਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਪਮੰਥਨੀਆਂ। ਦਸ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯ ਅੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਚਾਵਲ ਤੇ ਜੌਂ, ਤਿਲ ਤੇ ਮਾਂਹ, ਅਣੂ-ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਕਣਕ, ਮਸਰ, ਛੋਲੇ ਤੇ ਖਲਕੁਲ (ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਖਲ)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਿਓ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।