اپنشد · Bṛhadāraṇyaka 6.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.3.1
तृतीयं ब्राह्मणम् (ज्येष्ठब्राह्मणं वा प्राणविद्याब्राह्मणम्)
स यः कामयेत महत्प्राप्नुयामित्युदगयन आपूर्यमाणपक्षस्य पुण्याहे द्वादशाहमुपसद्व्रती भूत्वौदुम्बरे कंसे चमसे वा सर्वौषधं फलानीति संभृत्य परिसमुह्य परिलिप्याग्निमुपसमाधाय परिस्तीर्यावृताज्यं संस्कृत्य पुंसा नक्षत्रेण मन्थं संनीय जुहोति
यावन्तो देवास्त्वयि जातवेदस्तिर्यञ्चो घ्नन्ति पुरुषस्य कामान् ।
तेभ्योऽहं भागधेयं जुहोमि ते मा तृप्ताः सर्वैः कामैस्तर्पयन्तु स्वाहा ।
या तिरश्ची निपद्यसेऽहं विधरणी इति ।
तां त्वा घृतस्य धारया यजे संराधनीमहं स्वाहा ॥ ६.३.१ ॥
یہ تیسرا برہمن (یا جیشٹھ برہمن، پران وِدیا برہمن) ہے۔ جو شخص عظیم چیز پانے کی خواہش کرے، وہ اُتّرایَن میں، شکل پکش کے مبارک دن، بارہ دن کا اُپسَد برت رکھ کر، گولر کی لکڑی کے برتن یا چمس میں تمام جڑی بوٹیاں اور پھل جمع کرے، چاروں طرف جھاڑو دے کر لیپ کرے، آگ جلائے، کُشا بچھائے، گھی سے تیار کرے، پُلنگ نکشتر کے ساتھ منتھ ملا کر آہوتی دے۔ اے جاتویدا، تجھ میں جو دیوتا ہیں جو ترچھے چلنے والے انسان کی خواہشات روکتے ہیں، میں ان کو حصہ پیش کرتا ہوں۔ وہ سیر ہو کر سب خواہشات سے مجھے سیر کریں، سواہا۔ ترچھی لیٹی ہوئی تو، میں ویدھرنی ہوں؛ کامیابی دینے والی تجھ کو گھی کی دھار سے پوجتا ہوں، سواہا۔
Bṛhadāraṇyaka 6.3.2
ज्येष्ठाय स्वाहा श्रेष्ठाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्राणाय स्वाहा वसिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
वाचे स्वाहा प्रतिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
चक्षुषे स्वाहा संपदे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
श्रोत्राय स्वाहायतनाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
मनसे स्वाहा प्रजात्यै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
रेतसे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.२ ॥
جیشٹھ کو سواہا، شریشٹھ کو سواہا کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ میں ٹپکنے والا حصہ ڈالے۔ پران کو سواہا، وسشٹھا کو سواہا کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ میں سنسراو ڈالے۔ واک کو سواہا، پرتشٹھا کو سواہا کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ میں سنسراو ڈالے۔ چکشو کو سواہا، سمپد کو سواہا کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ میں سنسراو ڈالے۔ شروتر کو سواہا، آیتن کو سواہا کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ میں سنسراو ڈالے۔ من کو سواہا، پرجاتی کو سواہا کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ میں سنسراو ڈالے۔ ریتس کو سواہا کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ میں سنسراو ڈالے۔
Bṛhadāraṇyaka 6.3.3
अग्नये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सोमाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भुवः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूर्भुवः स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
ब्रह्मणे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
क्षत्राय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूताय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भविष्यते स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
विश्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सर्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्रजापतये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.३ ॥
"اگنئے سواہا" کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ کے برتن سے سنسرو (بچا ہوا رس) نیچے گراتا ہے۔ "سومائے سواہا" ... "بھوః سواہا" ... "بھُوَہ سواہا" ... "سوہ سواہا" ... "بھوربھُوَہ سوہ سواہا" ... "برہمنے سواہا" ... "کشتراے سواہا" ... "بھوتائے سواہا" ... "بھَوِشْیتے سواہا" ... "وشوائے سواہا" ... "سروائے سواہا" ... "پرجاپتئے سواہا" کہہ کر آگ میں آہوتی دے کر منتھ کے برتن سے سنسرو نیچے گراتا ہے۔
Bṛhadāraṇyaka 6.3.4
अथैनमभिमृशति भ्रमदसि ।
ज्वलदसि ।
पूर्णमसि ।
प्रस्तब्धमसि ।
एकसभमसि ।
हिङ्कृतमसि ।
हिङ्क्रियमानमसि ।
उद्गीथमसि ।
उद्गीयमानमसि ।
श्रावितमसि ।
प्रत्याश्रावितमसि ।
आर्द्रे संदीप्तमसि ।
विभूरसि ।
प्रभूरसि ।
अन्नमसि ।
ज्योतिरसि ।
निधनमसि ।
संवर्गोऽसीति ॥ ६.३.४ ॥
پھر وہ اسے چھوتا ہے: "تو گھومنے والا ہے، تو جلنے والا ہے، تو پُر ہے، تو مضبوط ہے، تو ایک سبھا ہے، تو ہنکار سے گایا گیا ہے، تو ہنکریمان ہے، تو اُدگیتھ ہے، تو اُدگیمان ہے، تو شراوت ہے، تو پرتیاشراوت ہے، نمی میں تو خوب دہکا ہوا ہے، تو وِبھو ہے، تو پربھو ہے، تو انّ ہے، تو جیوتی ہے، تو نِدھن (سہارا) ہے، تو سمورگ ہے" کہہ کر۔
Bṛhadāraṇyaka 6.3.5
अथैनमुद्यच्छत्यामंस्यामं हि ते महि ।
स हि राजेशानोऽधिपतिः ।
स मां राजेशनोऽधिपतिं करोत्विति ॥ ६.३.५ ॥
پھر وہ اسے اٹھاتا ہے: "میں تجھے چھوؤں گا، کیونکہ تو عظیم ہے۔ وہی بادشاہ، ایشان، ادھی پتی ہے۔ وہ مجھے بادشاہ، ایشان، ادھی پتی بنائے" کہہ کر۔
Bṛhadāraṇyaka 6.3.6
अथैनमाचामति
तत्सवितुर्वरेण्यम् ।
मधु वाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः ।
माध्वीर्नः सन्त्वोषधीः ।
भूः स्वाहा ।
भर्गो देवस्य धीमहि
मधु नक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः ।
मधु द्यौरस्तु नः पिता ।
भुवः स्वाहा ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ।
मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमां अस्तु सूर्यः ।
माध्वीर्गवो भवन्तु नः ।
स्वः स्वाहा ।
सर्वां च सावित्रीमन्वाह ।
सर्वाश्च मधुमतीरहमेवेदं सर्वं भूयासं भूर्भुवः स्वः स्वाहेति अन्तत आचम्य पाणी प्रक्षाल्य जघनेनाग्निं प्राक्शिराः संविशति ।
प्रातरादित्यमुपतिष्ठते ।
दिशामेकपुण्डरीकमसि ।
अहं मनुष्याणामेकपुण्डरीकं भूयासमिति ।
यथेतमेत्य जघनेनाग्निमासीनो वंशं जपति ॥ ६.३.६ ॥
پھر وہ آچمن کرتا ہے: ہم سویتر دیوتا کی اُس برتر روشنی کا دھیان کرتے ہیں۔ جو ارت کی پیروی کرے اس کے لیے ہوائیں شہد بہائیں، دریا شہد ٹپکائیں، جڑی بوٹیاں ہمارے لیے میٹھی ہوں۔ بھوః سواہا۔ راتیں اور اُشائیں میٹھی ہوں، زمینی دنیا شہد سے بھری ہو، آسمان ہمارا باپ ہو۔ بھُوَہ سواہا۔ جو ہماری عقلوں کو تحریک دے۔ درخت شہد دار ہوں، سورج شہد دار ہو، گائیں ہمارے لیے میٹھی ہوں۔ سوَہ سواہا۔ پھر پوری ساوتری اور تمام مدھُمتی رچائیں پڑھتا ہے؛ آخر میں کہتا ہے: میں ہی یہ سب بن جاؤں — بھُوربھُوَہ سوَہ سواہا۔ پھر آچمن کر کے، ہاتھ دھو کر، آگ کے پیچھے مشرق رُخ ہو کر بیٹھتا ہے۔ صبح آدتیہ کے سامنے کھڑا ہوتا ہے: تو سمتوں کا ایک کنول ہے؛ میں انسانوں میں ایک کنول بنوں۔ جیسے آیا تھا ویسے لوٹ کر، آگ کے پیچھے بیٹھ کر نسب کا ورد کرتا ہے۔
Bṛhadāraṇyaka 6.3.7
तं हैतमुद्दालक आरुणिर्वाजसनेयाय याज्ञवल्क्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.७ ॥
اُدّالک آرُنی نے یہ تعلیم واجسنیہ یاجنیہ والکیہ کے شاگرد سے کہہ کر فرمایا: اگر کوئی اس سوکھے ٹھنٹھ پر پانی چھڑکے تو کیا اس میں شاخیں پھوٹیں گی اور پتے نکلیں گے؟
Bṛhadāraṇyaka 6.3.8
एतमु हैव वाजसनेयो याज्नवल्क्यो मधुकाय पैङ्ग्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.८ ॥
واجسنیہ یاجنیہ والکیہ نے یہی تعلیم مدھوک پیئنگیہ کے شاگرد سے کہہ کر فرمایا: اگر کوئی اس سوکھے ٹھنٹھ پر پانی چھڑکے تو کیا اس میں شاخیں پھوٹیں گی اور پتے نکلیں گے؟
Bṛhadāraṇyaka 6.3.9
एतमु हैव मधुकः पैङ्ग्यश्चूलाय भागवित्तयेऽन्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.९ ॥
مدھوک پیئنگیہ نے یہی تعلیم چولا بھاگوتی کے شاگرد سے کہہ کر فرمایا: اگر کوئی اس سوکھے ٹھنٹھ پر پانی چھڑکے تو کیا اس میں شاخیں پھوٹیں گی اور پتے نکلیں گے؟
Bṛhadāraṇyaka 6.3.10
एतमु हैव चूलो भागवित्तिर्जानकय आयःस्थूणायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.१० ॥
بھاگوِتّی چُول نے جانک آیَ:سْتھُون کے شاگرد سے یہ کہا: 'اگر کوئی اس سوکھے ٹھنٹھ پر پانی چھڑکے تو کیا اس میں شاخیں پھوٹیں گی اور پتے نکلیں گے؟'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.11
एतमु हैव जानकिरायस्थूणः सत्यकामाय जाबालायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.११ ॥
جانکی آیَ:سْتھُون نے یہی بات جابال کے بیٹے ستیہ کام نامی شاگرد سے کہی: 'اگر کوئی اس سوکھے ٹھنٹھ پر پانی چھڑکے تو کیا اس میں شاخیں پھوٹیں گی اور پتے نکلیں گے؟'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.12
एतमु हैव सत्यकामो जाबालोऽन्तेवासिभ्य उक्त्वोव अचापि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ।
तमेतं नापुत्राय वानन्तेवासिने वा ब्रूयात् ॥ ६.३.१२ ॥
جابال کے بیٹے ستیہ کام نے یہی بات شاگردوں سے کہی: 'اگر کوئی اس سوکھے ٹھنٹھ پر پانی چھڑکے تو کیا اس میں شاخیں پھوٹیں گی اور پتے نکلیں گے؟' یہ تعلیم اُس شخص کو نہ دی جائے جس کا بیٹا نہ ہو یا جو شاگرد نہ ہو۔
Bṛhadāraṇyaka 6.3.13
चतुरौदुम्बरो भवति ।
औदुम्बरः स्रुव औदुम्बरश्चमस औदुम्बर इध्म औदुम्बर्या उपमन्थन्यौ ।
दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्ति ।
व्रीहियवास्तिलमाषा अणुप्रियंगवो गोधूमाश्च मसूराश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च ।
तान् पिष्टान् दधनि मधुनि घृत उपसिञ्चति ।
आज्यस्य जुहोति ॥ ६.३.१३ ॥
چار برتن گُولر (اُدُمبر) کی لکڑی کے ہوتے ہیں: اُدُمبر کا سُرُو، اُدُمبر کا چمس، اُدُمبر کی اِدھم، اور اُدُمبری کی دو اُپمنتھنیاں۔ دس گرامیہ اناج ہیں: چاول اور جَو، تِل اور اُڑد، اَنُو پریاںگو اور پریاںگو، گیہوں، مسور، چنا اور کھلکل (تِل کی کھلی)۔ انہیں پیس کر دہی، شہد اور گھی میں ملاتا ہے اور گھی کی آہوتی دیتا ہے۔