ఉపనిషత్తులు · Bṛhadāraṇyaka 6.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.3.1
तृतीयं ब्राह्मणम् (ज्येष्ठब्राह्मणं वा प्राणविद्याब्राह्मणम्)
स यः कामयेत महत्प्राप्नुयामित्युदगयन आपूर्यमाणपक्षस्य पुण्याहे द्वादशाहमुपसद्व्रती भूत्वौदुम्बरे कंसे चमसे वा सर्वौषधं फलानीति संभृत्य परिसमुह्य परिलिप्याग्निमुपसमाधाय परिस्तीर्यावृताज्यं संस्कृत्य पुंसा नक्षत्रेण मन्थं संनीय जुहोति
यावन्तो देवास्त्वयि जातवेदस्तिर्यञ्चो घ्नन्ति पुरुषस्य कामान् ।
तेभ्योऽहं भागधेयं जुहोमि ते मा तृप्ताः सर्वैः कामैस्तर्पयन्तु स्वाहा ।
या तिरश्ची निपद्यसेऽहं विधरणी इति ।
तां त्वा घृतस्य धारया यजे संराधनीमहं स्वाहा ॥ ६.३.१ ॥
ఇది తృతీయ బ్రాహ్మణం (లేదా జ్యేష్ఠ బ్రాహ్మణం, ప్రాణవిద్యా బ్రాహ్మణం). గొప్పదాన్ని పొందాలని కోరేవాడు, ఉత్తరాయణంలో, శుక్లపక్షపు పుణ్యదినాన, పన్నెండు రోజుల ఉపసద్ వ్రతం చేసి, మేడి కర్రతో చేసిన పాత్ర లేదా చమసంలో అన్ని ఓషధులు, ఫలాలు సేకరించి, చుట్టూ ఊడ్చి అలికి, అగ్ని వెలిగించి, దర్భలు పరచి, నెయ్యి పోసి సిద్ధం చేసి, పుంలింగ నక్షత్రంతో మంథాన్ని కలిపి హోమం చేస్తాడు. ఓ జాతవేదా, నీలో ఉన్న దేవతలు, అడ్డంగా తిరిగే మనిషి కోరికలను అడ్డుకుంటారు; వారికి నేను భాగాన్ని సమర్పిస్తున్నాను. వారు తృప్తిచెంది అన్ని కోరికలతో నన్ను తృప్తిపరచుగాక, స్వాహా. అడ్డంగా పడుకున్న నీవు, నేను విధారణి; విజయాన్ని కలిగించే నిన్ను నెయ్యి ధారతో పూజిస్తాను, స్వాహా.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.2
ज्येष्ठाय स्वाहा श्रेष्ठाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्राणाय स्वाहा वसिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
वाचे स्वाहा प्रतिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
चक्षुषे स्वाहा संपदे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
श्रोत्राय स्वाहायतनाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
मनसे स्वाहा प्रजात्यै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
रेतसे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.२ ॥
జ్యేష్ఠునికి స్వాహా, శ్రేష్ఠునికి స్వాహా అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి, మంథంలో కారే అంశాన్ని పోయాలి. ప్రాణానికి స్వాహా, వసిష్ఠకు స్వాహా అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి మంథంలో సంస్రవాన్ని పోయాలి. వాక్కుకు స్వాహా, ప్రతిష్ఠకు స్వాహా అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి మంథంలో సంస్రవాన్ని పోయాలి. చక్షువుకు స్వాహా, సంపత్తుకు స్వాహా అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి మంథంలో సంస్రవాన్ని పోయాలి. శ్రోత్రానికి స్వాహా, ఆయతనానికి స్వాహా అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి మంథంలో సంస్రవాన్ని పోయాలి. మనస్సుకు స్వాహా, ప్రజాతికి స్వాహా అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి మంథంలో సంస్రవాన్ని పోయాలి. రేతస్సుకు స్వాహా అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి మంథంలో సంస్రవాన్ని పోయాలి.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.3
अग्नये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सोमाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भुवः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूर्भुवः स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
ब्रह्मणे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
क्षत्राय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूताय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भविष्यते स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
विश्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सर्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्रजापतये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.३ ॥
"అగ్నయే స్వాహా" అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి, మంథ పాత్రలోని సంస్రవాన్ని (మిగిలిన ద్రవాన్ని) కిందకు పోస్తాడు. "సోమాయ స్వాహా" ... "భూః స్వాహా" ... "భువః స్వాహా" ... "స్వః స్వాహా" ... "భూర్భువః స్వః స్వాహా" ... "బ్రహ్మణే స్వాహా" ... "క్షత్రాయ స్వాహా" ... "భూతాయ స్వాహా" ... "భవిష్యతే స్వాహా" ... "విశ్వాయ స్వాహా" ... "సర్వాయ స్వాహా" ... "ప్రజాపతయే స్వాహా" అని అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చి, మంథ పాత్ర నుండి సంస్రవాన్ని కిందకు పోస్తాడు.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.4
अथैनमभिमृशति भ्रमदसि ।
ज्वलदसि ।
पूर्णमसि ।
प्रस्तब्धमसि ।
एकसभमसि ।
हिङ्कृतमसि ।
हिङ्क्रियमानमसि ।
उद्गीथमसि ।
उद्गीयमानमसि ।
श्रावितमसि ।
प्रत्याश्रावितमसि ।
आर्द्रे संदीप्तमसि ।
विभूरसि ।
प्रभूरसि ।
अन्नमसि ।
ज्योतिरसि ।
निधनमसि ।
संवर्गोऽसीति ॥ ६.३.४ ॥
తరువాత దాన్ని తాకుతాడు: "నీవు తిరిగేవాడవు, నీవు మండేవాడవు, నీవు పూర్ణుడవు, నీవు స్థిరమైనవాడవు, నీవు ఏకసభ, నీవు హింకారంతో పాడబడినవాడవు, నీవు హింక్రియమాణుడవు, నీవు ఉద్గీథం, నీవు ఉద్గీయమానం, నీవు శ్రావితం, నీవు ప్రత్యాశ్రావితం, తడిలో నీవు బాగా మండేవాడవు, నీవు విభువు, నీవు ప్రభువు, నీవు అన్నం, నీవు జ్యోతి, నీవు నిధనం (ఆశ్రయం), నీవు సంవర్గం" అని.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.5
अथैनमुद्यच्छत्यामंस्यामं हि ते महि ।
स हि राजेशानोऽधिपतिः ।
स मां राजेशनोऽधिपतिं करोत्विति ॥ ६.३.५ ॥
తరువాత దాన్ని ఎత్తుతాడు: "నేను నిన్ను తాకుతాను, ఎందుకంటే నీవు మహోన్నతుడవు. అతడే రాజు, ఈశానుడు, అధిపతి. అతడు నన్ను రాజుగా, ఈశానుడిగా, అధిపతిగా చేయుగాక" అని.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.6
अथैनमाचामति
तत्सवितुर्वरेण्यम् ।
मधु वाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः ।
माध्वीर्नः सन्त्वोषधीः ।
भूः स्वाहा ।
भर्गो देवस्य धीमहि
मधु नक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः ।
मधु द्यौरस्तु नः पिता ।
भुवः स्वाहा ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ।
मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमां अस्तु सूर्यः ।
माध्वीर्गवो भवन्तु नः ।
स्वः स्वाहा ।
सर्वां च सावित्रीमन्वाह ।
सर्वाश्च मधुमतीरहमेवेदं सर्वं भूयासं भूर्भुवः स्वः स्वाहेति अन्तत आचम्य पाणी प्रक्षाल्य जघनेनाग्निं प्राक्शिराः संविशति ।
प्रातरादित्यमुपतिष्ठते ।
दिशामेकपुण्डरीकमसि ।
अहं मनुष्याणामेकपुण्डरीकं भूयासमिति ।
यथेतमेत्य जघनेनाग्निमासीनो वंशं जपति ॥ ६.३.६ ॥
అప్పుడు అతడు ఆచమనం చేస్తాడు: సవితృ దేవుని ఆ శ్రేష్ఠ తేజస్సును ధ్యానిస్తాము. ఋతాన్ని అనుసరించువానికి గాలులు మధువును వీచుగాక, నదులు మధువును కురిపించుగాక, ఓషధులు మనకు మధురమగుగాక. భూః స్వాహా. రాత్రులు, ఉషస్సులు మధురమగుగాక, భూలోకం మధుమయమగుగాక, ద్యులోకం మన తండ్రి అగుగాక. భువః స్వాహా. మన బుద్ధులను ప్రేరేపించువాడు. వనస్పతులు మధుమంతమగుగాక, సూర్యుడు మధుమంతుడగుగాక, గోవులు మనకు మధురమగుగాక. స్వః స్వాహా. తరువాత సావిత్రిని, అన్ని మధుమతీ ఋక్కులను పఠిస్తాడు; చివరగా అంటాడు: నేనే ఇదంతా అగుదును — భూః భువః స్వః స్వాహా. తరువాత ఆచమించి, చేతులు కడిగి, అగ్నికి వెనుక తూర్పు ముఖంగా కూర్చుంటాడు. ఉదయం ఆదిత్యుని ఎదుట నిలబడతాడు: నీవు దిక్కులలో ఏకపుండరీకము; నేను మనుషులలో ఏకపుండరీకము అగుదును. వచ్చిన దారినే తిరిగి, అగ్నికి వెనుక కూర్చుని వంశాన్ని జపిస్తాడు.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.7
तं हैतमुद्दालक आरुणिर्वाजसनेयाय याज्ञवल्क्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.७ ॥
ఉద్దాలక ఆరుణి, వాజసనేయ యాజ్ఞవల్క్యుని శిష్యునితో ఇది చెప్పి ఇలా అన్నాడు: ఎవరైనా ఈ ఎండిన మొద్దుపై నీరు చల్లితే, దానికి కొమ్మలు పుట్టి ఆకులు మొలుస్తాయా?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.8
एतमु हैव वाजसनेयो याज्नवल्क्यो मधुकाय पैङ्ग्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.८ ॥
వాజసనేయ యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇదే మధుక పైంగ్యుని శిష్యునితో చెప్పి ఇలా అన్నాడు: ఎవరైనా ఈ ఎండిన మొద్దుపై నీరు చల్లితే, దానికి కొమ్మలు పుట్టి ఆకులు మొలుస్తాయా?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.9
एतमु हैव मधुकः पैङ्ग्यश्चूलाय भागवित्तयेऽन्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.९ ॥
మధుక పైంగ్యుడు ఇదే చూళ భాగవిత్తి శిష్యునితో చెప్పి ఇలా అన్నాడు: ఎవరైనా ఈ ఎండిన మొద్దుపై నీరు చల్లితే, దానికి కొమ్మలు పుట్టి ఆకులు మొలుస్తాయా?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.10
एतमु हैव चूलो भागवित्तिर्जानकय आयःस्थूणायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.१० ॥
భాగవిత్తి చూలుడు జానక ఆయఃస్థూణుని శిష్యునితో ఇలా చెప్పాడు: 'ఎండిన మొద్దుపై ఎవరైనా నీరు పోస్తే, దానికి కొమ్మలు మొలిచి ఆకులు వస్తాయా?'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.11
एतमु हैव जानकिरायस्थूणः सत्यकामाय जाबालायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.११ ॥
జానకి ఆయఃస్థూణుడు ఇదే జాబాలుని కుమారుడైన సత్యకాముడనే శిష్యునితో చెప్పాడు: 'ఎండిన మొద్దుపై ఎవరైనా నీరు పోస్తే, దానికి కొమ్మలు మొలిచి ఆకులు వస్తాయా?'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.12
एतमु हैव सत्यकामो जाबालोऽन्तेवासिभ्य उक्त्वोव अचापि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ।
तमेतं नापुत्राय वानन्तेवासिने वा ब्रूयात् ॥ ६.३.१२ ॥
జాబాలి కుమారుడు సత్యకాముడు ఇదే శిష్యులతో చెప్పాడు: 'ఎండిన మొద్దుపై ఎవరైనా నీరు పోస్తే, దానికి కొమ్మలు మొలిచి ఆకులు వస్తాయా?' ఈ ఉపదేశాన్ని పుత్రుడు లేనివానికి గానీ, శిష్యుడు కానివానికి గానీ చెప్పకూడదు.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.13
चतुरौदुम्बरो भवति ।
औदुम्बरः स्रुव औदुम्बरश्चमस औदुम्बर इध्म औदुम्बर्या उपमन्थन्यौ ।
दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्ति ।
व्रीहियवास्तिलमाषा अणुप्रियंगवो गोधूमाश्च मसूराश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च ।
तान् पिष्टान् दधनि मधुनि घृत उपसिञ्चति ।
आज्यस्य जुहोति ॥ ६.३.१३ ॥
నాలుగు పాత్రలు ఉదుంబర (మేడి) కలపతో చేయబడతాయి: ఉదుంబర స్రువం, ఉదుంబర చమసం, ఉదుంబర ఇధ్మం, ఉదుంబరి కర్రలు రెండు. పది గ్రామ్య ధాన్యాలు ఉంటాయి: వరి, యవలు, నువ్వులు, మినుములు, చిన్న సామలు, పెద్ద సామలు, గోధుమలు, మసూరాలు, శనగలు, నువ్వుల పిండి. వీటిని దంచి పెరుగు, తేనె, నెయ్యిలో కలిపి, నెయ్యిని ఆహుతిగా అర్పిస్తాడు.