ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 6.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.3.1
तृतीयं ब्राह्मणम् (ज्येष्ठब्राह्मणं वा प्राणविद्याब्राह्मणम्)
स यः कामयेत महत्प्राप्नुयामित्युदगयन आपूर्यमाणपक्षस्य पुण्याहे द्वादशाहमुपसद्व्रती भूत्वौदुम्बरे कंसे चमसे वा सर्वौषधं फलानीति संभृत्य परिसमुह्य परिलिप्याग्निमुपसमाधाय परिस्तीर्यावृताज्यं संस्कृत्य पुंसा नक्षत्रेण मन्थं संनीय जुहोति
यावन्तो देवास्त्वयि जातवेदस्तिर्यञ्चो घ्नन्ति पुरुषस्य कामान् ।
तेभ्योऽहं भागधेयं जुहोमि ते मा तृप्ताः सर्वैः कामैस्तर्पयन्तु स्वाहा ।
या तिरश्ची निपद्यसेऽहं विधरणी इति ।
तां त्वा घृतस्य धारया यजे संराधनीमहं स्वाहा ॥ ६.३.१ ॥
ഇത് തൃതീയ ബ്രാഹ്മണം (അഥവാ ജ്യേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണം, പ്രാണവിദ്യാ ബ്രാഹ്മണം). മഹത്തായത് നേടണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ഉത്തരായണത്തിൽ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പുണ്യദിനത്തിൽ, പന്ത്രണ്ടു ദിവസത്തെ ഉപസദ് വ്രതമെടുത്ത്, അത്തി മരത്തിന്റെ പാത്രത്തിലോ ചമസത്തിലോ എല്ലാ ഔഷധങ്ങളും ഫലങ്ങളും ശേഖരിച്ച്, ചുറ്റും അടിച്ചുവാരി മെഴുകി, അഗ്നി കൊളുത്തി, ദർഭ വിരിച്ച്, നെയ്യൊഴിച്ച് ഒരുക്കി, പുല്ലിംഗ നക്ഷത്രത്തോടെ മന്ഥം ചേർത്ത് ഹോമം ചെയ്യുന്നു. ഹേ ജാതവേദസ്സ്, നിന്നിലുള്ള ദേവന്മാർ കുറുകെ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ കാമനകളെ തടയുന്നു; അവർക്ക് ഞാൻ ഭാഗം സമർപ്പിക്കുന്നു. അവർ തൃപ്തരായി എല്ലാ കാമനകളാലും എന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തട്ടെ, സ്വാഹാ. കുറുകെ കിടക്കുന്ന നീ, ഞാൻ വിധരണി; വിജയം നൽകുന്ന നിന്നെ നെയ്യൊഴുക്കിനാൽ ഞാൻ പൂജിക്കുന്നു, സ്വാഹാ.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.2
ज्येष्ठाय स्वाहा श्रेष्ठाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्राणाय स्वाहा वसिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
वाचे स्वाहा प्रतिष्ठायै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
चक्षुषे स्वाहा संपदे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
श्रोत्राय स्वाहायतनाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
मनसे स्वाहा प्रजात्यै स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
रेतसे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.२ ॥
ജ്യേഷ്ഠന് സ്വാഹാ, ശ്രേഷ്ഠന് സ്വാഹാ എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി, മന്ഥത്തിൽ ഒഴുകുന്ന അംശം ഒഴിക്കണം. പ്രാണന് സ്വാഹാ, വസിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്വാഹാ എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി മന്ഥത്തിൽ സംസ്രവം ഒഴിക്കണം. വാക്കിന് സ്വാഹാ, പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്വാഹാ എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി മന്ഥത്തിൽ സംസ്രവം ഒഴിക്കണം. ചക്ഷുസ്സിന് സ്വാഹാ, സമ്പദിന് സ്വാഹാ എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി മന്ഥത്തിൽ സംസ്രവം ഒഴിക്കണം. ശ്രോത്രത്തിന് സ്വാഹാ, ആയതനത്തിന് സ്വാഹാ എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി മന്ഥത്തിൽ സംസ്രവം ഒഴിക്കണം. മനസ്സിന് സ്വാഹാ, പ്രജാതിക്ക് സ്വാഹാ എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി മന്ഥത്തിൽ സംസ്രവം ഒഴിക്കണം. രേതസ്സിന് സ്വാഹാ എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി മന്ഥത്തിൽ സംസ്രവം ഒഴിക്കണം.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.3
अग्नये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सोमाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भुवः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूर्भुवः स्वः स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
ब्रह्मणे स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
क्षत्राय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भूताय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
भविष्यते स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
विश्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
सर्वाय स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ।
प्रजापतये स्वाहेत्यग्नौ हुत्वा मन्थे संस्रवमवनयति ॥ ६.३.३ ॥
"അഗ്നയേ സ്വാഹാ" എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി, മന്ഥപാത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള സംസ്രവം (ശേഷിച്ച ദ്രവം) താഴേക്ക് ഒഴിക്കുന്നു. "സോമായ സ്വാഹാ" ... "ഭൂഃ സ്വാഹാ" ... "ഭുവഃ സ്വാഹാ" ... "സ്വഃ സ്വാഹാ" ... "ഭൂർഭുവഃ സ്വഃ സ്വാഹാ" ... "ബ്രഹ്മണേ സ്വാഹാ" ... "ക്ഷത്രായ സ്വാഹാ" ... "ഭൂതായ സ്വാഹാ" ... "ഭവിഷ്യതേ സ്വാഹാ" ... "വിശ്വായ സ്വാഹാ" ... "സർവായ സ്വാഹാ" ... "പ്രജാപതയേ സ്വാഹാ" എന്നു പറഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി, മന്ഥപാത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള സംസ്രവം താഴേക്ക് ഒഴിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.4
अथैनमभिमृशति भ्रमदसि ।
ज्वलदसि ।
पूर्णमसि ।
प्रस्तब्धमसि ।
एकसभमसि ।
हिङ्कृतमसि ।
हिङ्क्रियमानमसि ।
उद्गीथमसि ।
उद्गीयमानमसि ।
श्रावितमसि ।
प्रत्याश्रावितमसि ।
आर्द्रे संदीप्तमसि ।
विभूरसि ।
प्रभूरसि ।
अन्नमसि ।
ज्योतिरसि ।
निधनमसि ।
संवर्गोऽसीति ॥ ६.३.४ ॥
പിന്നീട് അതിനെ തൊടുന്നു: "നീ ചുറ്റുന്നവനാണ്, നീ ജ്വലിക്കുന്നവനാണ്, നീ പൂർണ്ണനാണ്, നീ ദൃഢനാണ്, നീ ഏകസഭയാണ്, നീ ഹിങ്കാരത്താൽ പാടപ്പെട്ടവനാണ്, നീ ഹിങ്ക്രിയമാണനാണ്, നീ ഉദ്ഗീഥമാണ്, നീ ഉദ്ഗീയമാനമാണ്, നീ ശ്രാവിതമാണ്, നീ പ്രത്യാശ്രാവിതമാണ്, ഈർപ്പത്തിൽ നീ നന്നായി ജ്വലിച്ചവനാണ്, നീ വിഭുവാണ്, നീ പ്രഭുവാണ്, നീ അന്നമാണ്, നീ ജ്യോതിസ്സാണ്, നീ നിധനമാണ് (ആശ്രയം), നീ സംവർഗ്ഗമാണ്" എന്ന്.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.5
अथैनमुद्यच्छत्यामंस्यामं हि ते महि ।
स हि राजेशानोऽधिपतिः ।
स मां राजेशनोऽधिपतिं करोत्विति ॥ ६.३.५ ॥
പിന്നെ അതിനെ ഉയർത്തുന്നു: "ഞാൻ നിന്നെ തൊടും, കാരണം നീ മഹാനാണ്. അവൻ തന്നെയാണ് രാജാവ്, ഈശാനൻ, അധിപതി. അവൻ എന്നെ രാജാവും ഈശാനനും അധിപതിയുമാക്കട്ടെ" എന്ന്.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.6
अथैनमाचामति
तत्सवितुर्वरेण्यम् ।
मधु वाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः ।
माध्वीर्नः सन्त्वोषधीः ।
भूः स्वाहा ।
भर्गो देवस्य धीमहि
मधु नक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः ।
मधु द्यौरस्तु नः पिता ।
भुवः स्वाहा ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ।
मधुमान्नो वनस्पतिर्मधुमां अस्तु सूर्यः ।
माध्वीर्गवो भवन्तु नः ।
स्वः स्वाहा ।
सर्वां च सावित्रीमन्वाह ।
सर्वाश्च मधुमतीरहमेवेदं सर्वं भूयासं भूर्भुवः स्वः स्वाहेति अन्तत आचम्य पाणी प्रक्षाल्य जघनेनाग्निं प्राक्शिराः संविशति ।
प्रातरादित्यमुपतिष्ठते ।
दिशामेकपुण्डरीकमसि ।
अहं मनुष्याणामेकपुण्डरीकं भूयासमिति ।
यथेतमेत्य जघनेनाग्निमासीनो वंशं जपति ॥ ६.३.६ ॥
പിന്നെ അവൻ ആചമനം ചെയ്യുന്നു: സവിതാവിന്റെ ആ ശ്രേഷ്ഠമായ തേജസ്സിനെ ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു. ഋതം പിന്തുടരുന്നവനു കാറ്റുകൾ മധു വീശട്ടെ, നദികൾ മധു ചൊരിയട്ടെ, ഔഷധികൾ ഞങ്ങൾക്കു മധുരമാകട്ടെ. ഭൂഃ സ്വാഹാ. രാത്രികളും ഉഷസ്സുകളും മധുരമാകട്ടെ, പാർഥിവലോകം മധുമയമാകട്ടെ, ദ്യുലോകം ഞങ്ങളുടെ പിതാവാകട്ടെ. ഭുവഃ സ്വാഹാ. ഞങ്ങളുടെ ബുദ്ധികളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൻ. വനസ്പതി മധുമാനാകട്ടെ, സൂര്യൻ മധുമാനാകട്ടെ, പശുക്കൾ ഞങ്ങൾക്കു മധുരമാകട്ടെ. സ്വഃ സ്വാഹാ. പിന്നെ സാവിത്രിയും എല്ലാ മധുമതീ ഋക്കുകളും ചൊല്ലുന്നു; ഒടുവിൽ പറയുന്നു: ഞാൻ തന്നെ ഇതെല്ലാമായിത്തീരട്ടെ — ഭൂർഭുവഃ സ്വഃ സ്വാഹാ. പിന്നെ ആചമിച്ച് കൈകഴുകി, അഗ്നിക്കു പിന്നിൽ കിഴക്കോട്ടു തല വെച്ച് ഇരിക്കുന്നു. പ്രഭാതത്തിൽ ആദിത്യനെ അഭിമുഖീകരിച്ചു നിൽക്കുന്നു: നീ ദിശകളിലെ ഏകപുണ്ഡരീകം; ഞാൻ മനുഷ്യരിൽ ഏകപുണ്ഡരീകമാകട്ടെ. വന്ന വഴിയേ മടങ്ങി, അഗ്നിക്കു പിന്നിൽ ഇരുന്ന് വംശത്തെ ജപിക്കുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.7
तं हैतमुद्दालक आरुणिर्वाजसनेयाय याज्ञवल्क्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.७ ॥
ഉദ്ദാലക ആരുണി, വാജസനേയ യാജ്ഞവല്ക്യന്റെ ശിഷ്യനോട് ഇതു പറഞ്ഞിട്ട് ചോദിച്ചു: ഈ ഉണങ്ങിയ മരത്തടിയിൽ ആരെങ്കിലും വെള്ളം തളിച്ചാൽ അതിൽ ശാഖകൾ ജനിച്ച് ഇലകൾ മുളയ്ക്കുമോ?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.8
एतमु हैव वाजसनेयो याज्नवल्क्यो मधुकाय पैङ्ग्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.८ ॥
വാജസനേയ യാജ്ഞവല്ക്യൻ ഇതുതന്നെ മധുക പൈങ്യന്റെ ശിഷ്യനോട് പറഞ്ഞിട്ട് ചോദിച്ചു: ഈ ഉണങ്ങിയ മരത്തടിയിൽ ആരെങ്കിലും വെള്ളം തളിച്ചാൽ അതിൽ ശാഖകൾ ജനിച്ച് ഇലകൾ മുളയ്ക്കുമോ?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.9
एतमु हैव मधुकः पैङ्ग्यश्चूलाय भागवित्तयेऽन्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.९ ॥
മധുക പൈങ്യൻ ഇതുതന്നെ ചൂള ഭാഗവിത്തിയുടെ ശിഷ്യനോട് പറഞ്ഞിട്ട് ചോദിച്ചു: ഈ ഉണങ്ങിയ മരത്തടിയിൽ ആരെങ്കിലും വെള്ളം തളിച്ചാൽ അതിൽ ശാഖകൾ ജനിച്ച് ഇലകൾ മുളയ്ക്കുമോ?
Bṛhadāraṇyaka 6.3.10
एतमु हैव चूलो भागवित्तिर्जानकय आयःस्थूणायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.१० ॥
ഭാഗവിത്തി ചൂലൻ ജാനക ആയഃസ്ഥൂണന്റെ ശിഷ്യനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ഉണങ്ങിയ മരക്കുറ്റിയിൽ ആരെങ്കിലും വെള്ളം ഒഴിച്ചാൽ അതിൽ ശാഖകൾ മുളച്ച് ഇലകൾ വരുമോ?'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.11
एतमु हैव जानकिरायस्थूणः सत्यकामाय जाबालायान्तेवासिन उक्त्वोवाच अपि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥ ६.३.११ ॥
ജാനകി ആയഃസ്ഥൂണൻ ഇതുതന്നെ ജാബാലന്റെ പുത്രനായ സത്യകാമൻ എന്ന ശിഷ്യനോട് പറഞ്ഞു: 'ഉണങ്ങിയ മരക്കുറ്റിയിൽ ആരെങ്കിലും വെള്ളം ഒഴിച്ചാൽ അതിൽ ശാഖകൾ മുളച്ച് ഇലകൾ വരുമോ?'
Bṛhadāraṇyaka 6.3.12
एतमु हैव सत्यकामो जाबालोऽन्तेवासिभ्य उक्त्वोव अचापि य एनं शुष्के स्थाणौ निषिञ्चेज्जायेरञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ।
तमेतं नापुत्राय वानन्तेवासिने वा ब्रूयात् ॥ ६.३.१२ ॥
ജാബാലന്റെ പുത്രൻ സത്യകാമൻ ഇതുതന്നെ ശിഷ്യന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ഉണങ്ങിയ മരക്കുറ്റിയിൽ ആരെങ്കിലും വെള്ളം ഒഴിച്ചാൽ അതിൽ ശാഖകൾ മുളച്ച് ഇലകൾ വരുമോ?' പുത്രനില്ലാത്തവനോടോ ശിഷ്യനല്ലാത്തവനോടോ ഈ ഉപദേശം പറയരുത്.
Bṛhadāraṇyaka 6.3.13
चतुरौदुम्बरो भवति ।
औदुम्बरः स्रुव औदुम्बरश्चमस औदुम्बर इध्म औदुम्बर्या उपमन्थन्यौ ।
दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्ति ।
व्रीहियवास्तिलमाषा अणुप्रियंगवो गोधूमाश्च मसूराश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च ।
तान् पिष्टान् दधनि मधुनि घृत उपसिञ्चति ।
आज्यस्य जुहोति ॥ ६.३.१३ ॥
നാല് പാത്രങ്ങൾ അത്തി (ഉദുംബര) മരംകൊണ്ടുള്ളവയാണ്: ഉദുംബര സ്രുവം, ഉദുംബര ചമസം, ഉദുംബര ഇധ്മം, ഉദുംബരിയുടെ രണ്ട് ഉപമന്ഥനികൾ. പത്ത് ഗ്രാമ്യധാന്യങ്ങളുണ്ട്: നെല്ല്, യവം, എള്ള്, ഉഴുന്ന്, ചെറുചോളം, തിന, ഗോതമ്പ്, മസൂർ പരിപ്പ്, കടല, എള്ളിന്റെ പിണ്ണാക്ക്. ഇവ പൊടിച്ച് തൈര്, തേൻ, നെയ്യ് എന്നിവയിൽ ചേർത്ത്, നെയ്യ് ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്നു.