उपनिषदे · Chāndogya 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 1.2.1
देवासुरा ह वै यत्र संयेतिरे उभये प्राजापत्यास्तद्ध देवा उद्गीथमाजह्रुरनेनैनानभिभविष्याम इति ॥ १.२.१ ॥
देव आणि असुर, दोघेही प्रजापतीचे वंशज, जिथे संघर्ष करू लागले, तेव्हा देवांनी उद्गीथ स्वीकारला, "याने आपण यांना जिंकू" असे म्हणत.
Chāndogya 1.2.2
ते ह नासिक्यं प्राणमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तꣳ हासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं जिघ्रति सुरभि च दुर्गन्धि च पाप्मना ह्येष विद्धः ॥ १.२.२ ॥
त्यांनी नाकातील प्राणाची उद्गीथ म्हणून उपासना केली. असुरांनी त्याला पापाने विद्ध केले; म्हणूनच याने माणूस सुगंध आणि दुर्गंध दोन्ही हुंगतो, कारण हा पापाने विद्ध झाला आहे.
Chāndogya 1.2.3
अथ ह वाचमुद्गीथमुपासांचक्रिरे ताꣳ हासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तयोभयं वदति सत्यं चानृतं च पाप्मना ह्येषा विद्धा ॥ १.२.३ ॥
नंतर लोकांनी वाणीला उद्गीथ मानून तिची उपासना केली. असुरांनी तिला पापाने विद्ध केले. म्हणून त्या वाणीने माणूस सत्य आणि असत्य दोन्ही बोलतो; कारण ही वाणी पापाने विद्ध झालेली आहे.
Chāndogya 1.2.4
अथ ह चक्षुरुद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयं पश्यति दर्शनीयं चादर्शनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥ १.२.४ ॥
नंतर लोकांनी डोळ्याला उद्गीथ मानून त्याची उपासना केली. असुरांनी त्याला पापाने विद्ध केले. म्हणून त्या डोळ्याने माणूस पाहण्यायोग्य आणि न पाहण्यायोग्य दोन्ही पाहतो; कारण हा डोळा पापाने विद्ध झालेला आहे.
Chāndogya 1.2.5
अथ ह श्रोत्रमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयꣳ शृणोति श्रवणीयं चाश्रवणीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥ १.२.५ ॥
नंतर लोकांनी श्रोत्राला उद्गीथ मानून त्याची उपासना केली. असुरांनी त्याला पापाने विद्ध केले. म्हणून त्या श्रोत्राने माणूस ऐकण्यायोग्य आणि न ऐकण्यायोग्य दोन्ही ऐकतो; कारण हे श्रोत्र पापाने विद्ध झालेले आहे.
Chāndogya 1.2.6
अथ ह मन उद्गीथमुपासांचक्रिरे तद्धासुराः पाप्मना विविधुस्तस्मात्तेनोभयꣳ संकल्पते संकल्पनीयं चासंकल्पनीयं च पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥ १.२.६ ॥
नंतर लोकांनी मनाला उद्गीथ मानून त्याची उपासना केली. असुरांनी त्याला पापाने विद्ध केले. म्हणून त्या मनाने माणूस संकल्प करण्यायोग्य आणि न करण्यायोग्य दोन्ही संकल्प करतो; कारण हे मन पापाने विद्ध झालेले आहे.
Chāndogya 1.2.7
अथ ह य एवायं मुख्यः प्राणस्तमुद्गीथमुपासांचक्रिरे तꣳ हासुरा ऋत्वा विदध्वंसुर्यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वꣳ सेतैवम् ॥ १.२.७ ॥
आता हाच मुख्य प्राण, त्याची त्यांनी उद्गीथ म्हणून उपासना केली. दगडावर आदळून मातीचे ढेकूळ फुटावे तसे असुर नष्ट झाले.
Chāndogya 1.2.8
यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वꣳ सत एवꣳ हैव स विध्वꣳसते य एवंविदि पापं कामयते यश्चैनमभिदासति स एषोऽश्माखणः ॥ १.२.८ ॥
दगडावर आदळून मातीचे ढेकूळ फुटते तसे, असे जाणणाऱ्याचे अनिष्ट इच्छिणारा आणि त्याला त्रास देणारा हाही तसाच नष्ट होतो. हेच दगड आणि ढेकळाचे उदाहरण आहे.
Chāndogya 1.2.9
नैवैतेन सुरभि न दुर्गन्धि विजानात्यपहतपाप्मा ह्येष तेन यदश्नाति यत्पिबति तेनेतरान्प्राणानवति एतमु एवान्ततोऽवित्त्वोत्क्रमति व्याददात्येवान्तत इति ॥ १.२.९ ॥
यामुळे तो सुगंध आणि दुर्गंध ओळखत नाही, कारण हा पापरहित आहे; जे काही तो खातो-पितो, त्याद्वारे तो इतर प्राणांचे रक्षण करतो. शेवटी याला न जाणता तो निघून जातो तेव्हा तोंड उघडतो—शेवटी असेच.
Chāndogya 1.2.10
तꣳ हाङ्गिरा उद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एवाङ्गिरसं मन्यन्तेऽङ्गानां यद्रसः ॥ १.२.१० ॥
या उद्गीथाचीच अंगिरसाने उपासना केली. अवयवांचा रस असल्यामुळे लोक याला आंगिरस मानतात.
Chāndogya 1.2.11
तेन तꣳ ह बृहस्पतिरुद्गीथमुपासञ्चक्र एतमु एव बृहस्पतिं मन्यन्ते वाग्घि बृहती तस्या एष पतिः ॥ १.२.११ ॥
त्याद्वारे बृहस्पतीने त्या उद्गीथाची उपासना केली. यालाच लोक बृहस्पती मानतात, कारण वाणी हीच बृहती आहे आणि हा तिचा पती आहे.
Chāndogya 1.2.12
तेन तꣳ हायास्य उद्गीथमुपासाञ्चक्र एतमु एवायास्यं मन्यन्त आस्याद्यदयते ॥ १.२.१२ ॥
त्याद्वारे आयास्याने त्या उद्गीथाची उपासना केली. यालाच लोक आयास्य मानतात, कारण तोंडातून जे बाहेर पडते ते हेच आहे.
Chāndogya 1.2.13
तेन तꣳ ह बको दाल्भ्यो विदाञ्चकार । स ह नैमिशीयानामुद्गाता बभूव स ह स्मैभ्यः कामानागायति ॥ १.२.१३ ॥
त्याद्वारेच दाल्भ्य बकाने त्याला जाणले. तो नैमिशीयांचा उद्गाता झाला; तो त्यांच्यासाठी कामना गाऊन मिळवून देत असे.
Chāndogya 1.2.14
आगाता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्त इत्यध्यात्मम् ॥ १.२.१४ ॥
असे जाणून जो या अक्षर उद्गीथाची उपासना करतो, तो निश्चितच कामनांचा प्राप्तकर्ता होतो. हे अध्यात्मविषयक आहे.