ଉପନିଷଦ · Kaṭha 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 2.2.1
पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः ।
अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते ।
एतद्वै तत् ॥ २.२.१ ॥
ଏକାଦଶ ଦ୍ୱାରବିଶିଷ୍ଟ ନଗର ସେହି ଅଜ, ଋଜୁଚିତ୍ତ (ଆତ୍ମା)ର। ତାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ; ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ହିଁ ସେ।
Kaṭha 2.2.2
हँसः शुचिषद्वसुरान्तरिक्षसद्-
होता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।
नृषद्वरसदृतसद्व्योमसद्
अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥ २.२.२ ॥
ହଂସ ଶୁଚିରେ ବାସ କରେ, ବସୁ ହୋଇ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବାସ କରେ; ସେ ହୋତା, ବେଦି ଉପରେ ବସେ, ଅତିଥି, ଗୃହରେ ବାସ କରେ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସତ୍ୟରେ, ଆକାଶରେ ବାସ କରେ। ସେ ଜଳରୁ ଜାତ, ପୃଥିବୀରୁ ଜାତ, ସତ୍ୟରୁ ଜାତ, ପର୍ବତରୁ ଜାତ; ସେ ସତ୍ୟ, ମହତ।
Kaṭha 2.2.3
ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति ।
मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते ॥ २.२.३ ॥
ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ପ୍ରାଣକୁ ଉଠାନ୍ତି, ପଛକୁ ଅପାନକୁ ପ୍ରକ୍ଷେପ କରନ୍ତି। ମଝିରେ ବସିଥିବା ବାମନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉପାସନା କରନ୍ତି।
Kaṭha 2.2.4
अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः ।
देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते ।
एतद्वै तत् ॥ २.२.४ ॥
ଏହି ଶରୀରରେ ଥିବା ଦେହୀର, ଯେତେବେଳେ ସେ କ୍ଷୟ ହୋଇ ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ କ'ଣ ରହେ? ଏହା ହିଁ ସେ।
Kaṭha 2.2.5
न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन ।
इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥ २.२.५ ॥
କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ପ୍ରାଣ ବା ଅପାନ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଟି ଯାହାଠାରେ ଆଶ୍ରିତ, ସେହି ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
Kaṭha 2.2.6
हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम् ।
यथा च मरणं प्राप्य आत्मा भवति गौतम ॥ २.२.६ ॥
ହେ ଗୌତମ! ଠିକ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଗୁହ୍ୟ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମକୁ କହିବି, ଏବଂ ମରଣ ପାଇ ଆତ୍ମା କିପରି ହୁଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ।
Kaṭha 2.2.7
योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः ।
स्थाणुमन्येऽनुसंयन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम् ॥ २.२.७ ॥
କେତେକ ନିଜ କର୍ମ ଓ ଶ୍ରୁତ ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ଦେହଧାରୀ ହେବା ପାଇଁ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍ଥାଣୁ (ଅଚଳ ରୂପ)ରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
Kaṭha 2.2.8
य एष सुप्तेषु जागर्ति कामं कामं पुरुषो निर्मिमाणः ।
तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।
तस्मिँल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।
एतद्वै तत् ॥ २.२.८ ॥
ଶୋଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗ୍ରତ ରହି, କାମନା ପରେ କାମନା ଅନୁସାରେ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ପୁରୁଷ ହିଁ ଶୁକ୍ର (ଶୁଦ୍ଧ); ସେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ; ସେ ହିଁ ଅମୃତ ବୋଲି କଥିତ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କଠାରେ ଆଶ୍ରିତ; କେହି ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ହିଁ ସେ।
Kaṭha 2.2.9
अग्निर्यथैको भुवनं प्रविष्टो
रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।
एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा
रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ २.२.९ ॥
ଯେପରି ଏକ ଅଗ୍ନି ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ ଅନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ସେହିପରି ଏକ ସର୍ବଭୂତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ ଅନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
Kaṭha 2.2.10
वायुर्यथैको भुवनं प्रविष्टो
रूपं रूपं प्रतिरूपो बभूव ।
एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा
रूपं रूपं प्रतिरूपो बहिश्च ॥ २.२.१० ॥
ଯେପରି ଏକ ବାୟୁ ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ ଅନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ସେହିପରି ଏକ ସର୍ବଭୂତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ ଅନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
Kaṭha 2.2.11
सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुः
न लिप्यते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ।
एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा
न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥ २.२.११ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ, ତଥାପି ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାହ୍ୟ ଦୋଷରେ ସେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଭୂତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଏକ, ସେ ଲୋକଦୁଃଖରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେ ତାହାଠାରୁ ବାହାରେ ରହେ।
Kaṭha 2.2.12
एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा
एकं रूपं बहुधा यः करोति ।
तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीराः
तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ २.२.१२ ॥
ଯେ ଏକା ନିୟନ୍ତା, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ଯେ ଏକ ରୂପକୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ କରେ; ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ତାହାକୁ ଯେଉଁ ଧୀର ପୁରୁଷମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ହିଁ ଶାଶ୍ୱତ ସୁଖ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ନୁହେଁ।
Kaṭha 2.2.13
नित्योऽनित्यानां चेतनश्चेतनानाम्
एको बहूनां यो विदधाति कामान् ।
तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीराः
तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ २.२.१३ ॥
ଯେ ଅନିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ, ଚେତନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚେତନ, ଅନେକଙ୍କର କାମନାକୁ ଏକା ପୂରଣ କରେ; ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ତାହାକୁ ଯେଉଁ ଧୀର ପୁରୁଷମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ହିଁ ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ନୁହେଁ।
Kaṭha 2.2.14
तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम् ।
कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति विभाति वा ॥ २.२.१४ ॥
'ତାହା ହିଁ ଏହା' ବୋଲି ସେମାନେ ମାନନ୍ତି — ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପରମ ସୁଖ। ମୁଁ ତାହାକୁ କିପରି ଜାଣିବି? ସେ କି ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ନା ବିଶେଷ ରୂପେ ଭାସେ?
Kaṭha 2.2.15
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं
नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।
तमेव भान्तमनुभाति सर्वं
तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ २.२.१५ ॥
ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦିଏ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରକା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମଧ୍ୟ ଚମକେ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଅଗ୍ନି କେଉଁଠାରୁ (ଜଳିବ)? ସେ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ ତାଙ୍କ ପଛେ ସବୁକିଛି ଦୀପ୍ତ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।