ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Kauṣītaki 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kauṣītaki 2.1
प्राणो ब्रह्मेति ह स्माह कौषीतकिस्तस्य ह वा एतस्य प्राणस्य ब्रह्मणो मनो दूतं वाक्परिवेष्ट्री चक्षुर्गात्रं श्रोत्रं संश्रावयितृ तस्मै वा एतस्मै प्राणाय ब्रह्मण एताः सर्वा देवता अयाचमानाय बलिं हरन्ति तथो एवास्मै सर्वाणि भूतान्ययाचमानायैव बलिं हरन्ति य एवं वेद तस्योपनिषन्न याचेदिति । तद्यथा ग्रामं भिक्षित्वाऽलब्धोपविशेन्नाहमतो दत्तमश्नीयामिति । य एवैनं पुरस्तात्प्रत्याचक्षीरंस्त एवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इत्येष धर्मो याचतो भवति । अन्यतस्त्वेवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इति ॥ २.१ ॥
ಪ್ರಾಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕೌಷೀತಕಿ ಹೇಳಿದನು. ಈ ಪ್ರಾಣರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ದೂತ, ವಾಕ್ಕು ಬಡಿಸುವವಳು, ಚಕ್ಷು ರಕ್ಷಕ, ಶ್ರೋತ್ರ ಕೇಳಿಸುವವನು. ಈ ಪ್ರಾಣರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ, ಕೇಳದೆಯೇ, ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನಿಗೆ, ಕೇಳದವನಿಗೆ, ಸಕಲ ಭೂತಗಳೂ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಅವನ ಉಪನಿಷತ್ತು: ಕೇಳಬಾರದು. ಊರಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಏನೂ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಕುಳಿತಂತೆ, "ಇವನಿಂದ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು; ಮೊದಲು ಅವನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರೇ ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, "ನಾವು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಬೇಡುವವನ ಧರ್ಮ. ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರೇ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, "ನಾವು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Kauṣītaki 2.2
प्राणो ब्रह्मेति ह स्माह पैङ्ग्यस्तस्य ह वा एतस्य प्राणस्य ब्रह्मणो वाक्परस्ताच्चक्षुरारुन्धे चक्षुः परस्ताच्छ्रोत्रमारुन्धे श्रोत्रं परस्तान्मन आरुन्धे मनः परस्तात्प्राण आरुन्धे तस्मै वा एतस्मै वा प्राणाय ब्रह्मण एताः सर्वा देवता अयाचमानाय बलिं हरन्ति एवास्मै सर्वाणि भूतान्ययचमानायैव बलिं हरन्ति य एवं वेद तस्यॊपनिषन्न याचेदिति तद्यथा ग्रामं भिक्षित्वाऽलब्ध्वोपविशेन्नाहमतो दत्तमश्नीयामिति य एवैनं पुरस्तात्प्रत्याचक्षीरंस्त एवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इत्येष धर्मो याचितो भवत्यन्यतस्त्वेवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इति ॥ २.२ ॥
ಪೈಂಗ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ಪ್ರಾಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮ.' ಆ ಪ್ರಾಣ-ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ವಾಕ್ಕು ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಕಣ್ಣನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಮೇಲೆ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಶ್ರೋತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರೋತ್ರ ಮೇಲೆ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಮೇಲೆ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನಿಗೆ, ಯಾಚಿಸದವನಿಗೆ, ಆ ಪ್ರಾಣ-ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ; ಅಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಅದರ ಉಪನಿಷತ್ತು: 'ಯಾಚಿಸಬಾರದು.' ಊರಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ, ಸಿಗದೆ ಕುಳಿತವನು, 'ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದಂತೆ — ಮೊದಲು ಅವನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದವರೇ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ: 'ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ.' ಇದು ಧರ್ಮ: ಯಾಚಿಸಿದಾಗ ಅದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರಿಂದಲೂ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ: 'ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ.'
Kauṣītaki 2.3
अथात एकधनावरोधनं यदेकधनमभिध्यायात्पौर्णमास्यां वाऽमावास्यायां वा शुद्धपक्षे वा पुण्ये नक्षत्रेऽग्निमुपसमाधाय परिसमुह्य परिस्तीर्य पर्युक्ष्योपूर्वदक्षिणं जान्वाच्य स्रुवेण वा चमसेन वा कंसेन वैता आज्याहुतीर्जुहोति वाङ्नामदेवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । प्राणॊ नाम देवताऽवरॊधिनी सा मेमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । चक्षुर्नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । श्रोत्रं नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । मनो नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाह। प्रज्ञा नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहेत्यथ धूमगन्धं प्रजिघ्रायाज्यलेपेनाङ्गान्यनुविमृज्य वाचंयमोऽभिप्रवृज्यार्थं ब्रवीत दूतं वा प्रहिणुयाल्लभते हैव ॥ २.३ ॥
ಈಗ ಒಂದು ಧನದ ಅವರೋಧನದ ಬಗ್ಗೆ: ಯಾರು ಒಂದು ಧನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಅಥವಾ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸುತ್ತ ಗುಡಿಸಿ, ದರ್ಭೆ ಹಾಸಿ, ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಬಲ ಮೊಣಕಾಲನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಬಾಗಿ, ಸ್ರುವದಿಂದ ಅಥವಾ ಚಮಸದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಂಸದಿಂದ ಈ ಆಜ್ಯಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ವಾಕ್ ಎಂಬ ದೇವತೆ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುವವಳು; ಅವಳು ನನಗಾಗಿ ಇವನಿಂದ ಇದನ್ನು ಅವರೋಧಿಸಲಿ — ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ.' 'ಪ್ರಾಣ ಎಂಬ ದೇವತೆ...' 'ಚಕ್ಷು ಎಂಬ ದೇವತೆ...' 'ಶ್ರೋತ್ರ ಎಂಬ ದೇವತೆ...' 'ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ದೇವತೆ...' 'ಪ್ರಜ್ಞಾ ಎಂಬ ದೇವತೆ...' ಎಂದು ಹೇಳಿ; ನಂತರ ಹೊಗೆಯ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಮೂಸಿ, ತುಪ್ಪದ ಲೇಪನದಿಂದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸವರಿ, ಮೌನದಿಂದ ಹೋಗಿ ಬಯಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು; ಅಥವಾ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು; ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 2.4
अथातो दैवस्मरो यस्य प्रियो बुभूषेद्यस्यै वा एषां वै तेषामेवैकस्मिन्पर्वण्यग्निमुपसमाधायैतयैवावृतैता आज्याहुतीर्जुहोति वाचं मयि जुहॊम्यसौ स्वाहा । चक्षुस्ते मयि जुहोम्यसौ स्वाहा । श्रॊत्रं ते मयि जुहॊम्यसौ स्वाहा । मनस्ते मयि जुहॊम्यसौ स्वाहा । प्रज्ञां ते मयि जुहोम्यसौ स्वाहेत्यथ धूमगन्धं प्रजिघ्रायाज्यलेपेनाङ्गान्यनुविमृज्य वाचंयमोऽभिप्रवृज्य संस्पर्शं जिगमिषेदपि वाताद्वा सम्भाषमाणस्तिष्ठेत्प्रियो हैव भवति स्मरन्ति हैवास्य ॥ २.४ ॥
ಈಗ ದೈವಸ್ಮರ (ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಮರಣೆ) ವಿಧಿ: ಯಾರು ಪ್ರಿಯನಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಅಥವಾ ಯಾರಿಗಾಗಿ ಇವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನು ಅದೇ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿ, ಈ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಘೃತಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು: 'ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಕನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಮುಕನೇ ಸ್ವಾಹಾ. ನಿನ್ನ ಚಕ್ಷುವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಮುಕನೇ ಸ್ವಾಹಾ. ನಿನ್ನ ಶ್ರೋತ್ರವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಮುಕನೇ ಸ್ವಾಹಾ. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಮುಕನೇ ಸ್ವಾಹಾ. ನಿನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಮುಕನೇ ಸ್ವಾಹಾ.' ನಂತರ ಹೊಗೆಯ ಗಂಧವನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸಿ, ತುಪ್ಪದ ಲೇಪದಿಂದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒರೆಸಿ, ಮೌನದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಅವನು ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಜನರು ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Kauṣītaki 2.5
अथातः सायमन्नं प्रातर्दनमान्तरमग्निहोत्रमिति चाचक्षते यावद्वै पुरुषो भाषते न तावत्प्राणितुं शक्नोति प्राणं तदा वाचि जुहोति । यावद्वै पुरुषः प्राणिति न तावद्भाषितुं शक्नोति वाचं तदा प्राणे जुहोति । एतेऽनन्तेऽमृताहुतिर्जाग्रच्च स्वपंश्च सन्ततमव्यवच्छिन्नं जुहोत्यथ या अन्या आहुतयोऽन्तवत्यस्ताः कर्ममय्यो हि भवन्त्येतद्ध वै पूर्वे विद्वांसोऽग्निहोत्रं न जुहवांचक्रुः ॥ २.५ ॥
ಈಗ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಅನ್ನ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ದಾನ, ಆಂತರಿಕ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ಮಾತನಾಡುವವರೆಗೆ ಅವನು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ವಾಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯ ಉಸಿರಾಡುವವರೆಗೆ ಅವನು ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ವಾಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವೆರಡೂ ಅನಂತ ಅಮೃತಾಹುತಿಗಳು; ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೂ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಅವ್ಯವಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಹೋಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯವಿರುವ ಇತರ ಆಹುತಿಗಳು ಕರ್ಮಮಯವಾದವು. ಪೂರ್ವದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದನ್ನೇ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಬಾಹ್ಯ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
Kauṣītaki 2.6
उक्थं ब्रह्मेति ह स्माह शुष्कभृङ्गरस्तदृगित्युपासीत सर्वाणि हास्मै भूतानि श्रैष्ठ्यायाभ्यर्च्यन्ते तद्यजुरित्युपासीत सर्वाणि हास्मै भूतानि श्रैष्ठ्याय युज्यन्ते तत्सामेत्युपासीत सर्वाणि हास्मै भूतानि श्रैष्ठ्याय सन्नमन्ते तच्छ्रीरित्युपासीत तद्यश इत्युपासीत तत्तेज इत्युपासीत तद्यथैतच्छास्त्राणां श्रीमत्तमं यशस्वितमं तेजस्वितमं भवति । तथैवैवं विद्वान्सर्वेषां भूतानां श्रीमत्तमो यशस्वितमस्तेजस्वितमो भवति । तमेतमैष्टकं कर्ममयमात्मानमध्वर्युः संस्करोति तस्मिन्यजुर्मयं प्रवयति यजुर्मयम् ऋङ्मयं होता ऋङ्मये साममयमुद्गाता स एष सर्वस्यै त्रयीविद्याया आत्मैष उ एवास्यात्मा एतदात्मा भवति य एवं वेद ॥ २.६ ॥
ಉಕ್ಥವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಶುಷ್ಕಭೃಂಗರ ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಋಕ್ ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ಸರ್ವಭೂತಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಯಜುಸ್ ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ಸರ್ವಭೂತಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಸಾಮ ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ಸರ್ವಭೂತಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ನಮಿಸುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಶ್ರೀ ಎಂದು, ಯಶಸ್ಸು ಎಂದು, ತೇಜಸ್ಸು ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತವೂ ಯಶಸ್ವಿಯೂ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿರುವಂತೆ, ಹೀಗೆ ತಿಳಿದ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತನೂ ಯಶಸ್ವಿಯೂ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮಮಯವಾದ ಆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅಧ್ವರ್ಯು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಯಜುರ್ಮಯವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಹೋತಾ ಋಙ್ಮಯವನ್ನು ಋಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಗಾತಾ ಸಾಮಮಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ತ್ರಯೀವಿದ್ಯೆಯೆಲ್ಲದರ ಆತ್ಮ; ಇದೇ ಅವನ ಆತ್ಮ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಇದೇ ಆತ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ.
Kauṣītaki 2.7
अथातः सर्वजितः कौषीतकेस्त्रीण्युपासनानि भवन्ति यज्ञोपवीतं कृत्वाप आचम्य त्रिरुदपात्रं प्रसिच्योद्यन्तमादित्यमुपतिष्ठेत वर्गोऽसि पाप्मानं मे वृङ्धीत्येतयैवावृता मध्ये सन्तमुद्वर्गोऽसि पाप्मानं मे वृङ्धीत्येतयैवावृताऽस्तं यन्तं संवर्गोऽसि पाप्मानं मे संवृङ्धीति । यदहोरात्राभ्यां पापं करोति सं तद्वृङ्क्ते ॥ २.७ ॥
ಈಗ ಸರ್ವಜಿತ್ ಕೌಷೀತಕಿಯ ಮೂರು ಉಪಾಸನೆಗಳಿವೆ. ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಲಪಾತ್ರದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ, ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಆದಿತ್ಯನ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. "ನೀನು ವರ್ಗನು, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ತೊಲಗಿಸು" ಎಂದು ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ, ಹಿಂದಿರುಗಿ ನಿಂತು, ಮಧ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ (ಸೂರ್ಯನಿಗೆ) "ನೀನು ಉದ್ವರ್ಗನು, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ತೊಲಗಿಸು"; ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಿರುವ (ಸೂರ್ಯನಿಗೆ) "ನೀನು ಸಂವರ್ಗನು, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಲಗಿಸು" ಎನ್ನಬೇಕು. ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ಅದು ಬಿಡಿಸುತ್ತದೆ.
Kauṣītaki 2.8
अथ मासि मास्यमावास्यायां पश्चाच्चन्द्रमसं दृश्यमानमुपतिष्ठेतैतयैवावृता हरिततृणाभ्यां वाक्प्रत्यस्यति यत्ते सुसीमं हृदयमधि चन्द्रमसि श्रितं तेनामृतत्वस्येशानं माहं पौत्रमघं रुदमिति न हास्मात्पूर्वाः प्रजाः प्रयन्तीति नु जातपुत्रस्याथाजातपुत्रस्याप्यायस्व समेतु ते सन्ते पयांसि समुयन्तु वाजा यमादित्या अंशुमाप्याययन्तीत्येतास्तिस्र ऋचो जपित्वा मास्माकं प्राणेन प्रजया पशुभिराप्याययिष्ठा यॊऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तस्य प्राणेन प्रजया पशुभिराप्यायस्वेति दैवीमावृतमावर्त आदित्यस्यावृतमन्वावर्तयति दक्षिणं बाहुमन्वावर्तते ॥ २.८ ॥
ಈಗ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ, ಹಿಂದಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಚಂದ್ರನ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ, ತಿರುಗಿ, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ವಾಕ್ಕನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ: "ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ಮಿತಿಯ ಹೃದಯ ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಅದರಿಂದ ಅಮೃತತ್ವದ ಈಶನಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು, ಪಾಪವನ್ನು, ಅಳುವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣದಿರಲಿ." "ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಿಗೂ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದದವನಿಗೂ, "ನೀನು ಪುಷ್ಟನಾಗು, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ರಸಗಳು ಸೇರಲಿ, ಆದಿತ್ಯರು ಪೋಷಿಸುವ ಆ ಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಬಲಗಳು ಸೇರಲಿ" ಎಂಬ ಮೂರು ಋಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ, "ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಜೆ, ಪಶುಗಳಿಂದ ನೀನು ಪುಷ್ಟನಾಗದಿರು; ನಮ್ಮನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನನ್ನು, ನಾವು ದ್ವೇಷಿಸುವವನನ್ನು ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಜೆ, ಪಶುಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಟಗೊಳಿಸು" ಎಂದು, ದೈವೀ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಆದಿತ್ಯನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಿರುಗಿಸಿ, ಬಲ ಬಾಹುವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ.
Kauṣītaki 2.9
अथ पौर्णमास्यां पुरस्ताच्चन्द्रमसं दृश्यमानमुपतिष्ठेतैतयैवावृता सोमो राजासि विचकक्षणः पञ्चमुखोऽसि प्रजापतिर्ब्राह्मणस्त एकं मुखं तेन मुखेन राज्ञोऽत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु राजा त एकं मुखं तेन मुखेन विशोत्सि तेनैव मुखेन मामन्नादं कुरु श्येनस्त एकं मुखं तेन मुखेन पक्षिणोऽत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु अग्निष्ट एकं मुखं तेन मुखेनेमं लोकमत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु त्वयि पञ्चमं मुखं तेन मुखेन सर्वाणि भूतान्यत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु मास्माकं प्राणेन प्रजया पशुभिरवक्षेष्ठा योऽस्माद्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तस्य प्राणेन प्रजया पशुभिरवक्षीयस्वेति दैवीमावृतमावर्त आदित्यस्यावृतमन्वावर्तन्त इति दक्षिणं बाहुमन्वावर्तते ॥ २.९ ॥
ನಂತರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಮುಂದೆ ಕಾಣುವ ಚಂದ್ರನ ಬಳಿ ಈ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು: "ಸೋಮನೇ, ನೀನು ರಾಜ; ಸರ್ವದರ್ಶಿ. ನೀನು ಐದು ಮುಖಗಳ ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಿನಗೊಂದು ಮುಖ; ಆ ಮುಖದಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ತಿನ್ನುವೆ; ಅದೇ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅನ್ನಾದನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ರಾಜನೇ, ನಿನಗೊಂದು ಮುಖ; ಆ ಮುಖದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವೆ; ಅದೇ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅನ್ನಾದನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ಶ್ಯೇನನೇ, ನಿನಗೊಂದು ಮುಖ; ಆ ಮುಖದಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವೆ; ಅದೇ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅನ್ನಾದನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಿನಗೊಂದು ಮುಖ; ಆ ಮುಖದಿಂದ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ತಿನ್ನುವೆ; ಅದೇ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅನ್ನಾದನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಮುಖ; ಆ ಮುಖದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವೆ; ಅದೇ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅನ್ನಾದನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಜೆ, ಪಶುಗಳನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಬೇಡ. ನಮ್ಮನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನ, ನಾವು ದ್ವೇಷಿಸುವವನ ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಜೆ, ಪಶುಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಲಿ." ನಂತರ ದೈವೀ ಆವೃತ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಸೂರ್ಯನ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅವು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಲ ಬಾಹುವಿನ ಕಡೆ ತಿರುಗಬೇಕು.
Kauṣītaki 2.10
अथ संवेशञ्जायायै हृदयमभिमृशेद्यत्ते सुसीमे हृदये हितमन्तः प्रजापतौ मन्येऽहं मां तद्विद्वांसं तेन माहं पौत्रमघं रुदमिति न हास्मत्पूर्वाः प्रजाः प्रैतीति ॥ २.१० ॥
ನಂತರ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಲಗುವಾಗ ಅವಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು, ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ: "ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ಗಡಿಯುಳ್ಳ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಅರಿತವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದರಿಂದ ಮೊಮ್ಮಗನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಳದಿರಲಿ." ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನವರ ಸಂತತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
Kauṣītaki 2.11
अथ प्रोष्यान्पुत्रस्य मूर्धानमभिमृशेत् । अङ्गादङ्गात्सम्भवसि हृदयादधिजायसे । आत्मा त्वं पुत्र माविथ स जीव शरदः शतमसाविति नामास्य गृह्णाति । अश्मा भव परशुर्भव हिरण्यमस्तृतं भव । तेजो वै पुत्रनामासि स जीव शरदः शतमसाविति नामास्य गृह्णाति। येन प्रजापतिः प्रजाः पर्यगृह्णादरिष्ट्यै तेन त्वा परिगृह्णाम्यसाविति नामास्य गृह्णात्यथास्य दक्षिणे कर्णे जपत्यस्मै प्रयन्धि मघवन्नृजीषिन्नितीन्द्र श्रेष्ठानि द्रविणानि धेहीति सव्ये मा च्छित्था मा व्यथिष्ठाः शतं शरद आयुषो जीव पुत्र । ते नाम्ना मूर्धानमभिजिघ्राम्यसाविति त्रिर्मूर्धानमवजिघ्रेद्गवां त्वा हिङ्कारेणाभिहिङ्करोमीति त्रिर्मूर्धानमभिहिङ्कुर्यात् ॥ २.११ ॥
ನಂತರ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಮಗನ ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು. "ನೀನು ಅಂಗಾಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತೀಯ; ಹೃದಯದಿಂದ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತೀಯ. ನೀನೇ ಆತ್ಮ, ಮಗನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕು, ಇವನು." ಎಂದು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. "ಕಲ್ಲಾಗು, ಕೊಡಲಿಯಾಗು, ಮುರಿಯದ ಚಿನ್ನವಾಗು. ನೀನು ತೇಜಸ್ಸು, ಮಗನ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿರುವವನು. ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕು, ಇವನು." ಎಂದು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಪ್ರಜಾಪತಿ ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಅನಿಷ್ಟದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದನೋ, ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇವನು ಎಂದು ಹೆಸರು ಹೇಳಬೇಕು. ನಂತರ ಅವನ ಬಲ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಬೇಕು: "ಮಘವನ್, ಋಜೀಷಿನ್ ಇಂದ್ರನೇ, ಇವನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನಗಳನ್ನು ಕೊಡು." ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ: "ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ, ನೋವುಪಡಬೇಡ, ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲಗಳ ಆಯುಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕು, ಮಗನೇ." ನಂತರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸಬೇಕು, "ಇವನು" ಎಂದು. ಮೂರು ಬಾರಿ ತಲೆಯನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸಬೇಕು. "ಗೋವುಗಳ ಹಿಂಕಾರದಿಂದ ನಿನಗೆ ಹಿಂಕರಿಸುತ್ತೇನೆ." ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು.
Kauṣītaki 2.12
अथातो दैवः परिमर एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यदग्निर्ज्वलत्यथैतन्म्रियते यन्न ज्वलति तस्यादित्यमेव तेजो गच्छति वायुं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यथादित्यो दृश्यतेऽथैतन्म्रियते यन्न दृश्यते तस्य चन्द्रमसमेव तेजो गचछति वायुं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यच्चन्द्रमा दृश्यते । अथैतन्म्रियते यन्न दृश्यते तस्य विद्युतमेव तेजो गच्छति वायुं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यद्विद्युद्विद्योततेऽथैतन्म्रियते यन्न विद्योतते तस्य वायुमेव तेजो गच्छति वायुं प्राणः । ता वा एताः सर्वा देवता वायुमेव प्रविश्य वायौ मृता न मृच्छन्ते तस्मादेव उ पुनरुदीरत इत्यधिदैवतमथाध्यात्मम् ॥ २.१२ ॥
ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ಕುರಿತು. ಅಗ್ನಿ ಉರಿಯುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಉರಿಯದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ವಾಯು ಪ್ರಾಣ; ಆದಿತ್ಯ ಕಾಣುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅವನು ಕಾಣದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರ ಕಾಣುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅವನು ಕಾಣದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ಮಿಂಚನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಿಂಚು ಹೊಳೆಯುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅದು ಹೊಳೆಯದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ವಾಯುವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ವಾಯುವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಏಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಅಧಿದೈವತ. ಈಗ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ.
Kauṣītaki 2.13
एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यद्वाचा वदत्यथैतन्म्रियते यन्न वदति तस्य चक्षुरेव तेजो गच्छति प्राणं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यच्चक्षुषा पश्यत्यथैतन्म्रियते यन्न पश्यति तस्य श्रोत्रमेव तेजो गच्छति प्राणं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यच्छ्रोत्रेण शृणोत्यथैतन्म्रियते यन्न शृणोति तस्य मन एव तेजो गच्छति प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यन्मनसा ध्यायत्यथैतन्म्रियते यन्न ध्यायति तस्य प्राणमेव तेजो गच्छति प्राणं प्राणस्तावा एताः सर्वा देवताः प्राणमेव प्रविश्य प्राणे मृता न मृच्छन्ते तस्मा देव उ पुनरुदीरते तद्यदिह वा एवं विद्वांस उभौ पर्वतावभिप्रवर्तेयातां तुस्तूर्षमाणो दक्षिणश्चोत्तरश्च न हैवैनं स्तृण्वीयाताम् । अथ य एनं द्विषन्ति यांश्च स्वयं द्वेष्टि त एनं सर्वे परिम्रियन्ते ॥ २.१३ ॥
ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಮಾತನಾಡದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ಕಣ್ಣನ್ನು, ನಂತರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮ. ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ನೋಡದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ಕಿವಿಯನ್ನು, ನಂತರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಕೇಳದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ಮನಸ್ಸನ್ನು, ನಂತರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುವಾಗ ಈ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಧ್ಯಾನಿಸದಿದ್ದಾಗ ಸಾಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪ್ರಾಣದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಏಳುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರು ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾರರು. ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಅವರು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅವರ ಸುತ್ತ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.
Kauṣītaki 2.14
अथातो निःश्रेयसादानं सर्वा ह वै देवता अहं श्रेयसे विवदमानाः । अस्माच्छरीरादुच्चक्रमुस्तद्दारुभूतं शिष्येथैतद्वाक्प्रविवेश तद्वाचा वदच्छिष्य एव । अथैतच्चक्षुः प्रविवेश तद्वाचा वदच्चक्षुषा पश्यच्छिष्य एवाथैनच्छ्रोत्रं प्रविवेश तद्वाचा वदच्चक्षुषा पश्यच्छ्रोत्रेण शृण्वच्छिष्य एवाथैनन्मनः प्रविवेश तद्वाचा वदच्चक्षुषा पश्यच्छ्रोत्रेण शृण्वन्मनसा ध्यायच्छिष्य एवाथैतत्प्राणः प्रविवेश तत्तत एव समुत्तस्थौ ते देवाः प्राणे निःश्रेयसं विचिन्त्य प्राणमेव प्रज्ञात्मानमभिसम्भूय सहैतैः सर्वैरस्माल्लोकादुच्चक्रमुः । ते वायु-प्रतिष्ठाकाशात्मानः स्वर्ययुस्तथॊ एवैवं विद्वान्सर्वेषां भूतानां प्राणमेव प्रज्ञात्मानमभिसम्भूय सहैतैः सर्वैरस्माच्छरीरादुत्क्रामति स वायुप्रतिष्ठाकाशात्मा न स्वरेति तद्भवति यत्रैतद्देवास्तत्प्राप्य तदमृतो भवतियदमृता देवाः ॥ २.१४ ॥
ಈಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಿಚಾರ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ 'ನಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ' ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾ ಈ ಶರೀರದಿಂದ ಮೇಲೇರಿದರು. ಅವು ಮರದ ತುಂಡಿನಂತೆ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದವು. ಆಗ ವಾಕ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅದು ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ನಂತರ ಕಣ್ಣು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅದು ನೋಡಿದರೂ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ನಂತರ ಕಿವಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅದು ಕೇಳಿದರೂ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ನಂತರ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅದು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೂ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ನಂತರ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ತಕ್ಷಣ ಅದು ಎದ್ದು ನಿಂತಿತು. ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಾಣದಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡು, ಪ್ರಜ್ಞಾ-ಆತ್ಮನಾದ ಪ್ರಾಣದೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯರಾಗಿ, ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಮೇಲೇರಿದರು. ಅವರು ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು, ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಆತ್ಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾ-ಆತ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಶರೀರದಿಂದ ಮೇಲೇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಆಕಾಶವೇ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ; 'ಸ್ವಃ' (ಸ್ವರ್ಗ) ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿ ಅವನು ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತರು.
Kauṣītaki 2.15
अथातः पितापुत्रीयं सम्प्रदानमिति चाचक्षते । पिता पुत्रं प्रेष्यन्नाह्वयति नवैस्तृणैरगारं संस्तीर्याग्निमुपसमाधायोदकुम्भं सपात्रमुपनिधायाहतेन वाससा सम्प्रच्छन्नः स्वयं श्येत एत्य पुत्र उपरिषटादभिनिपद्यते, इन्द्रियैरस्येन्द्रियाणि संस्पृश्यापि वास्याभिमुखत एवासीताथास्मै संप्रयच्छति वाचं मे त्वयि दधानीति पिता वाचं ते मयि दध इति पुत्रः प्राणं मे त्वयि दधानीति पिता प्राणं ते मयि दध इति पुत्रः । चक्षुर्मे त्वयि दधानीति पिता चक्षुस्ते मयि दध इति पुत्रः । श्रोत्रं मे त्वयि दधानीति पिता श्रोत्रं ते मयि दध इति पुत्रः । मनो मे त्वयि दधानीति पिता मनस्ते मयि दध इति पुत्रः । अन्नरसान्मे त्वयि दधानीति पितान्नरसांस्ते मयि दध इति पुत्रः । कर्माणि मे त्वयि दधानीति पिता कर्माणि ते मयि दध इति पुत्रः । सुखदुःखे मे त्वयि दधानीति पिता सुखदुःखे ते मयि दध इति पुत्रः । आनन्दं रतिं प्रजातिं मे त्वयि दधानीति पिता आनन्दं रतिं प्रजातिं ते मयि दध इति पुत्रः । इत्या मे त्वयि दधानीति पिता इत्या ते मयि दध इति पुत्रः । धियो विज्ञातव्यं कामान्मे त्वयि दधानीति पिता धियो विज्ञातव्यं कामांस्ते मयि दध इति पुत्रः । अथ दक्षिणावुत्प्राङुपनिष्क्रामति तं पितानुमन्त्रयते यशो ब्रह्मवर्चसमन्नाद्यं कीर्तिस्त्वा जुषतामित्यथेतरः सव्यमंसमन्ववेक्षते पाणिनान्तर्धाय वसनान्तेन वा प्रच्छाद्य स्वर्गांल्लोकान्कामानवाप्नुहीति स यद्यगदः स्यात्पुत्रस्यैश्वर्ये पिता वसेत्परि वा व्रजेद्यद्यु वै प्रेयाद्यदेवैनं समापयति तथा समापयितव्यो भवति तथा समापयितव्यो भवति ॥ २.१५ ॥
ಈಗ ತಂದೆ-ಮಗನ ಸಂಪ್ರದಾನ (ಹಸ್ತಾಂತರ) ಎಂಬ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆಯು ಮಗನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಿರುವಾಗ ಅವನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೊಸ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿ, ನೀರಿನ ಕೊಡ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನಿಟ್ಟು, ಹರಿಯದ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಾನೇ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ. ಮಗನು ಬಂದು ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಅವನ ಎದುರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ತಂದೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: 'ನನ್ನ ವಾಕ್ಕನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತೇನೆ.' ಮಗ: 'ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಕನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತೇನೆ.' ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಾಣ, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮನಸ್ಸು, ಅನ್ನರಸ, ಕರ್ಮಗಳು, ಸುಖದುಃಖ, ಆನಂದ, ರತಿ, ಸಂತಾನ, ಗತಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಕಾಮನೆಗಳು—ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಇದೇ ಕ್ರಮ. ನಂತರ ತಂದೆ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ: 'ಯಶಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸ್ಸು, ಅನ್ನ, ಕೀರ್ತಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲಿ.' ಇತರನು ಎಡ ಭುಜವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೈಯಿಂದ ಮರೆಮಾಡಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತ್ರದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: 'ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆ.' ತಂದೆ ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದರೆ ಮಗನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವನ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಬಹುದು; ಅವನು ಮರಣಿಸಿದರೆ, ಅವನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂರೈಸಬೇಕೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರೈಸಬೇಕು.