Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 1.48

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

1.48.1

स॒ह वा॒मेन॑ न उषो॒ व्यु॑च्छा दुहितर्दिवः ।
स॒ह द्यु॒म्नेन॑ बृह॒ता वि॑भावरि रा॒या दे॑वि॒ दास्व॑ती ॥

हे उषे, आकाशाची कन्ये, आमच्यासाठी आपल्या प्रकाशासह एकत्र तेजस्वी हो. हे प्रकाशमान देवी, महान तेज आणि धनासह तू दानशील आहेस.

1.48.2

अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्विश्वसु॒विदो॒ भूरि॑ च्यवन्त॒ वस्त॑वे ।
उदी॑रय॒ प्रति॑ मा सू॒नृता॑ उष॒श्चोद॒ राधो॑ म॒घोना॑म् ॥

घोडे आणि गायी असलेल्या, सर्व धन देणाऱ्या उषा निवासासाठी खूप पुढे आल्या आहेत. हे उषे, मला सत्कर्माकडे प्रेरित कर; दानशूरांचे धन उठव.

1.48.3

उ॒वासो॒षा उ॒च्छाच्च॒ नु दे॒वी जी॒रा रथा॑नाम् ।
ये अ॑स्या आ॒चर॑णेषु दध्रि॒रे स॑मु॒द्रे न श्र॑व॒स्यवः॑ ॥

उषा प्रकाशली आहे; आता ही देवी वेगवान रथांसह प्रकाशो. तिच्या मार्गांवर स्थिर झालेले जण समुद्रात कीर्ती शोधणाऱ्यांसारखे आहेत.

1.48.4

उषो॒ ये ते॒ प्र यामे॑षु यु॒ञ्जते॒ मनो॑ दा॒नाय॑ सू॒रयः॑ ।
अत्राह॒ तत्कण्व॑ एषां॒ कण्व॑तमो॒ नाम॑ गृणाति नृ॒णाम् ॥

हे उषे, तुझ्या मार्गांवर दानासाठी मन जोडणारे — येथेच कण्व ते गातो; त्यांच्यातील सर्वश्रेष्ठ कण्व माणसांमध्ये आपले नाव गौरवतो.

1.48.5

आ घा॒ योषे॑व सू॒नरी॑ उ॒षा या॑ति प्रभुञ्ज॒ती ।
ज॒रय॑न्ती॒ वृज॑नं प॒द्वदी॑यत॒ उत्पा॑तयति प॒क्षिणः॑ ॥

खरोखर उषा स्त्रीसारखी, चांगली संतती देणाऱ्या मातेसारखी येते; धन आणते, अंधाराचे आवरण जागवते, पायांनी चालते; पक्ष्यांना वर उडवते.

1.48.6

वि या सृ॒जति॒ सम॑नं॒ व्य॑र्थिनः॑ प॒दं न वे॒त्योद॑ती ।
वयो॒ नकि॑ष्टे पप्ति॒वांस॑ आसते॒ व्यु॑ष्टौ वाजिनीवति ॥

वेगवेगळ्या माणसांना त्यांच्या सामायिक कर्मांपासून वेगळे करणारी उषा — याचकांना वेगवेगळे मार्ग दाखवणारी — सरकत येते. हे बलवती, तुझे पक्षी उडूनही थांबत नाहीत; प्रकाश उगवताना ते बसतात.

1.48.7

ए॒षायु॑क्त परा॒वतः॒ सूर्य॑स्यो॒दय॑ना॒दधि॑ ।
श॒तं रथे॑भिः सु॒भगो॒षा इ॒यं वि या॑त्य॒भि मानु॑षान् ॥

दुरून, सूर्योदयाच्या वरून, शेकडो रथांना जुंपून ही उषा आली आहे; ही सौभाग्यवती उषा मनुष्यांकडे जाते.

1.48.8

विश्व॑मस्या नानाम॒ चक्ष॑से॒ जग॒ज्ज्योति॑ष्कृणोति सू॒नरी॑ ।
अप॒ द्वेषो॑ म॒घोनी॑ दुहि॒ता दि॒व उ॒षा उ॑च्छ॒दप॒ स्रिधः॑ ॥

सारे जग तिच्या दर्शनाला नमस्कार करते; कल्याणकारी मार्ग दाखवणारी ती प्रकाश निर्माण करते. आकाशाची कन्या, धनवती उषा, द्वेष दूर कर, शत्रुत्व घालवून दे.

1.48.9

उष॒ आ भा॑हि भा॒नुना॑ च॒न्द्रेण॑ दुहितर्दिवः ।
आ॒वह॑न्ती॒ भूर्य॒स्मभ्यं॒ सौभ॑गं व्यु॒च्छन्ती॒ दिवि॑ष्टिषु ॥

हे उषे, तुझ्या तेजाने आणि चंद्रासारख्या तेजाने प्रकाश; हे आकाशाच्या कन्ये, आम्हांसाठी विपुल सौभाग्य आणून, तेजस्वी दिशांमध्ये चमकत.

1.48.10

विश्व॑स्य॒ हि प्राण॑नं॒ जीव॑नं॒ त्वे वि यदु॒च्छसि॑ सूनरि ।
सा नो॒ रथे॑न बृह॒ता वि॑भावरि श्रु॒धि चि॑त्रामघे॒ हव॑म् ॥

कारण सर्वांचा प्राण आणि जीवन तुझ्यातच आहे; तू प्रकाशतेस तेव्हा, हे कल्याणकारिणी. ती तू आमच्या विशाल रथासह, हे तेजस्विनी, हे विचित्र धनवती, आमची हाक ऐक.

1.48.11

उषो॒ वाजं॒ हि वंस्व॒ यश्चि॒त्रो मानु॑षे॒ जने॑ ।
तेना व॑ह सु॒कृतो॑ अध्व॒राँ उप॒ ये त्वा॑ गृ॒णन्ति॒ वह्न॑यः ॥

हे उषे, मानवांमध्ये व लोकांमध्ये असलेले अद्भुत वाज (बल-धन) आम्हांस निश्चित दे. त्याद्वारे सत्कर्मी लोकांचे यज्ञ आमच्याकडे आण; ज्यांची स्तुती तुझे गायक करतात.

1.48.12

विश्वा॑न्दे॒वाँ आ व॑ह॒ सोम॑पीतये अ॒न्तरि॑क्षादुष॒स्त्वम् ।
सास्मासु॑ धा॒ गोम॒दश्वा॑वदु॒क्थ्य॑मुषो॒ वाजं॑ सु॒वीर्य॑म् ॥

सर्व देवांना सोमपानासाठी येथे आण, हे उषे, अंतरिक्षातून; तूच. ती तू आम्हांस गाई व घोड्यांनी युक्त, प्रशंसनीय, हे उषे, वाज (बल-धन) दे; ते उत्तम पराक्रमाने युक्त असो.

1.48.13

यस्या॒ रुश॑न्तो अ॒र्चयः॒ प्रति॑ भ॒द्रा अदृ॑क्षत ।
सा नो॑ र॒यिं वि॒श्ववा॑रं सु॒पेश॑समु॒षा द॑दातु॒ सुग्म्य॑म् ॥

जिची तेजस्वी किरणे शुभ रूपाने प्रकट होतात, ती उषा आम्हाला सर्वांना हवे असलेले, सुंदर अलंकृत धन आणि सहज प्राप्त होणारी समृद्धी देवो.

1.48.14

ये चि॒द्धि त्वामृष॑यः॒ पूर्व॑ ऊ॒तये॑ जुहू॒रेऽव॑से महि ।
सा न॒ स्तोमाँ॑ अ॒भि गृ॑णीहि॒ राध॒सोषः॑ शु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॑ ॥

पूर्वीच्या ऋषींनी ज्यांनी तुला खरोखर मदतीसाठी बोलावले, हे महती उषे, तू आमची स्तोत्रे स्वीकारून धनाने आणि तेजस्वी प्रकाशाने आम्हाला समृद्ध कर.

1.48.15

उषो॒ यद॒द्य भा॒नुना॒ वि द्वारा॑वृ॒णवो॑ दि॒वः ।
प्र नो॑ यच्छतादवृ॒कं पृ॒थु छ॒र्दिः प्र दे॑वि॒ गोम॑ती॒रिषः॑ ॥

हे उषे, आज जेव्हा तू आपल्या प्रकाशाने आकाशाची दोन दारे उघडतेस, तेव्हा आम्हाला निर्बाध, विशाल आश्रय आणि गायींनी समृद्ध अन्न दे, हे देवी.

1.48.16

सं नो॑ रा॒या बृ॑ह॒ता वि॒श्वपे॑शसा मिमि॒क्ष्वा समिळा॑भि॒रा ।
सं द्यु॒म्नेन॑ विश्व॒तुरो॑षो महि॒ सं वाजै॑र्वाजिनीवति ॥

हे उषे, मोठ्या धनाने आणि सर्वसुंदर संपत्तीने आम्हाला संपन्न कर; अन्नाहुतींनी आम्हाला तृप्त कर. हे महती, तेजस्वी प्रकाशाने आणि वेगवान बलाने आम्हाला भरून टाक, हे बलवती.