ઋગ્વેદ · સૂક્ત 10.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.91.1
सं जा॑गृ॒वद्भि॒र्जर॑माण इध्यते॒ दमे॒ दमू॑ना इ॒षय॑न्नि॒ळस्प॒दे ।
विश्व॑स्य॒ होता॑ ह॒विषो॒ वरे॑ण्यो वि॒भुर्वि॒भावा॑ सु॒षखा॑ सखीय॒ते ॥
જાગનારાઓ સાથે સ્તુતિ પામીને તે ઘેર ઘેર ગૃહપતિની જેમ પ્રજ્વલે છે; ઇળાના સ્થાને આહુતિ મોકલતા તે બળે છે. સર્વ આહુતિઓના હોતા, શ્રેષ્ઠ વરણીય, સર્વવ્યાપી, તેજસ્વી; મિત્રતા ઇચ્છનારના ઉત્તમ મિત્ર.
10.91.2
स द॑र्शत॒श्रीरति॑थिर्गृ॒हेगृ॑हे॒ वने॑वने शिश्रिये तक्व॒वीरि॑व ।
जनं॑जनं॒ जन्यो॒ नाति॑ मन्यते॒ विश॒ आ क्षे॑ति वि॒श्यो॑ विशं॑विशम् ॥
તે દર્શનીય તેજસ્વી અતિથિ ઘેર ઘેર, વને વને બેઠા છે, ચમકતી અરણિ-કાષ્ઠોની જેમ; જન્મેલા દરેકને તેઓ પરાયા ગણતા નથી; દરેક જનમાં પ્રવેશીને તેઓ તેમનામાં વસે છે.
10.91.3
सु॒दक्षो॒ दक्षैः॒ क्रतु॑नासि सु॒क्रतु॒रग्ने॑ क॒विः काव्ये॑नासि विश्व॒वित् ।
वसु॒र्वसू॑नां क्षयसि॒ त्वमेक॒ इद्द्यावा॑ च॒ यानि॑ पृथि॒वी च॒ पुष्य॑तः ॥
તું કૌશલ્યથી દક્ષ છે, બુદ્ધિથી સુક્રતુ છે; હે અગ્નિ, તું કવિ છે, કાવ્યશક્તિથી વિશ્વજ્ઞ છે. તું ધનોનું ધન છે; દ્યુ અને પૃથ્વી જેનું પોષણ કરે છે તેના પર તું એકલો શાસન કરે છે.
10.91.4
प्र॒जा॒नन्न॑ग्ने॒ तव॒ योनि॑मृ॒त्विय॒मिळा॑यास्प॒दे घृ॒तव॑न्त॒मास॑दः ।
आ ते॑ चिकित्र उ॒षसा॑मि॒वेत॑यो अरे॒पसः॒ सूर्य॑स्येव र॒श्मयः॑ ॥
હે અગ્નિ, તારું ઋતુયોગ્ય જન્મસ્થાન જાણીને તું ઇળાના સ્થાને ઘીથી સમૃદ્ધ સ્થળે બેઠો. ઉષાઓની ગતિઓ જેવી, સૂર્યનાં કિરણો જેવી તારી કિરણો અક્ષય અને નિર્મળ રીતે ઓળખાઈ.
10.91.5
तव॒ श्रियो॑ व॒र्ष्य॑स्येव वि॒द्युत॑श्चि॒त्राश्चि॑कित्र उ॒षसां॒ न के॒तवः॑ ।
यदोष॑धीर॒भिसृ॑ष्टो॒ वना॑नि च॒ परि॑ स्व॒यं चि॑नु॒षे अन्न॑मा॒स्ये॑ ॥
તારી શોભા વર્ષાઋતુની વીજળી જેવી છે; ઉષાઓના પ્રકાશ જેવી તારી તેજસ્વી જ્વાળાઓ પ્રગટ થઈ. ઔષધિઓ અને વનો પર તું પ્રસરાવ્યો ત્યારે તું પોતે અન્ન એકઠું કરીને તારા મુખમાં ખાય છે.
10.91.6
तमोष॑धीर्दधिरे॒ गर्भ॑मृ॒त्वियं॒ तमापो॑ अ॒ग्निं ज॑नयन्त मा॒तरः॑ ।
तमित्स॑मा॒नं व॒निन॑श्च वी॒रुधो॑ अ॒न्तर्व॑तीश्च॒ सुव॑ते च वि॒श्वहा॑ ॥
ઔષધિઓએ તેને ઋતુયોગ્ય ગર્ભ તરીકે ધારણ કર્યો; જળો અને માતાઓએ અગ્નિને જન્મ આપવા તેને ઉત્પન્ન કર્યો. તે જ એકસમાન અગ્નિને વનવૃક્ષો અને વેલાઓ ગર્ભવતી થઈને સદા પ્રસવે છે.
10.91.7
वातो॑पधूत इषि॒तो वशाँ॒ अनु॑ तृ॒षु यदन्ना॒ वेवि॑षद्वि॒तिष्ठ॑से ।
आ ते॑ यतन्ते र॒थ्यो॑ यथा॒ पृथ॒क्च्छर्धां॑स्यग्ने अ॒जरा॑णि॒ धक्ष॑तः ॥
પવનથી હલાવાયેલો, પ્રેરાયેલો, તું ઝડપથી વસાહતો તરફ જાય છે, જ્યારે તું અન્નોમાં પ્રવેશીને સ્થિર રહે છે. રથચાલકો અલગ અલગ પ્રયત્ન કરે તેમ તેઓ તારા માટે પ્રયત્ન કરે છે; હે અગ્નિ, તેઓ તારી અજર શક્તિઓને પ્રજ્વલિત કરે છે.
10.91.8
मे॒धा॒का॒रं वि॒दथ॑स्य प्र॒साध॑नम॒ग्निं होता॑रं परि॒भूत॑मं म॒तिम् ।
तमिदर्भे॑ ह॒विष्या स॑मा॒नमित्तमिन्म॒हे वृ॑णते॒ नान्यं त्वत् ॥
મેધા રચનાર, યજ્ઞસ્પર્ધાને આગળ વધારનાર, સૌને ઘેરીને રક્ષનાર અગ્નિને હોતા તરીકે, તે સ્તુતિને તેઓ પસંદ કરે છે. તેને જ નાના યજ્ઞમાં અને મોટા યજ્ઞમાં તેઓ વરે છે; તારા સિવાય બીજાને નહીં.
10.91.9
त्वामिदत्र॑ वृणते त्वा॒यवो॒ होता॑रमग्ने वि॒दथे॑षु वे॒धसः॑ ।
यद्दे॑व॒यन्तो॒ दध॑ति॒ प्रयां॑सि ते ह॒विष्म॑न्तो॒ मन॑वो वृ॒क्तब॑र्हिषः ॥
તને જ અહીં તેઓ પસંદ કરે છે, તને ઇચ્છતા જ્ઞાનીઓ; હે અગ્નિ, યજ્ઞમાં હોતા તરીકે. દેવોની ઇચ્છા રાખીને તેઓ અર્પણ મૂકે ત્યારે, તારા માટે હવિષ્ય લઈને, દર્ભ પાથરેલા મનુષ્યો.
10.91.10
तवा॑ग्ने हो॒त्रं तव॑ पो॒त्रमृ॒त्वियं॒ तव॑ ने॒ष्ट्रं त्वम॒ग्निदृ॑ताय॒तः ।
तव॑ प्रशा॒स्त्रं त्वम॑ध्वरीयसि ब्र॒ह्मा चासि॑ गृ॒हप॑तिश्च नो॒ दमे॑ ॥
હે અગ્નિ, તારું જ હોતૃ કાર્ય છે; ઋતુ પ્રમાણે તારું જ પોતૃ કાર્ય છે; તારું જ નેષ્ટૃ કાર્ય છે; ઋતને ઇચ્છનારો અગ્નીધ્ર તું છે. તારું જ પ્રશાસ્તૃ કાર્ય છે; અધ્વર્યુનું કામ પણ તું ચલાવે છે, તું જ બ્રહ્મા પણ છે, અને અમારા ઘરમાં ગૃહપતિ પણ તું છે.
10.91.11
यस्तुभ्य॑मग्ने अ॒मृता॑य॒ मर्त्यः॑ स॒मिधा॒ दाश॑दु॒त वा॑ ह॒विष्कृ॑ति ।
तस्य॒ होता॑ भवसि॒ यासि॑ दू॒त्य॑मुप॑ ब्रूषे॒ यज॑स्यध्वरी॒यसि॑ ॥
જે મનુષ્ય તારા માટે, હે અગ્નિ, અમરો માટે, સમિધાથી સેવા કરે છે, અથવા હવિષ્કૃતિથી અર્પણ કરે છે, તેનો તું હોતા બને છે; દૂતકાર્ય માટે જાય છે, તેમની સાથે વાત કરે છે, યજ્ઞ કરે છે, અધ્વર્યુનું કામ પણ ચલાવે છે.
10.91.12
इ॒मा अ॑स्मै म॒तयो॒ वाचो॑ अ॒स्मदाँ ऋचो॒ गिरः॑ सुष्टु॒तयः॒ सम॑ग्मत ।
व॒सू॒यवो॒ वस॑वे जा॒तवे॑दसे वृ॒द्धासु॑ चि॒द्वर्ध॑नो॒ यासु॑ चा॒कन॑त् ॥
આ વિચારો, આ વાણીઓ — અમારા તરફથી આવતી બધી ઋચાઓ, ગીતો, સારી રીતે પ્રશંસિત સ્તુતિઓ તેની પાસે સાથે પહોંચો. ધનની ઇચ્છા કરતી આ સ્તુતિઓ ધનદાતા જાતવેદસ માટે છે; વૃદ્ધોમાં પણ જેની સ્તુતિમાં વર્ધક આનંદ પામે છે.
10.91.13
इ॒मां प्र॒त्नाय॑ सुष्टु॒तिं नवी॑यसीं वो॒चेय॑मस्मा उश॒ते शृ॒णोतु॑ नः ।
भू॒या अन्त॑रा हृ॒द्य॑स्य नि॒स्पृशे॑ जा॒येव॒ पत्य॑ उश॒ती सु॒वासाः॑ ॥
આ નવી સ્તુતિ પ્રાચીન માટે હું કહું; ઇચ્છુક એવા આના માટે તે અમને સાંભળો. તે એના હૃદયની અંદર રહો, જેમ આતુર સુવસ્ત્રા પત્ની પતિની નજીક રહે.
10.91.14
यस्मि॒न्नश्वा॑स ऋष॒भास॑ उ॒क्षणो॑ व॒शा मे॒षा अ॑वसृ॒ष्टास॒ आहु॑ताः ।
की॒ला॒ल॒पे सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे॑ हृ॒दा म॒तिं ज॑नये॒ चारु॑म॒ग्नये॑ ॥
જેમાં ઘોડા, વૃષભ, ગાય, ઘેટાં છૂટા મૂકાઈ આહુત થયાં, તે જ્વાલાજિહ્વ, સોમપ્રધાન, વિધાતા અગ્નિ માટે હૃદયથી સુંદર મતિ ઉત્પન્ન કરું છું.
10.91.15
अहा॑व्यग्ने ह॒विरा॒स्ये॑ ते स्रु॒ची॑व घृ॒तं च॒म्वी॑व॒ सोमः॑ ।
वा॒ज॒सनिं॑ र॒यिम॒स्मे सु॒वीरं॑ प्रश॒स्तं धे॑हि य॒शसं॑ बृ॒हन्त॑म् ॥
હે અગ્નિ, તારા મુખમાં હવિ આહુત થઈ છે—સ્રુકમાં ઘી જેમ, ચમસમાં સોમ જેમ. વિજયધન, સારા પુત્રોવાળું પ્રશંસનીય ધન અમને આપ; મહાન યશ પણ આપ.