ऋग्वेद · सूक्त 8.16

8.16.1

प्र स॒म्राजं॑ चर्षणी॒नामिन्द्रं॑ स्तोता॒ नव्यं॑ गी॒र्भिः ।
नरं॑ नृ॒षाहं॒ मंहि॑ष्ठम् ॥

लोकांचा सम्राट, नवीन इंद्राची गीतांनी स्तुती करा — वीर नेता, माणसांना वश करणारा, अत्यंत पराक्रमी त्याची.

यस्मि॑न्नु॒क्थानि॒ रण्य॑न्ति॒ विश्वा॑नि च श्रव॒स्या॑ ।
अ॒पामवो॒ न स॑मु॒द्रे ॥

ज्याच्यात सर्व स्तोत्रे आणि कीर्तिमान कर्मे रमतात — पाण्याचे साहाय्य समुद्रात रमते तसे.

तं सु॑ष्टु॒त्या वि॑वासे ज्येष्ठ॒राजं॒ भरे॑ कृ॒त्नुम् ।
म॒हो वा॒जिनं॑ स॒निभ्यः॑ ॥

त्या परम राजाला उत्तम स्तुतीने मी आवाहन करतो — यज्ञात कर्ता, महान् बलवान् त्याला, दानासाठी.

यस्यानू॑ना गभी॒रा मदा॑ उ॒रव॒स्तरु॑त्राः ।
ह॒र्षु॒मन्तः॒ शूर॑सातौ ॥

ज्याचे अपूर्ण, खोल, विशाल, वेगाने वाहणारे मद आहेत — ते वीर युद्धलाभात हर्षाने असतात.

तमिद्धने॑षु हि॒तेषु॑ अधिवा॒काय॑ हवन्ते ।
येषा॒मिन्द्र॒स्ते ज॑यन्ति ॥

त्यालाच धनांमध्ये, अर्पणांमध्ये अधिवाकासाठी (घोषणेसाठी) बोलावतात; ज्यांचा इंद्र आहे तेच जिंकतात.

तमिच्च्यौ॒त्नैरार्य॑न्ति॒ तं कृ॒तेभि॑श्चर्ष॒णयः॑ ।
ए॒ष इन्द्रो॑ वरिव॒स्कृत् ॥

त्यालाच धनांनी सेवतात; त्यालाच कर्मांनी स्थिर लोक सेवतात — हा इंद्रच धन देणारा आहे.

इन्द्रो॑ ब्र॒ह्मेन्द्र॒ ऋषि॒रिन्द्रः॑ पु॒रू पु॑रुहू॒तः ।
म॒हान्म॒हीभिः॒ शची॑भिः ॥

इंद्रच ब्रह्म, इंद्रच ऋषी, इंद्र अनेकांनी आवाहन केलेला आहे. तो आपल्या महान शक्तींनी आणि कर्मांनी महान आहे.

स स्तोम्यः॒ स हव्यः॑ स॒त्यः सत्वा॑ तुविकू॒र्मिः ।
एक॑श्चि॒त्सन्न॒भिभू॑तिः ॥

तोच स्तुत्य आहे, तोच आवाहनीय आहे; तो सत्य, बलवान, महान कर्मकर्ता आहे. एकटा असूनही तो सर्वांना जिंकणारा आहे.

तम॒र्केभि॒स्तं साम॑भि॒स्तं गा॑य॒त्रैश्च॑र्ष॒णयः॑ ।
इन्द्रं॑ वर्धन्ति क्षि॒तयः॑ ॥

त्याला मंत्रांनी, त्याला सामगायनांनी, त्याला गायत्री छंदांनी — गायक आणि लोक इंद्राची वृद्धी करतात.

प्र॒णे॒तारं॒ वस्यो॒ अच्छा॒ कर्ता॑रं॒ ज्योतिः॑ स॒मत्सु॑ ।
सा॒स॒ह्वांसं॑ यु॒धामित्रा॑न् ॥

तो मार्गदर्शक आहे, कल्याणाकडे नेणारा; संग्रामात प्रकाश निर्माण करणारा; बळाने शत्रूंना जिंकणारा.

स नः॒ पप्रिः॑ पारयाति स्व॒स्ति ना॒वा पु॑रुहू॒तः ।
इन्द्रो॒ विश्वा॒ अति॒ द्विषः॑ ॥

तो आम्हाला नावेद्वारे कल्याणाने पलीकडे नेवो; अनेकांनी आवाहिलेला इंद्र सर्व शत्रुत्वे ओलांडवो.

स त्वं न॑ इन्द्र॒ वाजे॑भिर्दश॒स्या च॑ गातु॒या च॑ ।
अच्छा॑ च नः सु॒म्नं ने॑षि ॥

हे इंद्रा, तू आम्हाला बलरूपी बक्षिसे दे आणि मार्गावरही नेत जा; आमच्याकडे येऊन आम्हाला सुखाकडे घेऊन चल.