ઉપનિષદો · Chāndogya 5.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 5.1.1
यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद ज्येष्ठश्च ह वै श्रेष्ठश्च भवति प्राणो वाव ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च ॥ ५.१.१ ॥
જે નિશ્ચયપૂર્વક જ્યેષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠને જાણે છે, તે નિશ્ચયપૂર્વક જ્યેષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠ બને છે. પ્રાણ જ જ્યેષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠ છે.
Chāndogya 5.1.2
यो ह वै वसिष्ठं वेद वसिष्ठो ह स्वानां भवति वाग्वाव वसिष्ठः ॥ ५.१.२ ॥
જે નિશ્ચયપૂર્વક વસિષ્ઠને જાણે છે, તે નિશ્ચયપૂર્વક પોતાનાઓમાં વસિષ્ઠ બને છે. વાણી જ વસિષ્ઠ છે.
Chāndogya 5.1.3
यो ह वै प्रतिष्ठां वेद प्रति ह तिष्ठत्यस्मिँश्च लोकेऽमुष्मिँश्च चक्षुर्वाव प्रतिष्ठा ॥ ५.१.३ ॥
જે નિશ્ચયપૂર્વક પ્રતિષ્ઠાને જાણે છે, તે નિશ્ચયપૂર્વક આ લોકમાં અને તે લોકમાં સ્થિર રહે છે. ચક્ષુ જ પ્રતિષ્ઠા છે.
Chāndogya 5.1.4
यो ह वै सम्पदं वेद सँहास्मै कामाः पद्यन्ते दैवाश्च मानुषाश्च श्रोत्रं वाव सम्पत् ॥ ५.१.४ ॥
જે નિશ્ચયપૂર્વક સંપત્તિને જાણે છે, તેને દેવો અને મનુષ્યોની બધી કામનાઓ એકસાથે પ્રાપ્ત થાય છે. શ્રોત્ર જ સંપત્તિ છે.
Chāndogya 5.1.5
यो ह वा आयतनं वेदायतनँ ह स्वानां भवति मनो ह वा आयतनम् ॥ ५.१.५ ॥
જે આયતનને જાણે છે, તે પોતાના લોકોનો આશ્રય બને છે. મન જ ખરેખર આયતન છે.
Chāndogya 5.1.6
अथ ह प्राणा अहँश्रेयसि व्यूदिरेऽहँश्रेयानस्म्यहँ श्रेयानस्मीति ॥ ५.१.६ ॥
પછી પ્રાણોએ શ્રેષ્ઠતા માટે વિવાદ કર્યો. 'હું શ્રેષ્ઠ છું, હું શ્રેષ્ઠ છું' એમ કહેતા.
Chāndogya 5.1.7
ते ह प्राणाः प्रजापतिं पितरमेत्योचुर्भगवन्को नः श्रेष्ठ इति तान्होवाच यस्मिन्व उत्क्रान्ते शरीरं पापिष्ठतरमिव दृश्येत स वः श्रेष्ठ इति ॥ ५.१.७ ॥
તે પ્રાણો પિતા પ્રજાપતિ પાસે જઈને બોલ્યા, 'હે ભગવન્, અમારામાં શ્રેષ્ઠ કોણ?' તેણે તેમને કહ્યું, 'તમારામાંથી જેના નીકળી જવાથી શરીર અત્યંત હીન દેખાય, તે જ તમારામાં શ્રેષ્ઠ.'
Chāndogya 5.1.8
सा ह वागुच्चक्राम सा संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा कला अवदन्तः प्राणन्तः प्राणेन पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह वाक् ॥ ५.१.८ ॥
તે વાણી ઉપર ચાલી ગઈ. એક વર્ષ બહાર રહીને પાછી આવીને તેણે કહ્યું, 'મારા વિના તમે કેવી રીતે જીવી શક્યા?' જેમ મૂંગા બોલતા નથી, પણ પ્રાણથી શ્વાસ લે છે, આંખથી જુએ છે, કાનથી સાંભળે છે, મનથી વિચારે છે — એમ કહીને વાણી ફરી પ્રવેશી.
Chāndogya 5.1.9
चक्षुर्होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथान्धा अपश्यन्तः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा शृण्वन्तः श्रोत्रेण ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह चक्षुः ॥ ५.१.९ ॥
આંખ ઉપર ચાલી ગઈ. એક વર્ષ બહાર રહીને ફરીને તે બોલી: "મારા વિના તમે કેવી રીતે જીવી શક્યા?" આંધળા જેમ ન જોતાં, પ્રાણથી શ્વાસ લેતાં, વાણીથી બોલતાં, કાનથી સાંભળતાં, મનથી જ વિચારતાં જીવે છે તેમ, એમ કહીને આંખ ફરી અંદર પ્રવેશી.
Chāndogya 5.1.10
श्रोत्रँ होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा बधिरा अशृण्वन्तः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह श्रोत्रम् ॥ ५.१.१० ॥
કાન ઉપર ચાલ્યો ગયો. એક વર્ષ બહાર રહીને ફરીને તે બોલ્યો: "મારા વિના તમે કેવી રીતે જીવી શક્યા?" બહેરા જેમ ન સાંભળતાં, પ્રાણથી શ્વાસ લેતાં, વાણીથી બોલતાં, આંખથી જોતાં, મનથી જ વિચારતાં જીવે છે તેમ, એમ કહીને કાન ફરી અંદર પ્રવેશ્યો.
Chāndogya 5.1.11
मनो होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा बाला अमनसः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेणैवमिति प्रविवेश ह मनः ॥ ५.१.११ ॥
મન ઉપર ચાલ્યું ગયું. એક વર્ષ બહાર રહીને ફરીને તે બોલ્યું: "મારા વિના તમે કેવી રીતે જીવી શક્યા?" મન વિનાના બાળકો જેમ પ્રાણથી શ્વાસ લેતાં, વાણીથી બોલતાં, આંખથી જોતાં, કાનથી સાંભળતાં જીવે છે તેમ, એમ કહીને મન ફરી અંદર પ્રવેશ્યું.
Chāndogya 5.1.12
अथ ह प्राण उच्चिक्रमिषन्स यथा सुहयः पड्वीशशङ्कून्संखिदेदेवमितरान्प्राणान्समखिदत्तँहाभिसमेत्योचुर्भगवन्नेधि त्वं नः श्रेष्ठोऽसि मोत्क्रमीरिति ॥ ५.१.१२ ॥
ત્યારે પ્રાણ ઉપર જવા તૈયાર થયો. ઉત્તમ ઘોડો જેમ પોતાની બાંધવાની ખૂંટીઓ ઉખાડે, તેમ તેણે બીજા પ્રાણોને ઉખાડી નાખ્યા. ત્યારે તે બધા ભેગા થઈને બોલ્યા: "ભગવન્, રહો! તમે જ અમારામાં શ્રેષ્ઠ છો; ઉપર ન જાઓ."
Chāndogya 5.1.13
अथ हैनं वागुवाच यदहं वसिष्ठोऽस्मि त्वं तद्वसिष्ठोऽसीत्यथ हैनं चक्षुरुवाच यदहं प्रतिष्ठास्मि त्वं तत्प्रतिष्ठासीति ॥ ५.१.१३ ॥
પછી વાણીએ તેને કહ્યું: 'હું જે વસિષ્ઠ છું, તે જ તું વસિષ્ઠ છે.' પછી ચક્ષુએ તેને કહ્યું: 'હું જે પ્રતિષ્ઠા છું, તે જ તું પ્રતિષ્ઠા છે.'
Chāndogya 5.1.14
अथ हैनँश्रोत्रमुवाच यदहं सम्पदस्मि त्वं तत्सम्पदसीत्यथ हैनं मन उवाच यदहमायतनमस्मि त्वं तदायतनमसीति ॥ ५.१.१४ ॥
પછી શ્રોત્રે તેને કહ્યું: 'હું જે સંપત્તિ છું, તે જ તું સંપત્તિ છે.' પછી મને તેને કહ્યું: 'હું જે આયતન છું, તે જ તું આયતન છે.'
Chāndogya 5.1.15
न वै वाचो न चक्षूँषि न श्रोत्राणि न मनाँसीत्याचक्षते प्राणा इत्येवाचक्षते प्राणो ह्येवैतानि सर्वाणि भवति ॥ ५.१.१५ ॥
વાણી નહીં, આંખો નહીં, કાન નહીં, મન નહીં — તેમને 'પ્રાણ' જ કહે છે. પ્રાણ જ આ બધું બની જાય છે.