ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Chāndogya 5.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Chāndogya 5.1.1
यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद ज्येष्ठश्च ह वै श्रेष्ठश्च भवति प्राणो वाव ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च ॥ ५.१.१ ॥
ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੇਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੇਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਜੇਠ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
Chāndogya 5.1.2
यो ह वै वसिष्ठं वेद वसिष्ठो ह स्वानां भवति वाग्वाव वसिष्ठः ॥ ५.१.२ ॥
ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਣੀ ਹੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹੈ।
Chāndogya 5.1.3
यो ह वै प्रतिष्ठां वेद प्रति ह तिष्ठत्यस्मिँश्च लोकेऽमुष्मिँश्च चक्षुर्वाव प्रतिष्ठा ॥ ५.१.३ ॥
ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੇਤਰ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੈ।
Chāndogya 5.1.4
यो ह वै सम्पदं वेद सँहास्मै कामाः पद्यन्ते दैवाश्च मानुषाश्च श्रोत्रं वाव सम्पत् ॥ ५.१.४ ॥
ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੰਪਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਹੀ ਸੰਪਤ ਹੈ।
Chāndogya 5.1.5
यो ह वा आयतनं वेदायतनँ ह स्वानां भवति मनो ह वा आयतनम् ॥ ५.१.५ ॥
ਜੋ ਆਯਤਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਯਤਨ ਹੈ।
Chāndogya 5.1.6
अथ ह प्राणा अहँश्रेयसि व्यूदिरेऽहँश्रेयानस्म्यहँ श्रेयानस्मीति ॥ ५.१.६ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਲਈ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ। 'ਮੈਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ।
Chāndogya 5.1.7
ते ह प्राणाः प्रजापतिं पितरमेत्योचुर्भगवन्को नः श्रेष्ठ इति तान्होवाच यस्मिन्व उत्क्रान्ते शरीरं पापिष्ठतरमिव दृश्येत स वः श्रेष्ठ इति ॥ ५.१.७ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਣ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤਿ ਹੀਣ ਦਿਸੇ, ਉਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।'
Chāndogya 5.1.8
सा ह वागुच्चक्राम सा संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा कला अवदन्तः प्राणन्तः प्राणेन पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह वाक् ॥ ५.१.८ ॥
ਉਹ ਵਾਕ ਉੱਪਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕੇ?' ਜਿਵੇਂ ਗੂੰਗੇ ਬੋਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਕ ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ।
Chāndogya 5.1.9
चक्षुर्होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथान्धा अपश्यन्तः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा शृण्वन्तः श्रोत्रेण ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह चक्षुः ॥ ५.१.९ ॥
ਅੱਖ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਅ ਸਕੇ?" ਅੰਨ੍ਹੇ ਜਿਵੇਂ ਨਾ ਵੇਖਦੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਚਦੇ ਜੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਅੱਖ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ।
Chāndogya 5.1.10
श्रोत्रँ होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा बधिरा अशृण्वन्तः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह श्रोत्रम् ॥ ५.१.१० ॥
ਕੰਨ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਅ ਸਕੇ?" ਬੋਲੇ ਜਿਵੇਂ ਨਾ ਸੁਣਦੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਚਦੇ ਜੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਕੰਨ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
Chāndogya 5.1.11
मनो होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा बाला अमनसः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेणैवमिति प्रविवेश ह मनः ॥ ५.१.११ ॥
ਮਨ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਅ ਸਕੇ?" ਮਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬੱਚੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ, ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਜੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
Chāndogya 5.1.12
अथ ह प्राण उच्चिक्रमिषन्स यथा सुहयः पड्वीशशङ्कून्संखिदेदेवमितरान्प्राणान्समखिदत्तँहाभिसमेत्योचुर्भगवन्नेधि त्वं नः श्रेष्ठोऽसि मोत्क्रमीरिति ॥ ५.१.१२ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਮ ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਖੂੰਟੇ ਪੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਠਹਿਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ; ਉੱਪਰ ਨਾ ਜਾਓ।"
Chāndogya 5.1.13
अथ हैनं वागुवाच यदहं वसिष्ठोऽस्मि त्वं तद्वसिष्ठोऽसीत्यथ हैनं चक्षुरुवाच यदहं प्रतिष्ठास्मि त्वं तत्प्रतिष्ठासीति ॥ ५.१.१३ ॥
ਫਿਰ ਵਾਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਜੋ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹੈਂ।' ਫਿਰ ਚਕਸ਼ੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੈਂ।'
Chāndogya 5.1.14
अथ हैनँश्रोत्रमुवाच यदहं सम्पदस्मि त्वं तत्सम्पदसीत्यथ हैनं मन उवाच यदहमायतनमस्मि त्वं तदायतनमसीति ॥ ५.१.१४ ॥
ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੋਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਜੋ ਸੰਪਦਾ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਸੰਪਦਾ ਹੈਂ।' ਫਿਰ ਮਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਜੋ ਆਯਤਨ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਆਯਤਨ ਹੈਂ।'
Chāndogya 5.1.15
न वै वाचो न चक्षूँषि न श्रोत्राणि न मनाँसीत्याचक्षते प्राणा इत्येवाचक्षते प्राणो ह्येवैतानि सर्वाणि भवति ॥ ५.१.१५ ॥
ਵਾਕ ਨਹੀਂ, ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੰਨ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਨਹੀਂ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਾਣ' ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।