Upaniṣads · Kaṭha 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.2.1
अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेय-
स्ते उभे नानार्थे पुरुषँ सिनीतः ।
तयोः श्रेय आददानस्य साधु
भवति हीयतेऽर्थाद्य उ प्रेयो वृणीते ॥ १.२.१ ॥
Lo bueno es una cosa, lo agradable es otra; estos dos, con fines distintos, atan al hombre. De ellos, para quien toma lo bueno, le va bien; quien elige lo agradable cae de su fin.
Kaṭha 1.2.2
श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतः
तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।
श्रेयो हि धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते
प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद्वृणीते ॥ १.२.२ ॥
Lo bueno y lo agradable se acercan ambos al hombre. El sabio, habiéndolos examinado a ambos, los distingue; el sabio elige lo bueno antes que lo agradable, mientras el necio elige lo agradable por ganancia y seguridad.
Kaṭha 1.2.3
स त्वं प्रियान्प्रियरूपांश्च कामान्
अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।
नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो
यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ १.२.३ ॥
Tú, Naciketas, habiendo contemplado las cosas queridas y los deseos de forma agradable, los has desechado. No has tomado esta cadena hecha de riqueza, en la que se hunden muchos hombres.
Kaṭha 1.2.4
दूरमेते विपरीते विषूची
अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।
विद्याभीप्सिनं नचिकेतसं मन्ये
न त्वा कामा बहवोऽलोलुपन्त ॥ १.२.४ ॥
Estos dos, la ignorancia (avidyā) y el conocimiento (vidyā), están muy separados, son opuestos por naturaleza y conducen en direcciones distintas. Considero, Naciketas, que tú deseas el conocimiento; muchos deseos no han logrado seducirte.
Kaṭha 1.2.5
अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः
स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।
दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा
अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ १.२.५ ॥
Permaneciendo en la ignorancia, los necios que se creen sabios y eruditos vagan dando vueltas y tropezando, como ciegos guiados por un ciego.
Kaṭha 1.2.6
न साम्परायः प्रतिभाति बालं
प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।
अयं लोको नास्ति पर इति मानी
पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ १.२.६ ॥
Para el necio, el descuidado y el que está ofuscado por la seducción de la riqueza, el otro mundo no se revela. El arrogante que piensa «solo existe este mundo, no hay otro» cae una y otra vez bajo mi dominio.
Kaṭha 1.2.7
श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः
शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।
आश्चर्यो वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा
आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ १.२.७ ॥
Aquello que muchos no pueden obtener ni siquiera escuchándolo, y que muchos no conocen aunque lo oigan — maravilloso es el que habla de ello, diestro; maravilloso es quien lo alcanza; maravilloso es el conocedor instruido por un maestro diestro.
Kaṭha 1.2.8
न नरेणावरेण प्रोक्त एष
सुविज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।
अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्ति
अणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ १.२.८ ॥
Cuando lo enseña una persona ordinaria, esto (ātman) no se conoce fácilmente, por mucho que se medite de muchas maneras. Si no lo enseña otro, no hay acceso aquí, pues es más sutil que lo sutil y está más allá de la razón.
Kaṭha 1.2.9
नैषा तर्केण मतिरापनेया
प्रोक्तान्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।
यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि
त्वादृङ्नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ १.२.९ ॥
Amado, este entendimiento no se alcanza por el razonamiento; se conoce bien solo cuando lo enseña otro. Tú eres firme en la verdad; ojalá siempre tengamos un interrogador como tú, Naciketas.
Kaṭha 1.2.10
जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं
न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।
ततो मया नाचिकेतश्चितोऽग्निः
अनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १.२.१० ॥
Sé que este tesoro es impermanente, pues lo eterno no se obtiene con lo impermanente. Por eso encendí el fuego de Naciketas, y con materiales impermanentes he alcanzado lo eterno.
Kaṭha 1.2.11
कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां
क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।
स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा
धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ १.२.११ ॥
El logro de los deseos, el fundamento del mundo, la infinitud del sacrificio, la orilla lejana de la ausencia de miedo; habiendo visto la gran alabanza, el himno ampliamente cantado y el sustento, oh firme Naciketas, los has desechado con firmeza.
Kaṭha 1.2.12
तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं
गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।
अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं
मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १.२.१२ ॥
Aquel dios, difícil de ver, oculto, entrado en la cueva del corazón, morando en las profundidades, antiguo: el sabio, habiéndolo conocido mediante el yoga del ātman interior, abandona tanto la alegría como la tristeza.
Kaṭha 1.2.13
एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः
प्रवृह्य धर्म्यमणुमेतमाप्य ।
स मोदते मोदनीयँ हि लब्ध्वा
विवृतँ सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १.२.१३ ॥
Habiendo oído esto y comprendido plenamente, el mortal, discerniendo la sutil verdad conforme al dharma, la alcanza. Habiendo obtenido lo digno de gozo, se alegra; creo que la morada se ha abierto para Naciketas.
Kaṭha 1.2.14
अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मा-
दन्यत्रास्मात्कृताकृतात् ।
अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च
यत्तत्पश्यसि तद्वद ॥ १.२.१४ ॥
Distinto del dharma, distinto del adharma, distinto de este hecho y no hecho, distinto también del pasado y del futuro: lo que tú ves, dilo.
Kaṭha 1.2.15
सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति
तपाँसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति
तत्ते पदँ संग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १.२.१५ ॥
La meta que proclaman todos los Vedas, de la que hablan todas las austeridades, deseando la cual viven la vida de disciplina — esa meta te la digo en breve: es Om.
Kaṭha 1.2.16
एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् ।
एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १.२.१६ ॥
Esta sílaba es ciertamente brahman; esta sílaba es ciertamente lo supremo. Quien conoce esta sílaba obtiene aquello que desea.
Kaṭha 1.2.17
एतदालम्बनँ श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।
एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १.२.१७ ॥
Este es el mejor sustento; este es el sustento supremo. Quien conoce este sustento es exaltado en el mundo de brahman.
Kaṭha 1.2.18
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्
नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ १.२.१८ ॥
El sabio (el ātman) no nace ni muere. No vino de ninguna parte ni se convirtió en nada. Sin nacimiento, eterno, perpetuo y antiguo, no es matado cuando el cuerpo es matado.
Kaṭha 1.2.19
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुँ हतश्चेन्मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायँ हन्ति न हन्यते ॥ १.२.१९ ॥
Si el asesino cree que mata, y el asesinado cree que ha sido asesinado, ambos no saben; éste (el ātman) no mata ni es matado.
Kaṭha 1.2.20
अणोरणीयान्महतो महीया-
नात्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको
धातुप्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ १.२.२० ॥
El ātman, más pequeño que lo pequeño y mayor que lo grande, está colocado en la cueva del corazón de este ser vivo. Quien está libre de deseo y de dolor ve su grandeza, por la gracia del creador (dhātu).
Kaṭha 1.2.21
आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।
कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ १.२.२१ ॥
Sentado, va lejos; acostado, va a todas partes. ¿Quién, aparte de mí, puede conocer a ese dios, que está más allá de la alegría y de la no alegría (mad-āmada)?
Kaṭha 1.2.22
अशरीरँ शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।
महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ १.२.२२ ॥
El sabio, habiendo conocido el ātman que, aunque habita entre cuerpos, es incorpóreo, permanece estable entre las cosas transitorias, es grande y omnipresente, no se aflige.
Kaṭha 1.2.23
नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो
न मेधया न बहुना श्रुतेन ।
यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः
तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूँ स्वाम् ॥ १.२.२३ ॥
Este ātman no se alcanza por la enseñanza, ni por la inteligencia, ni por mucho aprender. Solo es alcanzado por aquel a quien él mismo elige; para él este ātman revela su propia forma.
Kaṭha 1.2.24
नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः ।
नाशान्तमानसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ १.२.२४ ॥
Quien no ha cesado de la mala conducta, quien no está calmado ni recogido, o cuya mente no está en paz, no puede alcanzar a este ātman mediante el discernimiento.
Kaṭha 1.2.25
यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च उभे भवत ओदनः ।
मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ १.२.२५ ॥
Para quien tanto el brahman (poder sacerdotal) como el kṣatra (poder real) son el odana (la comida), y para quien la muerte es el upasecana (la salsa): ¿quién sabe verdaderamente dónde está él?