อุปนิษัท · Kaṭha 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.2.1
अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेय-
स्ते उभे नानार्थे पुरुषँ सिनीतः ।
तयोः श्रेय आददानस्य साधु
भवति हीयतेऽर्थाद्य उ प्रेयो वृणीते ॥ १.२.१ ॥
สิ่งที่ดีงามเป็นอย่างหนึ่ง สิ่งที่ชวนให้พอใจเป็นอีกอย่างหนึ่ง สองสิ่งนี้มีจุดมุ่งหมายต่างกัน ย่อมผูกมัดมนุษย์ไว้ ผู้ที่เลือกสิ่งดีงามย่อมได้รับความดี ส่วนผู้ที่เลือกสิ่งชวนให้พอใจย่อมพลาดจากจุดมุ่งหมาย
Kaṭha 1.2.2
श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतः
तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।
श्रेयो हि धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते
प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद्वृणीते ॥ १.२.२ ॥
ทั้งสิ่งดีงามและสิ่งชวนให้พอใจต่างเข้ามาหามนุษย์ ผู้มีปัญญามั่นคงพิจารณาสองสิ่งนั้นแล้วแยกแยะให้เห็นความต่าง ผู้มีปัญญามั่นคงเลือกสิ่งดีงามมากกว่าสิ่งชวนให้พอใจ ส่วนผู้โง่เขลาเลือกสิ่งชวนให้พอใจเพื่อความได้มาและความมั่นคง
Kaṭha 1.2.3
स त्वं प्रियान्प्रियरूपांश्च कामान्
अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।
नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो
यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ १.२.३ ॥
ท่านนจิเกตัส ท่านได้พิจารณาสิ่งที่รักและความปรารถนาที่งดงามน่าพอใจ แล้วท่านก็ละทิ้งสิ่งเหล่านั้นไป ท่านมิได้รับโซ่ตรวนที่ทำด้วยทรัพย์สมบัตินี้ ซึ่งมนุษย์จำนวนมากจมอยู่ในนั้น
Kaṭha 1.2.4
दूरमेते विपरीते विषूची
अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।
विद्याभीप्सिनं नचिकेतसं मन्ये
न त्वा कामा बहवोऽलोलुपन्त ॥ १.२.४ ॥
สองสิ่งนี้คืออวิชชาและวิชชา อยู่ห่างไกลกันและมีธรรมชาติตรงข้ามกัน นำไปสู่คนละทาง ข้าพเจ้าเห็นว่าท่านนจิเกตัสเป็นผู้ใคร่ในวิชชา ความปรารถนาจำนวนมากมิได้ล่อลวงท่านให้หลงไป
Kaṭha 1.2.5
अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः
स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।
दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा
अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ १.२.५ ॥
ผู้หลงอยู่ในอวิชชา คิดว่าตนเองเป็นผู้มีปัญญาและเป็นบัณฑิต พวกคนโง่เขลาเหล่านั้นเดินวนเวียนไปมาอย่างสะดุดล้ม เหมือนคนตาบอดที่ถูกคนตาบอดนำทาง
Kaṭha 1.2.6
न साम्परायः प्रतिभाति बालं
प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।
अयं लोको नास्ति पर इति मानी
पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ १.२.६ ॥
โลกหน้าย่อมไม่ปรากฏแก่คนเด็ก ผู้ประมาท และผู้หลงใหลด้วยความมัวเมาในทรัพย์สมบัติ คนที่หยิ่งผยองคิดว่า โลกนี้เท่านั้นมีอยู่ ไม่มีโลกอื่น ย่อมตกอยู่ใต้อำนาจของข้าพเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า
Kaṭha 1.2.7
श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः
शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।
आश्चर्यो वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा
आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ १.२.७ ॥
สิ่งที่แม้จะได้ยินจากผู้คนมากมายก็ยังไม่อาจได้มา และแม้คนจำนวนมากจะได้ฟังก็ยังไม่รู้จัก ผู้กล่าวถึงสิ่งนั้นเป็นสิ่งอัศจรรย์และเป็นผู้มีความชำนาญ ผู้ที่ได้บรรลุก็เป็นสิ่งอัศจรรย์ ผู้รู้ที่ได้รับคำสอนจากอาจารย์ผู้ชำนาญก็เป็นสิ่งอัศจรรย์
Kaṭha 1.2.8
न नरेणावरेण प्रोक्त एष
सुविज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।
अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्ति
अणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ १.२.८ ॥
เมื่อบุคคลธรรมดาเป็นผู้กล่าว อาตมันนี้ย่อมรู้ได้ไม่ง่ายนัก แม้จะคิดพิจารณาอยู่หลายวิธี หากไม่ได้รับคำสอนจากผู้อื่น ก็ไม่มีทางเข้าถึงในที่นี้ เพราะอาตมันละเอียดยิ่งกว่าสิ่งละเอียด และอยู่เหนือการหาเหตุผล
Kaṭha 1.2.9
नैषा तर्केण मतिरापनेया
प्रोक्तान्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।
यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि
त्वादृङ्नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ १.२.९ ॥
ที่รัก ความเข้าใจนี้ไม่อาจได้มาด้วยการใช้เหตุผล จะรู้ได้อย่างถูกต้องก็ต่อเมื่อได้รับการสอนจากผู้อื่นเท่านั้น ท่านมีความมั่นคงในสัจจะ ขอให้เรามีผู้ถามเช่นท่านนจิเกตัสอยู่เสมอเถิด
Kaṭha 1.2.10
जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं
न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।
ततो मया नाचिकेतश्चितोऽग्निः
अनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १.२.१० ॥
ข้าพเจ้ารู้ว่าสมบัตินี้ไม่เที่ยง เพราะสิ่งที่มั่นคงย่อมไม่อาจได้มาด้วยสิ่งที่ไม่มั่นคง เพราะเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงได้จุดไฟนาจิเกตะ และด้วยวัตถุที่ไม่เที่ยง ข้าพเจ้าได้บรรลุสิ่งที่เที่ยงแท้นิรันดร์
Kaṭha 1.2.11
कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां
क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।
स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा
धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ १.२.११ ॥
ความสำเร็จแห่งความปรารถนา รากฐานของโลก ความไม่มีที่สิ้นสุดของยัญ ฝั่งอีกฟากแห่งความไม่กลัว เมื่อเห็นบทสรรเสริญอันยิ่งใหญ่ บทสวดที่ขับขานอย่างกว้างขวาง และที่พึ่งอันมั่นคงแล้ว ท่านผู้มีปัญญามั่นคง ท่านนจิเกตัส ได้ละทิ้งสิ่งเหล่านั้นด้วยความแน่วแน่
Kaṭha 1.2.12
तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं
गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।
अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं
मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १.२.१२ ॥
องค์เทพผู้ยากที่จะเห็น ซ่อนเร้น แทรกเข้าไปในถ้ำแห่งหัวใจ ประทับอยู่ในที่ลึก เก่าแก่ดั้งเดิม ผู้มีปัญญาเมื่อรู้จักพระองค์ด้วยการบรรลุโยคะแห่งการพิจารณาภายใน ย่อมละทั้งความยินดีและความเศร้าโศก
Kaṭha 1.2.13
एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः
प्रवृह्य धर्म्यमणुमेतमाप्य ।
स मोदते मोदनीयँ हि लब्ध्वा
विवृतँ सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १.२.१३ ॥
มนุษย์ผู้ได้ฟังและเข้าใจถ้อยคำนี้อย่างถ่องแท้ เมื่อแยกแยะความจริงอันละเอียดที่สอดคล้องกับธรรมแล้วบรรลุถึงสิ่งนั้น ย่อมเปรมปรีดิ์ เพราะได้สิ่งที่น่ายินดี ข้าพเจ้าเห็นว่าเรือนนั้นได้เปิดออกแก่ท่านนจิเกตัสแล้ว
Kaṭha 1.2.14
अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मा-
दन्यत्रास्मात्कृताकृतात् ।
अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च
यत्तत्पश्यसि तद्वद ॥ १.२.१४ ॥
สิ่งที่อยู่นอกเหนือจากธรรม นอกเหนือจากอธรรม นอกเหนือจากสิ่งที่ได้ทำและยังมิได้ทำนี้ และนอกเหนือจากอดีตและอนาคต สิ่งใดที่ท่านเห็น ขอท่านจงบอกสิ่งนั้นเถิด
Kaṭha 1.2.15
सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति
तपाँसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति
तत्ते पदँ संग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १.२.१५ ॥
จุดหมายที่พระเวททั้งหมดประกาศไว้ ที่ตบะทั้งหลายกล่าวถึง และที่ผู้ปรารถนาจึงดำเนินชีวิตพรหมจรรย์ ข้าพเจ้าจะบอกจุดหมายนั้นแก่ท่านโดยย่อ คือคำว่า โอม
Kaṭha 1.2.16
एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् ।
एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १.२.१६ ॥
อักษรนี้แลคือพรหมัน อักษรนี้แลคือสิ่งสูงสุด ผู้ใดรู้อักษรนี้แล้ว ปรารถนาสิ่งใด สิ่งนั้นย่อมเป็นของผู้นั้น
Kaṭha 1.2.17
एतदालम्बनँ श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।
एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १.२.१७ ॥
นี่คือที่พึ่งอันประเสริฐ นี่คือที่พึ่งอันสูงสุด ผู้ใดรู้ที่พึ่งนี้ ย่อมได้รับการยกย่องในพรหมโลก
Kaṭha 1.2.18
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्
नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ १.२.१८ ॥
ผู้มีปัญญาย่อมไม่เกิดและไม่ตาย สิ่งนี้มิได้มาจากที่ใด และมิได้กลายเป็นสิ่งใด ไม่เกิด เที่ยงแท้ ดำรงอยู่ตลอดกาล และเก่าแก่ดั้งเดิม เมื่อร่างกายถูกฆ่า สิ่งนี้ก็ไม่ถูกฆ่า
Kaṭha 1.2.19
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुँ हतश्चेन्मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायँ हन्ति न हन्यते ॥ १.२.१९ ॥
หากผู้ฆ่าคิดว่า เราฆ่า และผู้ถูกฆ่าคิดว่า เราถูกฆ่า ทั้งสองนั้นต่างไม่รู้ สิ่งนี้มิได้ฆ่า และมิได้ถูกฆ่า
Kaṭha 1.2.20
अणोरणीयान्महतो महीया-
नात्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको
धातुप्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ १.२.२० ॥
อาตมัน เล็กกว่าสิ่งเล็ก ใหญ่กว่าสิ่งใหญ่ ประดิษฐานอยู่ในถ้ำแห่งหัวใจของสิ่งมีชีวิตนี้ ผู้ปราศจากความปรารถนาและปราศจากความโศกเศร้า ย่อมเห็นความยิ่งใหญ่ของอาตมันนั้น ด้วยพระกรุณาของผู้ทรงสร้าง
Kaṭha 1.2.21
आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।
कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ १.२.२१ ॥
ผู้ที่นั่งอยู่ไปได้ไกล ผู้ที่นอนอยู่ไปได้ทุกทิศ ใครเล่าจะรู้จักเทพองค์นั้นได้นอกจากข้า ผู้ซึ่งอยู่เหนือทั้งความยินดีและความไม่ยินดี
Kaṭha 1.2.22
अशरीरँ शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।
महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ १.२.२२ ॥
ผู้มีปัญญาเมื่อรู้อาตมันที่ไม่มีร่างกายแม้จะสถิตในร่างทั้งหลาย ที่มั่นคงแม้ในสิ่งที่ไม่จีรัง ยิ่งใหญ่และแผ่ไปทั่ว ย่อมไม่โศกเศร้า
Kaṭha 1.2.23
नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो
न मेधया न बहुना श्रुतेन ।
यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः
तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूँ स्वाम् ॥ १.२.२३ ॥
อาตมันนี้ไม่อาจได้มาด้วยการสั่งสอน ไม่อาจได้มาด้วยปัญญา หรือด้วยการเรียนรู้มากมาย อาตมันจะได้มาเฉพาะผู้ที่อาตมันเลือก แก่ผู้นั้นอาตมันย่อมเผยรูปแท้ของตน
Kaṭha 1.2.24
नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः ।
नाशान्तमानसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ १.२.२४ ॥
ผู้ที่ยังไม่ละเว้นจากการประพฤติชั่ว ยังไม่สงบ ยังไม่ตั้งมั่น หรือผู้ที่จิตยังไม่สงบ ย่อมไม่อาจบรรลุอาตมันนี้ได้ด้วยปัญญา
Kaṭha 1.2.25
यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च उभे भवत ओदनः ।
मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ १.२.२५ ॥
ผู้ใดที่พรหมและกษัตริย์ทั้งสองกลายเป็นอาหารของเขา และความตายเป็นเครื่องปรุงของเขา ใครเล่าจะรู้แน่ว่าเขาอยู่ที่ใด