ఉపనిషత్తులు · Kaṭha 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.2.1
अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेय-
स्ते उभे नानार्थे पुरुषँ सिनीतः ।
तयोः श्रेय आददानस्य साधु
भवति हीयतेऽर्थाद्य उ प्रेयो वृणीते ॥ १.२.१ ॥
శ్రేయస్సు వేరు, ప్రేయస్సు వేరు; ఈ రెండూ భిన్న లక్ష్యాలు కలవి, మనిషిని బంధిస్తాయి. వాటిలో శ్రేయస్సును స్వీకరించేవాడికి మేలు కలుగుతుంది; ప్రేయస్సును ఎన్నుకునేవాడు తన లక్ష్యం నుండి జారిపోతాడు.
Kaṭha 1.2.2
श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतः
तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।
श्रेयो हि धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते
प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद्वृणीते ॥ १.२.२ ॥
శ్రేయస్సు, ప్రేయస్సు రెండూ మనిషిని సమీపిస్తాయి. ధీరుడు ఆ రెండింటినీ బాగా విచారించి వేరు చేస్తాడు. ధీరుడు ప్రేయస్సు కంటే శ్రేయస్సునే ఎన్నుకుంటాడు; మందబుద్ధి యోగక్షేమం కోసం ప్రేయస్సును ఎన్నుకుంటాడు.
Kaṭha 1.2.3
स त्वं प्रियान्प्रियरूपांश्च कामान्
अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।
नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो
यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ १.२.३ ॥
ఓ నచికేతా, ప్రియమైన వస్తువులను, ప్రియరూపమైన కోరికలను ధ్యానించి నీవు వాటిని విడిచిపెట్టావు. బహుమంది మునిగిపోయే ఈ ధనమయమైన సంకెలను నీవు పొందలేదు.
Kaṭha 1.2.4
दूरमेते विपरीते विषूची
अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।
विद्याभीप्सिनं नचिकेतसं मन्ये
न त्वा कामा बहवोऽलोलुपन्त ॥ १.२.४ ॥
అవిద్య, విద్య అనే ఈ రెండూ చాలా దూరంగా ఉంటాయి; స్వభావంలో విరుద్ధమైనవి, వేర్వేరు దిశలకు నడిపించేవి. నచికేతుడా, నువ్వు విద్యను కోరేవాడివని నేను భావిస్తున్నాను; అనేక కోరికలు నిన్ను మోహింపజేయలేదు.
Kaṭha 1.2.5
अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः
स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।
दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा
अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ १.२.५ ॥
అవిద్యలో ఉంటూ, తామే ధీరులమని, పండితులమని భావించే మూఢులు తడబడుతూ తిరుగుతారు; గుడ్డివాని చేత నడిపించబడే గుడ్డివారిలా.
Kaṭha 1.2.6
न साम्परायः प्रतिभाति बालं
प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।
अयं लोको नास्ति पर इति मानी
पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ १.२.६ ॥
బాలబుద్ధికి, అప్రమత్తత లేనివాడికి, ధన మోహంతో మూఢుడైనవాడికి పరలోకం కనిపించదు. 'ఇదే లోకం, మరొకటి లేదు' అని భావించే అహంకారి మళ్ళీ మళ్ళీ నా వశమవుతాడు.
Kaṭha 1.2.7
श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः
शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।
आश्चर्यो वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा
आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ १.२.७ ॥
ఎంతోమందికి వినడానికి కూడా లభించనిదీ, వింటూ ఉన్నా చాలామంది తెలుసుకోలేనిదీ — దాని గురించి చెప్పేవాడు ఆశ్చర్యకరుడు, నైపుణ్యవంతుడు; దానిని పొందినవాడూ ఆశ్చర్యకరుడే; నైపుణ్యవంతుడైన గురువు ఉపదేశంతో తెలుసుకునేవాడూ ఆశ్చర్యకరుడే.
Kaṭha 1.2.8
न नरेणावरेण प्रोक्त एष
सुविज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।
अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्ति
अणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ १.२.८ ॥
ఒక సాధారణ మనిషి చెబితే ఇది సులభంగా తెలియదు; ఎన్ని విధాలుగా ఆలోచించినా అంతే. వేరొకరు (శ్రేష్ఠ ఆచార్యుడు) చెప్పకపోతే ఇక్కడ మార్గం లేదు, ఎందుకంటే ఇది అణువుకంటే సూక్ష్మమైనది, తర్కానికి అతీతమైనది.
Kaṭha 1.2.9
नैषा तर्केण मतिरापनेया
प्रोक्तान्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।
यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि
त्वादृङ्नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ १.२.९ ॥
ప్రియుడా, ఈ బుద్ధి తర్కంతో పొందేది కాదు; వేరొకరు చెబితేనే సరిగా తెలుస్తుంది. నీవు సత్యంలో స్థిరుడవు; నీవంటి ప్రశ్నించేవాడు మనకు ఎప్పుడూ ఉండాలి, ఓ నచికేతా.
Kaṭha 1.2.10
जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं
न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।
ततो मया नाचिकेतश्चितोऽग्निः
अनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १.२.१० ॥
ఈ నిధి అనిత్యమని నేను తెలుసుకున్నాను; అనిత్యమైన వాటితో నిత్యమైనది పొందబడదు. కాబట్టి నేను నచికేత అగ్నిని చయనం చేశాను; అనిత్య వస్తువులతో నిత్యాన్ని పొందాను.
Kaṭha 1.2.11
कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां
क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।
स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा
धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ १.२.११ ॥
కోరికల నెరవేర్పు, లోకానికి ఆధారం, యజ్ఞం యొక్క అంతం లేనితనం, భయరహితత్వపు తీరం; గొప్ప స్తుతి, విస్తారంగా పాడే గానం, స్థితి—ఇవన్నీ చూసి, ఓ ధీరుడా నచికేతా, ధైర్యంతో నీవు వాటిని త్యజించావు.
Kaṭha 1.2.12
तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं
गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।
अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं
मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १.२.१२ ॥
చూడటానికి కష్టమైనవాడు, గూఢుడు, గుహలో ప్రవేశించినవాడు, లోతైన స్థానంలో నివసించేవాడు, పురాతనుడు అయిన ఆ దేవుణ్ణి అధ్యాత్మ యోగం ద్వారా పొంది తెలుసుకుని, ధీరుడు సుఖదుఃఖాలను విడిచిపెడతాడు.
Kaṭha 1.2.13
एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः
प्रवृह्य धर्म्यमणुमेतमाप्य ।
स मोदते मोदनीयँ हि लब्ध्वा
विवृतँ सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १.२.१३ ॥
దీన్ని విని పూర్తిగా గ్రహించి, మర్త్యుడైన మనిషి ధర్మానుకూలమైన సూక్ష్మ తత్త్వాన్ని వివేచించి ఈ దాన్ని పొందుతాడు. ఆనందింపజేసేదాన్ని పొందినందున అతడు ఆనందిస్తాడు; నచికేతునికి ఈ నివాసం తెరవబడిందని నేను భావిస్తున్నాను.
Kaṭha 1.2.14
अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मा-
दन्यत्रास्मात्कृताकृतात् ।
अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च
यत्तत्पश्यसि तद्वद ॥ १.२.१४ ॥
ధర్మానికి భిన్నమైనది, అధర్మానికి భిన్నమైనది, ఈ చేసినదీ చేయనిదీ అయిన దానికి భిన్నమైనది, గతమూ భవిష్యత్తూ రెండింటికీ భిన్నమైనది — నీవు ఏదైతే చూస్తావో దాన్ని చెప్పు.
Kaṭha 1.2.15
सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति
तपाँसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति
तत्ते पदँ संग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १.२.१५ ॥
ఏ పదాన్ని సమస్త వేదాలు ప్రకటిస్తాయో, సమస్త తపస్సులు ఏదాన్ని చెబుతాయో, దేన్ని కోరి బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరిస్తారో — ఆ పదాన్ని నీకు సంగ్రహంగా చెబుతాను: అది ఓం అనేదే.
Kaṭha 1.2.16
एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् ।
एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १.२.१६ ॥
ఈ అక్షరమే బ్రహ్మము, ఈ అక్షరమే పరము. ఈ అక్షరాన్ని తెలిసినవాడు ఏది కోరుకుంటాడో అది అతనికి లభిస్తుంది.
Kaṭha 1.2.17
एतदालम्बनँ श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।
एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १.२.१७ ॥
ఇదే శ్రేష్ఠమైన ఆధారం, ఇదే పరమమైన ఆధారం. ఈ ఆధారాన్ని తెలిసినవాడు బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.
Kaṭha 1.2.18
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्
नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ १.२.१८ ॥
ఈ విపశ్చిత్ (జ్ఞాని అయిన ఆత్మ) పుట్టడు, చావడు. ఇది ఎక్కడినుంచీ రాలేదు, ఇది ఏదీ కాలేదు. ఇది జన్మలేనిది, నిత్యమైనది, శాశ్వతమైనది, పురాతనమైనది; శరీరం చంపబడినా ఇది చంపబడదు.
Kaṭha 1.2.19
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुँ हतश्चेन्मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायँ हन्ति न हन्यते ॥ १.२.१९ ॥
చంపువాడు తాను చంపుతున్నానని భావించినా, చంపబడినవాడు తాను చంపబడ్డానని భావించినా, ఇద్దరూ తెలుసుకోలేదు; ఇది చంపదు, చంపబడదు.
Kaṭha 1.2.20
अणोरणीयान्महतो महीया-
नात्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको
धातुप्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ १.२.२० ॥
అణువు కంటే సూక్ష్మమైనది, మహత్తు కంటే మహత్తరమైనది ఆత్మ; ఈ జీవుని హృదయగుహలో అది నిలిచి ఉంది. కోరికలేనివాడు, శోకరహితుడు మాత్రమే ధాత అనుగ్రహంవల్ల ఆ ఆత్మ మహిమను చూస్తాడు.
Kaṭha 1.2.21
आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।
कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ १.२.२१ ॥
కూర్చున్నవాడు దూరం వెళ్తాడు, పడుకున్నవాడు అన్ని వైపులా వెళ్తాడు. మదం మరియు అమదం (ఆనందం, ఆనందరాహిత్యం) కలిగిన ఆ దేవుణ్ణి నాకు తప్ప మరెవరు తెలుసుకోగలరు?
Kaṭha 1.2.22
अशरीरँ शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।
महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ १.२.२२ ॥
శరీరాలలో ఉండియు అశరీరమై, అనిత్యమైన శరీరాల మధ్య స్థిరంగా నిలిచి ఉండే, మహత్తరమైన సర్వవ్యాప్త ఆత్మను తెలుసుకున్న ధీరుడు శోకించడు.
Kaṭha 1.2.23
नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो
न मेधया न बहुना श्रुतेन ।
यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः
तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूँ स्वाम् ॥ १.२.२३ ॥
ఈ ఆత్మ ప్రవచనం ద్వారా, బుద్ధి ద్వారా, లేదా ఎక్కువగా వినడం ద్వారా పొందబడదు. దేనిని అది స్వయంగా ఎన్నుకుంటుందో, అతడి చేతనే అది పొందబడుతుంది; అతనికి ఈ ఆత్మ తన స్వరూపాన్ని వెల్లడిస్తుంది.
Kaṭha 1.2.24
नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः ।
नाशान्तमानसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ १.२.२४ ॥
దుశ్చరితం నుండి విరమించనివాడు, శాంతి పొందనివాడు, ఏకాగ్రత లేనివాడు, లేదా అశాంతమైన మనస్సు కలవాడు ప్రజ్ఞానం ద్వారా దీనిని పొందలేడు.
Kaṭha 1.2.25
यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च उभे भवत ओदनः ।
मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ १.२.२५ ॥
ఎవరికి బ్రాహ్మణ్యమూ క్షాత్రమూ రెండూ ఓదనమో, మృత్యువే ఎవరి ఉపసేచనమో, అతడు ఎక్కడ ఉన్నాడో ఇలా ఎవరు తెలుసుకుంటారు?