ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Kaṭha 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.2.1
अन्यच्छ्रेयोऽन्यदुतैव प्रेय-
स्ते उभे नानार्थे पुरुषँ सिनीतः ।
तयोः श्रेय आददानस्य साधु
भवति हीयतेऽर्थाद्य उ प्रेयो वृणीते ॥ १.२.१ ॥
ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಬೇರೆ, ಪ್ರೇಯಸ್ಸು ಬೇರೆ; ಇವೆರಡೂ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳುಳ್ಳವು, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನಿಗೆ ಒಳಿತಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಆರಿಸುವವನು ತನ್ನ ಗುರಿಯಿಂದ ಜಾರುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.2.2
श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतः
तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।
श्रेयो हि धीरोऽभि प्रेयसो वृणीते
प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद्वृणीते ॥ १.२.२ ॥
ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಯಸ್ಸು ಎರಡೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ. ಧೀರನು ಅವೆರಡನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಧೀರನು ಪ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನೇ ಆರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.2.3
स त्वं प्रियान्प्रियरूपांश्च कामान्
अभिध्यायन्नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ।
नैतां सृङ्कां वित्तमयीमवाप्तो
यस्यां मज्जन्ति बहवो मनुष्याः ॥ १.२.३ ॥
ಓ ನಚಿಕೇತ, ಪ್ರಿಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಪ್ರಿಯರೂಪದ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿಯೂ ನೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ. ಅನೇಕರು ಮುಳುಗುವ ಈ ಧನಮಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನೀನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
Kaṭha 1.2.4
दूरमेते विपरीते विषूची
अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।
विद्याभीप्सिनं नचिकेतसं मन्ये
न त्वा कामा बहवोऽलोलुपन्त ॥ १.२.४ ॥
ಅವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ಈ ಎರಡೂ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ; ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧವಾದವು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವವು. ನಚಿಕೇತನೇ, ನೀನು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅನೇಕ ಕಾಮನೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಮೋಹಿಸಲಿಲ್ಲ.
Kaṭha 1.2.5
अविद्यायामन्तरे वर्तमानाः
स्वयं धीराः पण्डितंमन्यमानाः ।
दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मूढा
अन्धेनैव नीयमाना यथान्धाः ॥ १.२.५ ॥
ಅವಿದ್ಯೆಯೊಳಗೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ತಾವೇ ಧೀರರು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮೂಢರು ತಡಬಡಿಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ; ಕುರುಡನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಕುರುಡರಂತೆ.
Kaṭha 1.2.6
न साम्परायः प्रतिभाति बालं
प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् ।
अयं लोको नास्ति पर इति मानी
पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ १.२.६ ॥
ಬಾಲಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಅಜಾಗರೂಕನಿಗೆ, ಧನಮೋಹದಿಂದ ಮೂಢನಾದವನಿಗೆ ಪರಲೋಕ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 'ಇದೇ ಲೋಕ, ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಅಹಂಕಾರಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ನನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.2.7
श्रवणायापि बहुभिर्यो न लभ्यः
शृण्वन्तोऽपि बहवो यं न विद्युः ।
आश्चर्यो वक्ता कुशलोऽस्य लब्धा
आश्चर्यो ज्ञाता कुशलानुशिष्टः ॥ १.२.७ ॥
ಅನೇಕರಿಗೆ ಕೇಳಲೂ ದೊರೆಯದಿರುವುದು, ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಜನರು ತಿಳಿಯದಿರುವುದು — ಅದರ ಕುರಿತು ಹೇಳುವವನು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರನು, ಕುಶಲನು; ಅದನ್ನು ಪಡೆದವನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರನು; ಕುಶಲ ಗುರುವಿನಿಂದ ಉಪದೇಶಿತನಾಗಿ ತಿಳಿಯುವವನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರನು.
Kaṭha 1.2.8
न नरेणावरेण प्रोक्त एष
सुविज्ञेयो बहुधा चिन्त्यमानः ।
अनन्यप्रोक्ते गतिरत्र नास्ति
अणीयान् ह्यतर्क्यमणुप्रमाणात् ॥ १.२.८ ॥
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಎಷ್ಟು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದರೂ ಅಷ್ಟೆ. ಬೇರೆ ಯಾರೂ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಚಾರ್ಯ) ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅಣುವಿಗಿಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಮೀರಿದುದು.
Kaṭha 1.2.9
नैषा तर्केण मतिरापनेया
प्रोक्तान्येनैव सुज्ञानाय प्रेष्ठ ।
यां त्वमापः सत्यधृतिर्बतासि
त्वादृङ्नो भूयान्नचिकेतः प्रष्टा ॥ १.२.९ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಈ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೆಯವರು ಹೇಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ನೀನು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು; ನಿನ್ನಂತಹ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವನು ನಮಗೆ ಸದಾ ಇರಲಿ, ಓ ನಚಿಕೇತನೇ.
Kaṭha 1.2.10
जानाम्यहं शेवधिरित्यनित्यं
न ह्यध्रुवैः प्राप्यते हि ध्रुवं तत् ।
ततो मया नाचिकेतश्चितोऽग्निः
अनित्यैर्द्रव्यैः प्राप्तवानस्मि नित्यम् ॥ १.२.१० ॥
ಈ ನಿಧಿ ಅನಿತ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಅನಿತ್ಯವಾದವುಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯವಾದುದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಚಿಕೇತ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಚಯಿಸಿದೆನು; ಅನಿತ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.
Kaṭha 1.2.11
कामस्याप्तिं जगतः प्रतिष्ठां
क्रतोरानन्त्यमभयस्य पारम् ।
स्तोममहदुरुगायं प्रतिष्ठां दृष्ट्वा
धृत्या धीरो नचिकेतोऽत्यस्राक्षीः ॥ १.२.११ ॥
ಆಸೆಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಲೋಕದ ಆಧಾರ, ಯಜ್ಞದ ಅನಂತತೆ, ಅಭಯದ ಆಚೆಯ ತೀರ; ಮಹಾ ಸ್ತೋತ್ರ, ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹಾಡಲಾದ ಗಾನ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿ, ಓ ಧೀರ ನಚಿಕೇತನೇ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನೀನು ಅವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ.
Kaṭha 1.2.12
तं दुर्दर्शं गूढमनुप्रविष्टं
गुहाहितं गह्वरेष्ठं पुराणम् ।
अध्यात्मयोगाधिगमेन देवं
मत्वा धीरो हर्षशोकौ जहाति ॥ १.२.१२ ॥
ನೋಡಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯನಾದ, ಗೂಢನಾದ, ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ, ಆಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಪುರಾತನನಾದ ಆ ದೇವನನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದು ತಿಳಿದು, ಧೀರನು ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ಶೋಕ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.2.13
एतच्छ्रुत्वा सम्परिगृह्य मर्त्यः
प्रवृह्य धर्म्यमणुमेतमाप्य ।
स मोदते मोदनीयँ हि लब्ध्वा
विवृतँ सद्म नचिकेतसं मन्ये ॥ १.२.१३ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಮರ್ತ್ಯನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆನಂದಿಸಬೇಕಾದುದನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಚಿಕೇತನಿಗೆ ಈ ಮನೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
Kaṭha 1.2.14
अन्यत्र धर्मादन्यत्राधर्मा-
दन्यत्रास्मात्कृताकृतात् ।
अन्यत्र भूताच्च भव्याच्च
यत्तत्पश्यसि तद्वद ॥ १.२.१४ ॥
ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾದದ್ದು, ಅಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾದದ್ದು, ಈ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮಾಡದ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾದದ್ದು, ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾದದ್ದು — ನೀನು ಏನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳು.
Kaṭha 1.2.15
सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति
तपाँसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति
तत्ते पदँ संग्रहेण ब्रवीम्योमित्येतत् ॥ १.२.१५ ॥
ಯಾವ ಪದವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ಸುಗಳು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆಯೋ, ಯಾವುದನ್ನು ಬಯಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ — ಆ ಪದವನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಅದು ಓಂ ಎಂಬುದೇ.
Kaṭha 1.2.16
एतद्ध्येवाक्षरं ब्रह्म एतद्ध्येवाक्षरं परम् ।
एतद्ध्येवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ १.२.१६ ॥
ಈ ಅಕ್ಷರವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಈ ಅಕ್ಷರವೇ ಪರಮ. ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಯಾವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅದು ಅವನಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Kaṭha 1.2.17
एतदालम्बनँ श्रेष्ठमेतदालम्बनं परम् ।
एतदालम्बनं ज्ञात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ १.२.१७ ॥
ಇದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಧಾರ, ಇದೇ ಪರಮ ಆಧಾರ. ಈ ಆಧಾರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.2.18
न जायते म्रियते वा विपश्चिन्
नायं कुतश्चिन्न बभूव कश्चित् ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ १.२.१८ ॥
ಈ ವಿಪಶ್ಚಿತ್ (ಜ್ಞಾನಿ ಆತ್ಮ) ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಸಾಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಬಂದಿಲ್ಲ, ಇದು ಏನೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಜನ್ಮರಹಿತ, ನಿತ್ಯ, ಶಾಶ್ವತ, ಪುರಾತನ; ದೇಹ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಇದು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
Kaṭha 1.2.19
हन्ता चेन्मन्यते हन्तुँ हतश्चेन्मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायँ हन्ति न हन्यते ॥ १.२.१९ ॥
ಕೊಲ್ಲುವವನು 'ನಾನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವನು 'ನಾನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಇಬ್ಬರೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ಇದು ಕೊಲ್ಲುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
Kaṭha 1.2.20
अणोरणीयान्महतो महीया-
नात्माऽस्य जन्तोर्निहितो गुहायाम् ।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको
धातुप्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ १.२.२० ॥
ಅಣುವಿಗಿಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಮಹತ್ತಿಗಿಂತ ಮಹತ್ತಾದ ಆತ್ಮವು ಈ ಜೀವಿಯ ಹೃದಯ-ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಆಸೆಯಿಲ್ಲದವನೂ ದುಃಖರಹಿತನೂ ಆದವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಆ ಆತ್ಮನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.2.21
आसीनो दूरं व्रजति शयानो याति सर्वतः ।
कस्तं मदामदं देवं मदन्यो ज्ञातुमर्हति ॥ १.२.२१ ॥
ಕುಳಿತವನು ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಮಲಗಿದವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹರ್ಷ-ಅಹರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದ ಆ ದೇವನನ್ನು ನನ್ನ ಹೊರತು ಯಾರು ತಿಳಿಯಲು ಸಮರ್ಥರು?
Kaṭha 1.2.22
अशरीरँ शरीरेष्वनवस्थेष्ववस्थितम् ।
महान्तं विभुमात्मानं मत्वा धीरो न शोचति ॥ १.२.२२ ॥
ದೇಹಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅಶರೀರನಾಗಿ, ಅನಿತ್ಯ ದೇಹಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವ, ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದ ಧೀರನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Kaṭha 1.2.23
नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो
न मेधया न बहुना श्रुतेन ।
यमेवैष वृणुते तेन लभ्यः
तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूँ स्वाम् ॥ १.२.२३ ॥
ಈ ಆತ್ಮನು ಪ್ರವಚನದಿಂದಲೂ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೂ ಬಹಳ ಕೇಳಿಕೆಯಿಂದಲೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನು ಅದು ಸ್ವತಃ ಆರಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅವನಿಂದಲೇ ಅದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅವನಿಗೆ ಈ ಆತ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೆರೆದು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.2.24
नाविरतो दुश्चरितान्नाशान्तो नासमाहितः ।
नाशान्तमानसो वाऽपि प्रज्ञानेनैनमाप्नुयात् ॥ १.२.२४ ॥
ದುಶ್ಚರಿತೆಯಿಂದ ವಿರಮಿಸದವನು, ಶಾಂತನಾಗದವನು, ಏಕಾಗ್ರನಲ್ಲದವನು, ಅಥವಾ ಅಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಪ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇವನನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು.
Kaṭha 1.2.25
यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च उभे भवत ओदनः ।
मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ १.२.२५ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವೂ ಕ್ಷಾತ್ರವೂ ಎರಡೂ ಓದನವೋ, ಮೃತ್ಯುವೇ ಯಾರ ಉಪಸೇಚನವೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲಿರುವನೆಂದು ಹೀಗೆ ಯಾರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ?