ઉપનિષદો · Śvetāśvatara 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 5.1
द्वे अक्षरे ब्रह्मपरे त्वनन्ते विद्याविद्ये निहिते यत्र गूढे ।
क्षरं त्वविद्यां ह्यमृतं तु विद्या विद्याविद्ये ईशते यस्तु सोऽन्यः ॥ ५.१ ॥
બ્રહ્મ જેમનું પરમ છે એવા બે અક્ષરો છે; તે અનંત છે. ત્યાં વિદ્યા અને અવિદ્યા ગૂઢ રીતે સ્થિત છે. ક્ષર તે અવિદ્યા છે અને અમૃત તે વિદ્યા છે. પરંતુ વિદ્યા અને અવિદ્યા પર શાસન કરનાર તેમનાથી અન્ય છે.
Śvetāśvatara 5.2
यो योनिं योनिमधितिष्ठत्येको विश्वानि रूपाणि योनीश्च सर्वाः ।
ऋषिं प्रसूतं कपिलं यस्तमग्रे ज्ञानैर्बिभर्ति जायमानं च पश्येत् ॥ ५.२ ॥
દરેક યોનિ પર અને સર્વ રૂપો પર એકલો અધિષ્ઠિત છે તે કોણ; આદિમાં કપિલ ઋષિને ઉત્પન્ન કરી જ્ઞાનથી તેનું પોષણ કરે છે તે કોણ, જન્મતા તેને જુએ.
Śvetāśvatara 5.3
एकैकं जालं बहुधा विकुर्वन्नस्मिन्क्षेत्रे संहरत्येष देवः ।
भूयः सृष्ट्वा पतयस्तथेशः सर्वाधिपत्यं कुरुते महात्मा ॥ ५.३ ॥
દરેક જાળને અનેક પ્રકારે ઉત્પન્ન કરીને, આ ક્ષેત્રમાં આ દેવ તેનો સંહાર કરે છે. ફરીથી સર્જીને, તે ઈશ, મહાત્મા, સર્વ અધિપતિઓ પર આધિપત્ય ચલાવે છે.
Śvetāśvatara 5.4
सर्वा दिश ऊर्ध्वमधश्च तिर्यक्प्रकाशयन्भ्राजते यद्वनड्वान् ।
एवं स देवो भगवान्वरेण्यो योनिस्वभावानधितिष्ठत्येकः ॥ ५.४ ॥
સર્વ દિશાઓને ઉપર, નીચે અને આડી પ્રકાશિત કરતો જેમ સૂર્ય ઝળકે છે, તેમ તે દેવ, ભગવાન, વરેણ્ય, એકલો યોનિઓના સ્વભાવો પર અધિષ્ઠિત છે.
Śvetāśvatara 5.5
यच्च स्वभावं पचति विश्वयोनिः पाच्यांश्च सर्वान् परिणामयेद्यः ।
सर्वमेतद्विश्वमधितिष्ठत्येको गुणांश्च सर्वान्विनियोजयेद्यः ॥ ५.५ ॥
જે સ્વભાવને પકવે છે, વિશ્વનું યોનિ છે, અને પકવવા યોગ્ય સર્વને જે પરિણમાવે છે — આ સમગ્ર વિશ્વને એક જ અધિષ્ઠિત કરે છે, અને સર્વ ગુણોને જે નિયોજિત કરે છે.
Śvetāśvatara 5.6
तद्वेदगुह्योपनिषत्सु गूढं तद्ब्रह्मा वेदते ब्रह्मयोनिम् ।
ये पूर्वं देवा ऋषयश्च तद्विदुस्ते तन्मया अमृता वै बभूवुः ॥ ५.६ ॥
તે વેદોનાં ગુહ્ય ઉપનિષદોમાં ગૂઢ છે. બ્રહ્મયોનિને બ્રહ્મા જાણે છે. પૂર્વે જે દેવો અને ઋષિઓ તેને જાણતા હતા, તેઓ તેમાં તન્મય થઈને ખરેખર અમર થયા.
Śvetāśvatara 5.7
गुणान्वयो यः फलकर्मकर्ता कृतस्य तस्यैव स चोपभोक्ता ।
स विश्वरूपस्त्रिगुणस्त्रिवर्त्मा प्राणाधिपः सञ्चरति स्वकर्मभिः ॥ ५.७ ॥
જે ગુણો સાથે જોડાયેલો છે, ફળસહિત કર્મોનો કર્તા છે, કરેલા કર્મનો ભોક્તા પણ તે જ છે. તે વિશ્વરૂપ, ત્રિગુણ, ત્રિમાર્ગી, પ્રાણાધિપ છે; પોતાનાં કર્મોથી સંચરે છે.
Śvetāśvatara 5.8
अङ्गुष्ठमात्रो रवितुल्यरूपः सङ्कल्पाहङ्कारसमन्वितो यः ।
बुद्धेर्गुणेनात्मगुणेन चैव आराग्रमात्रोऽप्यपरोऽपि दृष्टः ॥ ५.८ ॥
જે અંગૂઠા જેટલો, સૂર્ય સમાન રૂપવાળો, સંકલ્પ અને અહંકારથી યુક્ત છે; બુદ્ધિના ગુણથી અને આત્મગુણથી પણ; અને બીજો, આરાની ટોચ જેટલો હોવા છતાં દેખાય છે.
Śvetāśvatara 5.9
बालाग्रशतभागस्य शतधा कल्पितस्य च ।
भागो जीवः स विज्ञेयः स चानन्त्याय कल्पते ॥ ५.९ ॥
વાળના અગ્રભાગના સોમા ભાગને સો ભાગમાં વહેંચવામાં આવે, તેનો એક ભાગ જીવ જાણવો; અને તે અનંતતા માટે યોગ્ય બને છે.
Śvetāśvatara 5.10
नैव स्त्री न पुमानेष न चैवायं नपुंसकः ।
यद्यच्छरीरमादत्ते तेने तेने स युज्यते ॥ ५.१० ॥
આ ન સ્ત્રી છે, ન પુરુષ, અને ન નપુંસક છે; જે જે શરીર તે ગ્રહણ કરે છે, તેની સાથે જ તે જોડાય છે.
Śvetāśvatara 5.11
सङ्कल्पनस्पर्शनदृष्टिमोहैर्ग्रासांबुवृष्ट्यात्मविवृद्धिजन्म ।
कर्मानुगान्यनुक्रमेण देही स्थानेषु रूपाण्यभिसम्प्रपद्यते ॥ ५.११ ॥
સંકલ્પ, સ્પર્શ, દૃષ્ટિ, મોહ, અન્ન, જળ અને વરસાદ દ્વારા, તથા આત્માની વૃદ્ધિથી જન્મ થાય છે; કર્મને અનુસરીને ક્રમશઃ દેહી વિવિધ સ્થાનોમાં વિવિધ રૂપો પામે છે.
Śvetāśvatara 5.12
स्थूलानि सूक्ष्माणि बहूनि चैव रूपाणि देही स्वगुणैर्वृणोति ।
क्रियागुणैरात्मगुणैश्च तेषां संयोगहेतुरपरोऽपि दृष्टः ॥ ५.१२ ॥
દેહી પોતાના ગુણોથી સ્થૂળ અને સૂક્ષ્મ અનેક રૂપો પસંદ કરે છે; ક્રિયાગુણો અને આત્મગુણો વડે તેમના સંયોગનું બીજું કારણ પણ દેખાય છે.
Śvetāśvatara 5.13
अनाद्यनन्तं कलिलस्य मध्ये विश्वस्य स्रष्टारमनेकरूपम् ।
विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ ५.१३ ॥
જે આદિ અને અંત વિનાનો છે, આ જટિલ વિશ્વની મધ્યમાં છે, વિશ્વનો સર્જક છે, અનેક રૂપવાળો છે, અને વિશ્વને એકલો આવરી રહ્યો છે, તે દેવને જાણીને મનુષ્ય સર્વ બંધનોથી મુક્ત થાય છે.
Śvetāśvatara 5.14
भावग्राह्यमनीडाख्यं भावाभावकरं शिवम् ।
कलासर्गकरं देवं ये विदुस्ते जहुस्तनुम् ॥ ५.१४ ॥
ભાવથી ગ્રહણ કરવા યોગ્ય, 'અનીડ' નામે ઓળખાતો, હોવું અને ન હોવું ઉત્પન્ન કરનાર, શિવ, કળાઓ અને સર્જનનો રચયિતા — તે દેવને જેઓ જાણે છે, તેઓ દેહનો ત્યાગ કરે છે.