ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Śvetāśvatara 5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 5.1
द्वे अक्षरे ब्रह्मपरे त्वनन्ते विद्याविद्ये निहिते यत्र गूढे ।
क्षरं त्वविद्यां ह्यमृतं तु विद्या विद्याविद्ये ईशते यस्तु सोऽन्यः ॥ ५.१ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਹੈ ਐਸੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਹਨ; ਉਹ ਅਨੰਤ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਸ਼ਰ ਅਵਿਦਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਿਦਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.2
यो योनिं योनिमधितिष्ठत्येको विश्वानि रूपाणि योनीश्च सर्वाः ।
ऋषिं प्रसूतं कपिलं यस्तमग्रे ज्ञानैर्बिभर्ति जायमानं च पश्येत् ॥ ५.२ ॥
ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹਰ ਯੋਨੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖੇ।
Śvetāśvatara 5.3
एकैकं जालं बहुधा विकुर्वन्नस्मिन्क्षेत्रे संहरत्येष देवः ।
भूयः सृष्ट्वा पतयस्तथेशः सर्वाधिपत्यं कुरुते महात्मा ॥ ५.३ ॥
ਹਰ ਇੱਕ ਜਾਲ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਚਦਿਆਂ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਉਸਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਸਿਰਜ ਕੇ, ਉਹ ਈਸ਼ ਮਹਾਤਮਾ ਸਾਰੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.4
सर्वा दिश ऊर्ध्वमधश्च तिर्यक्प्रकाशयन्भ्राजते यद्वनड्वान् ।
एवं स देवो भगवान्वरेण्यो योनिस्वभावानधितिष्ठत्येकः ॥ ५.४ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਆੜੇ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਭਗਵਾਨ, ਵਰੇਣਯ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਯੋਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.5
यच्च स्वभावं पचति विश्वयोनिः पाच्यांश्च सर्वान् परिणामयेद्यः ।
सर्वमेतद्विश्वमधितिष्ठत्येको गुणांश्च सर्वान्विनियोजयेद्यः ॥ ५.५ ॥
ਜੋ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੱਕਣ ਯੋਗ ਸਭ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.6
तद्वेदगुह्योपनिषत्सु गूढं तद्ब्रह्मा वेदते ब्रह्मयोनिम् ।
ये पूर्वं देवा ऋषयश्च तद्विदुस्ते तन्मया अमृता वै बभूवुः ॥ ५.६ ॥
ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗੁਹਯ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਤਨਮਯ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ।
Śvetāśvatara 5.7
गुणान्वयो यः फलकर्मकर्ता कृतस्य तस्यैव स चोपभोक्ता ।
स विश्वरूपस्त्रिगुणस्त्रिवर्त्मा प्राणाधिपः सञ्चरति स्वकर्मभिः ॥ ५.७ ॥
ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਫਲ ਸਹਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਤ੍ਰਿਗੁਣ, ਤ੍ਰਿਵਰਤਮਾ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.8
अङ्गुष्ठमात्रो रवितुल्यरूपः सङ्कल्पाहङ्कारसमन्वितो यः ।
बुद्धेर्गुणेनात्मगुणेन चैव आराग्रमात्रोऽप्यपरोऽपि दृष्टः ॥ ५.८ ॥
ਜੋ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗੁਣ ਨਾਲ ਵੀ; ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਆਰੇ ਦੀ ਨੋਕ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.9
बालाग्रशतभागस्य शतधा कल्पितस्य च ।
भागो जीवः स विज्ञेयः स चानन्त्याय कल्पते ॥ ५.९ ॥
ਵਾਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੌ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਜੀਵ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਅਨੰਤਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.10
नैव स्त्री न पुमानेष न चैवायं नपुंसकः ।
यद्यच्छरीरमादत्ते तेने तेने स युज्यते ॥ ५.१० ॥
ਇਹ ਨਾ ਇਸਤਰੀ ਹੈ, ਨਾ ਪੁਰਖ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਪੁੰਸਕ; ਜੋ ਜੋ ਸਰੀਰ ਇਹ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਉਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.11
सङ्कल्पनस्पर्शनदृष्टिमोहैर्ग्रासांबुवृष्ट्यात्मविवृद्धिजन्म ।
कर्मानुगान्यनुक्रमेण देही स्थानेषु रूपाण्यभिसम्प्रपद्यते ॥ ५.११ ॥
ਸੰਕਲਪ, ਛੋਹ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਮੋਹ, ਅੰਨ, ਜਲ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਹਧਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.12
स्थूलानि सूक्ष्माणि बहूनि चैव रूपाणि देही स्वगुणैर्वृणोति ।
क्रियागुणैरात्मगुणैश्च तेषां संयोगहेतुरपरोऽपि दृष्टः ॥ ५.१२ ॥
ਦੇਹਧਾਰੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮੋਟੇ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ; ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.13
अनाद्यनन्तं कलिलस्य मध्ये विश्वस्य स्रष्टारमनेकरूपम् ।
विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ ५.१३ ॥
ਜੋ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਘੇਰੀ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 5.14
भावग्राह्यमनीडाख्यं भावाभावकरं शिवम् ।
कलासर्गकरं देवं ये विदुस्ते जहुस्तनुम् ॥ ५.१४ ॥
ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, 'ਅਨੀੜ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਅਣਹੋਂਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ — ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।