ऋग्वेद · सूक्त 1.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.122.1
प्र वः॒ पान्तं॑ रघुमन्य॒वोऽन्धो॑ य॒ज्ञं रु॒द्राय॑ मी॒ळ्हुषे॑ भरध्वम् ।
दि॒वो अ॑स्तो॒ष्यसु॑रस्य वी॒रैरि॑षु॒ध्येव॑ म॒रुतो॒ रोद॑स्योः ॥
हे रघुमन्यु मरुतांनो, पिण्यायोग्य सोम-अन्न वर्षक रुद्रासाठी यज्ञात आणा. द्युलोकातील असुराच्या वीरांसह, भाता धारण करणाऱ्यांप्रमाणे, द्यावापृथिवीच्या मरुतांची मी स्तुती करतो.
1.122.2
पत्नी॑व पू॒र्वहू॑तिं वावृ॒धध्यै उ॒षासा॒नक्ता॑ पुरु॒धा विदा॑ने ।
स्त॒रीर्नात्कं॒ व्यु॑तं॒ वसा॑ना॒ सूर्य॑स्य श्रि॒या सु॒दृशी॒ हिर॑ण्यैः ॥
पत्नींप्रमाणे, प्रथम आवाहन केलेल्या उषा आणि रात्री वाढीसाठी येतात; अनेक रूपे धारण करणाऱ्या, जाणत्या. तारकांनी भरलेले विस्तृत वस्त्र नेसलेल्या, सूर्याच्या तेजाने, सुंदर दृष्टीच्या, सोन्याच्या अलंकारांनी युक्त.
1.122.3
म॒मत्तु॑ नः॒ परि॑ज्मा वस॒र्हा म॒मत्तु॒ वातो॑ अ॒पां वृष॑ण्वान् ।
शि॒शी॒तमि॑न्द्रापर्वता यु॒वं न॒स्तन्नो॒ विश्वे॑ वरिवस्यन्तु दे॒वाः ॥
भ्रमणशील, सर्वव्यापी वसर्हा आम्हाला आनंदित करो; पाण्याचा वृषभवान वायू आम्हाला आनंदित करो. हे इंद्रा आणि पर्वता, तुम्ही दोघे आम्हाला तीक्ष्ण करा; ते सर्व देव आम्हाला अनुग्रहित करोत.
1.122.4
उ॒त त्या मे॑ य॒शसा॑ श्वेत॒नायै॒ व्यन्ता॒ पान्तौ॑शि॒जो हु॒वध्यै॑ ।
प्र वो॒ नपा॑तम॒पां कृ॑णुध्वं॒ प्र मा॒तरा॑ रास्पि॒नस्या॒योः ॥
आणि ते दोघे माझ्या कीर्तीने श्वेतनासाठी विस्तारित होवोत, औशिजाच्या आवाहनासाठी. पाण्यांचा नप्तृ प्रकट करा; राष्पिन व आयूच्या दोन मातांना प्रकट करा.
1.122.5
आ वो॑ रुव॒ण्युमौ॑शि॒जो हु॒वध्यै॒ घोषे॑व॒ शंस॒मर्जु॑नस्य॒ नंशे॑ ।
प्र वः॑ पू॒ष्णे दा॒वन॒ आँ अच्छा॑ वोचेय व॒सुता॑तिम॒ग्नेः ॥
तुमच्यासाठी, औशिजाच्या आवाहनासाठी प्रशंसनीय स्तुती — घोषा अर्जुनाच्या नातवासाठी स्तुती गाते तसे. पूषाच्या दानासाठी स्तोत्र प्रकट करा; अग्नीच्या धनदायी कर्माकडे मी बोलेन.
1.122.6
श्रु॒तं मे॑ मित्रावरुणा॒ हवे॒मोत श्रु॑तं॒ सद॑ने वि॒श्वतः॑ सीम् ।
श्रोतु॑ नः॒ श्रोतु॑रातिः सु॒श्रोतुः॑ सु॒क्षेत्रा॒ सिन्धु॑र॒द्भिः ॥
हे मित्रावरुणांनो, माझ्या दोन्ही हाका ऐका; सर्व बाजूंच्या निवासातही ऐका. आवाहन ऐकणारा आमचे ऐको; उत्तम श्रोता, सुंदर शेतांची नदी पाण्यांसह ऐको.
1.122.7
स्तु॒षे सा वां॑ वरुण मित्र रा॒तिर्गवां॑ श॒ता पृ॒क्षया॑मेषु प॒ज्रे ।
श्रु॒तर॑थे प्रि॒यर॑थे॒ दधा॑नाः स॒द्यः पु॒ष्टिं नि॑रुन्धा॒नासो॑ अग्मन् ॥
हे वरुणा, हे मित्रा, गाईंच्या त्या दानाची मी स्तुती करतो; युद्धसभांमध्ये आणि गोठ्यात ते शेकडो रूपांत आहे. प्रसिद्ध रथ आणि प्रिय रथ असलेले लोक तत्काळ समृद्धी धारण करून, चोरी थांबवत आले आहेत.
1.122.8
अ॒स्य स्तु॑षे॒ महि॑मघस्य॒ राधः॒ सचा॑ सनेम॒ नहु॑षः सु॒वीराः॑ ।
जनो॒ यः प॒ज्रेभ्यो॑ वा॒जिनी॑वा॒नश्वा॑वतो र॒थिनो॒ मह्यं॑ सू॒रिः ॥
महिमावान दात्याची मी स्तुती करतो; नहुषाच्या वंशासह चांगल्या वीरपुत्रांनी युक्त होऊन आपण त्याच्या दानाचा उपभोग घेऊ. गोठ्यांसाठी बलवान, अश्व आणि रथी असलेला तो माणूस माझ्यासाठी, गायकासाठीही आहे.
1.122.9
जनो॒ यो मि॑त्रावरुणावभि॒ध्रुग॒पो न वां॑ सु॒नोत्य॑क्ष्णया॒ध्रुक् ।
स्व॒यं स यक्ष्मं॒ हृद॑ये॒ नि ध॑त्त॒ आप॒ यदी॒ं होत्रा॑भिर्ऋ॒तावा॑ ॥
हे मित्रा-वरुणांनो, जो माणूस पाण्याचा शत्रू होऊन तुम्हा दोघांना अर्पण करत नाही, तो डोळ्यांनी दुष्ट नसला तरी शत्रूच आहे. ऋताचा स्वामी होत्यांच्या मंत्रांनी त्याला पकडतो तेव्हा त्याने आपल्या हृदयातच रोग ठेवावा.
1.122.10
स व्राध॑तो॒ नहु॑षो॒ दंसु॑जूतः॒ शर्ध॑स्तरो न॒रां गू॒र्तश्र॑वाः ।
विसृ॑ष्टरातिर्याति बाळ्ह॒सृत्वा॒ विश्वा॑सु पृ॒त्सु सद॒मिच्छूरः॑ ॥
तो दंसुजूत, नहुषाच्या वंशाला वाढवणारा; माणसांत युद्धात अधिक बलवान, श्रुतकीर्ती असलेला. ज्याचे दान मोकळे वाहते, तो गोठ्यांसाठी ज्ञानबलाने दृढ होऊन चालतो. तो शूर सर्व युद्धांत नेहमी पुढे असतो.
1.122.11
अध॒ ग्मन्ता॒ नहु॑षो॒ हवं॑ सू॒रेः श्रोता॑ राजानो अ॒मृत॑स्य मन्द्राः ।
न॒भो॒जुवो॒ यन्नि॑र॒वस्य॒ राधः॒ प्रश॑स्तये महि॒ना रथ॑वते ॥
तेव्हा नहुषाच्या कवीची हाक येऊन ऐका, हे अमृताचे राजे, हे आनंदी लोकहो; अलोभी माणसाचे दान, स्तुतीसाठी आपल्या महिमेने, रथवाल्यासाठी (आणा).
1.122.12
ए॒तं शर्धं॑ धाम॒ यस्य॑ सू॒रेरित्य॑वोच॒न्दश॑तयस्य॒ नंशे॑ ।
द्यु॒म्नानि॒ येषु॑ व॒सुता॑ती रा॒रन्विश्वे॑ सन्वन्तु प्रभृ॒थेषु॒ वाज॑म् ॥
हा संघर्ष, ते निवासस्थान, ज्या सूरीविषयी त्यांनी सांगितले, त्या दशतयाच्या वंशात; ज्यात वसूंच्या संपत्तीने तेज दिले, त्या यज्ञांमध्ये सर्व विश्वदेव बक्षीस जिंकोत.
1.122.13
मन्दा॑महे॒ दश॑तयस्य धा॒सेर्द्विर्यत्पञ्च॒ बिभ्र॑तो॒ यन्त्यन्ना॑ ।
किमि॒ष्टाश्व॑ इ॒ष्टर॑श्मिरे॒त ई॑शा॒नास॒स्तरु॑ष ऋञ्जते॒ नॄन् ॥
दहापट धामाच्या भागाची आम्ही स्तुती करतो; पाच वाहक दोनदा अन्न घेऊन येतात. ज्यांचे अश्व प्रिय आणि लगाम प्रिय आहेत, ते सामर्थ्यवान देव वेगवान माणसांना तृप्त करोत.
1.122.14
हिर॑ण्यकर्णं मणिग्रीव॒मर्ण॒स्तन्नो॒ विश्वे॑ वरिवस्यन्तु दे॒वाः ।
अ॒र्यो गिरः॑ स॒द्य आ ज॒ग्मुषी॒रोस्राश्चा॑कन्तू॒भये॑ष्व॒स्मे ॥
सोन्याचे कान आणि मण्याची मान असलेला तो जलप्रवाह — सर्व देवांनी तो आमच्यासाठी निवडावा. वेगाने आलेली श्रेष्ठ स्तोत्रे येथे येवोत; तेजस्वी किरण दोन्ही बाजूंनी आमच्यावर चमकोत.
1.122.15
च॒त्वारो॑ मा मश॒र्शार॑स्य॒ शिश्व॒स्त्रयो॒ राज्ञ॒ आय॑वसस्य जि॒ष्णोः ।
रथो॑ वां मित्रावरुणा दी॒र्घाप्साः॒ स्यूम॑गभस्तिः॒ सूरो॒ नाद्यौ॑त् ॥
चार माझे आहेत; मशर्शाराच्या पुत्राचे. तीन राजाचे आणि विजयी आयवसाचे. मित्रा-वरुणा, तुमचा रथ दूरवर पोहोचणारा, उत्तम लगाम व मार्गदर्शन असलेला आहे; तो सूर्यासारखा तळपला.