Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 2.1

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

2.1.1

त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒स्त्वमा॑शुशु॒क्षणि॒स्त्वम॒द्भ्यस्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ ।
त्वं वने॑भ्य॒स्त्वमोष॑धीभ्य॒स्त्वं नृ॒णां नृ॑पते जायसे॒ शुचिः॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਦਿਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਚਮਕਣ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ; ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।

2.1.2

तवा॑ग्ने हो॒त्रं तव॑ पो॒त्रमृ॒त्वियं॒ तव॑ ने॒ष्ट्रं त्वम॒ग्निदृ॑ताय॒तः ।
तव॑ प्रशा॒स्त्रं त्वम॑ध्वरीयसि ब्र॒ह्मा चासि॑ गृ॒हप॑तिश्च नो॒ दमे॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰਾ ਹੋਤਾ ਕਰਮ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੋਤਾ ਕਰਮ ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਨੇਸ਼ਟਾ ਕਰਮ ਹੈ; ਰਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਗਨਿਧ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਾ ਕਰਮ ਹੈ, ਤੂੰ ਅਧਵਰਯੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਪਤੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

2.1.3

त्वम॑ग्न॒ इन्द्रो॑ वृष॒भः स॒ताम॑सि॒ त्वं विष्णु॑रुरुगा॒यो न॑म॒स्यः॑ ।
त्वं ब्र॒ह्मा र॑यि॒विद्ब्र॑ह्मणस्पते॒ त्वं वि॑धर्तः सचसे॒ पुरं॑ध्या ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈਂ, ਬਲਵਾਨ ਬੈਲ ਹੈਂ, ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਦਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੰਦਨਾਯੋਗ। ਤੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਂ, ਧਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ; ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ, ਤੂੰ ਧਾਰਕ ਹੈਂ, ਗਿਆਨਮਈ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।

2.1.4

त्वम॑ग्ने॒ राजा॒ वरु॑णो धृ॒तव्र॑त॒स्त्वं मि॒त्रो भ॑वसि द॒स्म ईड्यः॑ ।
त्वम॑र्य॒मा सत्प॑ति॒र्यस्य॑ स॒म्भुजं॒ त्वमंशो॑ वि॒दथे॑ देव भाज॒युः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਹੈਂ, ਰਿਤ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਤੂੰ ਮਿੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈਂ, ਵੇਖਣਯੋਗ ਅਤੇ ਸਲਾਹਣਯੋਗ। ਤੂੰ ਹੀ ਅਰਯਮਾ ਹੈਂ, ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਭਾਈਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਦੇਵ, ਵੰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

2.1.5

त्वम॑ग्ने॒ त्वष्टा॑ विध॒ते सु॒वीर्यं॒ तव॒ ग्नावो॑ मित्रमहः सजा॒त्य॑म् ।
त्वमा॑शु॒हेमा॑ ररिषे॒ स्वश्व्यं॒ त्वं न॒रां शर्धो॑ असि पुरू॒वसुः॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਤਵਸ਼ਟਾ ਹੈਂ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਜਨਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਲਾਟ ਵਾਲਾ, ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਤੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਲ, ਬਹੁਤ ਧਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

2.1.6

त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वं शर्धो॒ मारु॑तं पृ॒क्ष ई॑शिषे ।
त्वं वातै॑ररु॒णैर्या॑सि शंग॒यस्त्वं पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नु त्मना॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਰੁਦਰ ਹੈਂ, ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ, ਦਿਓਲੋਕ ਦਾ; ਤੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਬਲ ਹੈਂ, ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਸ਼ਾਂਤੀ-ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੰਗਯ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪੂਸ਼ਨ ਹੈਂ, ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।

2.1.7

त्वम॑ग्ने द्रविणो॒दा अ॑रं॒कृते॒ त्वं दे॒वः स॑वि॒ता र॑त्न॒धा अ॑सि ।
त्वं भगो॑ नृपते॒ वस्व॑ ईशिषे॒ त्वं पा॒युर्दमे॒ यस्तेऽवि॑धत् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਤੂੰ ਸਵਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ, ਰਤਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਤੂੰ ਹੀ ਭਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਤੀ, ਤੂੰ ਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈਂ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਲਈ।

2.1.8

त्वाम॑ग्ने॒ दम॒ आ वि॒श्पतिं॒ विश॒स्त्वां राजा॑नं सुवि॒दत्र॑मृञ्जते ।
त्वं विश्वा॑नि स्वनीक पत्यसे॒ त्वं स॒हस्रा॑णि श॒ता दश॒ प्रति॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ, ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਜਾ ਤੈਨੂੰ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਸੁਵਿਦਤ੍ਰ ਨੂੰ ਭਜਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ, ਦਸਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

2.1.9

त्वाम॑ग्ने पि॒तर॑मि॒ष्टिभि॒र्नर॒स्त्वां भ्रा॒त्राय॒ शम्या॑ तनू॒रुच॑म् ।
त्वं पु॒त्रो भ॑वसि॒ यस्तेऽवि॑ध॒त्त्वं सखा॑ सु॒शेवः॑ पास्या॒धृषः॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਤੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਟੀਆਂ ਨਾਲ; ਭਰਾਤਰੀ ਲਈ ਸ਼ਮੀ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਹਮਲਾਵਰ ਤੋਂ ਤੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।

2.1.10

त्वम॑ग्न ऋ॒भुरा॒के न॑म॒स्य॑स्त्वं वाज॑स्य क्षु॒मतो॑ रा॒य ई॑शिषे ।
त्वं वि भा॒स्यनु॑ दक्षि दा॒वने॒ त्वं वि॒शिक्षु॑रसि य॒ज्ञमा॒तनिः॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਰਿਭੂ ਹੈਂ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ; ਬਲਵਾਨ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਦਾਨ ਲਈ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਹਾਕਮ, ਯੱਗ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

2.1.11

त्वम॑ग्ने॒ अदि॑तिर्देव दा॒शुषे॒ त्वं होत्रा॒ भार॑ती वर्धसे गि॒रा ।
त्वमिळा॑ श॒तहि॑मासि॒ दक्ष॑से॒ त्वं वृ॑त्र॒हा व॑सुपते॒ सर॑स्वती ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਅਦਿਤੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਦਾਤੇ ਲਈ; ਤੂੰ ਹੋਤਾ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹੈਂ, ਗੀਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਧਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਇਲਾ ਹੈਂ, ਸੌ ਸਿਆਲਾਂ ਵਾਲੀ; ਤੂੰ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਲਈ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਧਨਪਤੀ; ਤੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈਂ।

2.1.12

त्वम॑ग्ने॒ सुभृ॑त उत्त॒मं वय॒स्तव॑ स्पा॒र्हे वर्ण॒ आ सं॒दृशि॒ श्रियः॑ ।
त्वं वाजः॑ प्र॒तर॑णो बृ॒हन्न॑सि॒ त्वं र॒यिर्ब॑हु॒लो वि॒श्वत॑स्पृ॒थुः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਸੁਭ੍ਰਿਤ ਹੈਂ, ਉੱਤਮ ਤੇਜ; ਤੇਰੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਾਜ ਹੈਂ, ਪਾਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ; ਤੂੰ ਧਨ ਹੈਂ, ਬਹੁਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ।

2.1.13

त्वाम॑ग्न आदि॒त्यास॑ आ॒स्यं॑ त्वां जि॒ह्वां शुच॑यश्चक्रिरे कवे ।
त्वां रा॑ति॒षाचो॑ अध्व॒रेषु॑ सश्चिरे॒ त्वे दे॒वा ह॒विर॑द॒न्त्याहु॑तम् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਇਆ; ਹੇ ਕਵੀ, ਸ਼ੁਚੀਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਬਣਾਇਆ। ਦਾਨੀਆਂ ਨੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅਰਪਿਤ ਹਵਿ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।

2.1.14

त्वे अ॑ग्ने॒ विश्वे॑ अ॒मृता॑सो अ॒द्रुह॑ आ॒सा दे॒वा ह॒विर॑द॒न्त्याहु॑तम् ।
त्वया॒ मर्ता॑सः स्वदन्त आसु॒तिं त्वं गर्भो॑ वी॒रुधां॑ जज्ञिषे॒ शुचिः॑ ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰੋਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਰਪਿਤ ਹਵਿ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮਰਤ ਲੋਕ ਸੁਤ ਆਹੁਤੀ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਗਰਭ ਹੈਂ, ਸ਼ੁਚੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ।

2.1.15

त्वं तान्त्सं च॒ प्रति॑ चासि म॒ज्मनाग्ने॑ सुजात॒ प्र च॑ देव रिच्यसे ।
पृ॒क्षो यदत्र॑ महि॒ना वि ते॒ भुव॒दनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी रोद॑सी उ॒भे ॥

ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ; ਹੇ ਸੁਜਾਤ ਅਗਨੀ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਹੈਂ। ਜਦ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਏ।

2.1.16

ये स्तो॒तृभ्यो॒ गोअ॑ग्रा॒मश्व॑पेशस॒मग्ने॑ रा॒तिमु॑पसृ॒जन्ति॑ सू॒रयः॑ ।
अ॒स्माञ्च॒ तांश्च॒ प्र हि नेषि॒ वस्य॒ आ बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥

ਸਤੋਤਿਆਂ ਲਈ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਦਾਨ ਭੇਜਦੇ ਸੂਰੀ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜ਼ਰੂਰ ਧਨ ਵੱਲ ਲੈ ਚੱਲ। ਹੇ ਧਨਵਾਨ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੱਡਾ ਬੋਲ ਬੋਲੀਏ।