Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 2.34

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

2.34.1

धा॒रा॒व॒रा म॒रुतो॑ धृ॒ष्ण्वो॑जसो मृ॒गा न भी॒मास्तवि॑षीभिर॒र्चिनः॑ ।
अ॒ग्नयो॒ न शु॑शुचा॒ना ऋ॑जी॒षिणो॒ भृमिं॒ धम॑न्तो॒ अप॒ गा अ॑वृण्वत ॥

धारांमधून वाहणारे मरुत्, ज्यांचे बल दृढ आहे; मृगांसारखे भयंकर, आपल्या शक्तीने तेजस्वी. अग्नींसारखे चमकत, वेगाने धावत, पृथ्वीला फुंकत, त्यांनी गायींना मोकळे केले.

2.34.2

द्यावो॒ न स्तृभि॑श्चितयन्त खा॒दिनो॒ व्य॑भ्रिया॒ न द्यु॑तयन्त वृ॒ष्टयः॑ ।
रु॒द्रो यद्वो॑ मरुतो रुक्मवक्षसो॒ वृषाज॑नि॒ पृश्न्याः॑ शु॒क्र ऊध॑नि ॥

आकाश ताऱ्यांनी चमकते तसे ते विजांनी प्रकाशतात; ढगांसारख्या वर्षा चमकतात. हे सुवर्णवक्षस्थळी मरुतांनो, तुमचा रुद्र, तो वृषभ, पृश्नीच्या गाईच्या कासेत शुभ्र होऊन जन्मला तेव्हा.

2.34.3

उ॒क्षन्ते॒ अश्वाँ॒ अत्याँ॑ इवा॒जिषु॑ न॒दस्य॒ कर्णै॑स्तुरयन्त आ॒शुभिः॑ ।
हिर॑ण्यशिप्रा मरुतो॒ दवि॑ध्वतः पृ॒क्षं या॑थ॒ पृष॑तीभिः समन्यवः ॥

ते घोड्यांना जुंपतात, शर्यतीतल्या वेगवान घोड्यांसारखे; गर्जणाऱ्याच्या कानांनी त्यांना वेगाने प्रेरतात. हे सुवर्णभालेधारी मरुतांनो, हलवत मार्गाने जाता, चित्र गायींसह, हे समान मनाच्यांनो.

2.34.4

पृ॒क्षे ता विश्वा॒ भुव॑ना ववक्षिरे मि॒त्राय॑ वा॒ सद॒मा जी॒रदा॑नवः ।
पृष॑दश्वासो अनव॒भ्ररा॑धस ऋजि॒प्यासो॒ न व॒युने॑षु धू॒र्षदः॑ ॥

ती सर्व भुवने चित्र मरुतांसाठी, मित्रासाठी, किंवा सदैव; ते जुन्या दानांचे धनी आहेत. चित्र घोड्यांचे, अक्षय संपत्तीचे मरुत्, धन आणणारे, वयुन यज्ञांत जोखडाच्या खांबावर बसलेले.

2.34.5

इन्ध॑न्वभिर्धे॒नुभी॑ र॒प्शदू॑धभिरध्व॒स्मभिः॑ प॒थिभि॑र्भ्राजदृष्टयः ।
आ हं॒सासो॒ न स्वस॑राणि गन्तन॒ मधो॒र्मदा॑य मरुतः समन्यवः ॥

चमकत्या तंतूंचे, दूध देणाऱ्या गायींसह, वाऱ्याच्या मार्गांनी, मार्गांनी, हे तेजोमुखांनो! हंसांसारखे बहिणींच्या घरांकडे या; मधाच्या आनंदासाठी या, हे मरुतांनो, हे समान मनाच्यांनो.

2.34.6

आ नो॒ ब्रह्मा॑णि मरुतः समन्यवो न॒रां न शंसः॒ सव॑नानि गन्तन ।
अश्वा॑मिव पिप्यत धे॒नुमूध॑नि॒ कर्ता॒ धियं॑ जरि॒त्रे वाज॑पेशसम् ॥

आमच्याकडे, हे मरुतांनो, हे समान मनाच्यांनो, प्रार्थनांकडे या; माणसांच्या स्तुतीसारखे, यज्ञांकडे या. घोडीसारखे प्या, कासेतील गाय उपभोगा; गायकासाठी विचार निर्माण करा, बल आणि अन्न देणारे स्तोत्र रचा.

2.34.7

तं नो॑ दात मरुतो वा॒जिनं॒ रथ॑ आपा॒नं ब्रह्म॑ चि॒तय॑द्दि॒वेदि॑वे ।
इषं॑ स्तो॒तृभ्यो॑ वृ॒जने॑षु का॒रवे॑ स॒निं मे॒धामरि॑ष्टं दु॒ष्टरं॒ सहः॑ ॥

हे मरुतांनो, रथात वेगवान घोड्यांसह आम्हाला ते पेय आणि प्रार्थना द्या, जी दिवसेंदिवस जागृती करो. स्तोत्र करणाऱ्यांना अन्न द्या; संघर्षांत कवीला धन, अक्षय बुद्धी आणि अजेय बल द्या.

2.34.8

यद्यु॒ञ्जते॑ म॒रुतो॑ रु॒क्मव॑क्ष॒सोऽश्वा॒न्रथे॑षु॒ भग॒ आ सु॒दान॑वः ।
धे॒नुर्न शिश्वे॒ स्वस॑रेषु पिन्वते॒ जना॑य रा॒तह॑विषे म॒हीमिष॑म् ॥

मरुत् सुवर्णालंकृत छातीने रथांत घोडे जुंपतात, तेव्हा उदार दाते, समृद्धीसाठी, वासराकडे गाय धावावी तसे प्रवाहांत उसळतात; आहुती देणाऱ्यासाठी महान अन्न भरतात.

2.34.9

यो नो॑ मरुतो वृ॒कता॑ति॒ मर्त्यो॑ रि॒पुर्द॒धे व॑सवो॒ रक्ष॑ता रि॒षः ।
व॒र्तय॑त॒ तपु॑षा च॒क्रिया॒भि तमव॑ रुद्रा अ॒शसो॑ हन्तना॒ वधः॑ ॥

हे मरुतांनो, जो मर्त्य शत्रू आमच्यासाठी लांडग्याच्या वाटेवर सापळा रचतो, हे वसूंनो, आमचे रक्षण करा आणि त्याला हानिकारक कृत्यापासून अडवा. आपल्या तप्त सामर्थ्याने त्याला मागे फिरवा; हे रुद्रांनो, अथक हातांनी त्याच्यावर प्रहार करा.

2.34.10

चि॒त्रं तद्वो॑ मरुतो॒ याम॑ चेकिते॒ पृश्न्या॒ यदूध॒रप्या॒पयो॑ दु॒हुः ।
यद्वा॑ नि॒दे नव॑मानस्य रुद्रियास्त्रि॒तं जरा॑य जुर॒ताम॑दाभ्याः ॥

हे मरुतांनो, तुमचा तो मार्ग अद्भुत दिसतो, जेव्हा चितकबऱ्या गायीच्या कासेतूनही पाण्याचे थेंब दुधले जातात. किंवा हे रुद्रीयांनो, खालच्या जागी न वाकणाऱ्याजवळ असताना, वार्धक्यासाठी अजेयांनी त्रिताला झिजवावे.

2.34.11

तान्वो॑ म॒हो म॒रुत॑ एव॒याव्नो॒ विष्णो॑रे॒षस्य॑ प्रभृ॒थे ह॑वामहे ।
हिर॑ण्यवर्णान्ककु॒हान्य॒तस्रु॑चो ब्रह्म॒ण्यन्तः॒ शंस्यं॒ राध॑ ईमहे ॥

हे महान मरुतांनो, इच्छेने येणाऱ्या तुम्हांस, विष्णूच्या या प्रथम आहुतीत आम्ही आवाहन करतो. सुवर्णवर्ण, तेजस्वी, स्रुक् उंचावणारे, ब्रह्ममंत्रयुक्त असे आम्ही प्रशंसनीय धनाची याचना करतो.

2.34.12

ते दश॑ग्वाः प्रथ॒मा य॒ज्ञमू॑हिरे॒ ते नो॑ हिन्वन्तू॒षसो॒ व्यु॑ष्टिषु ।
उ॒षा न रा॒मीर॑रु॒णैरपो॑र्णुते म॒हो ज्योति॑षा शुच॒ता गोअ॑र्णसा ॥

दहा गायींचे धन असलेल्या त्यांनी प्रथम यज्ञ आणला आहे; प्रकाश पसरण्याच्या उषःकाळी त्यांनी आम्हांला प्रेरित करावे. उषा सुंदर तांबड्या किरणांनी स्वतःला प्रकट करते, तसे ते महान आणि शुभ्र, गोप्रकाशाने स्वतःला प्रकट करतात.

2.34.13

ते क्षो॒णीभि॑ररु॒णेभि॒र्नाञ्जिभिः॑ रु॒द्रा ऋ॒तस्य॒ सद॑नेषु वावृधुः ।
नि॒मेघ॑माना॒ अत्ये॑न॒ पाज॑सा सुश्च॒न्द्रं वर्णं॑ दधिरे सु॒पेश॑सम् ॥

ते रुद्र, भूमींसह आणि तांबड्या अंजींसह, ऋताच्या निवासस्थानांत वाढले. वेगवान बलाने सिंचन करीत त्यांनी अतिशय तेजस्वी आणि सुंदर वर्ण धारण केला.

2.34.14

ताँ इ॑या॒नो महि॒ वरू॑थमू॒तय॒ उप॒ घेदे॒ना नम॑सा गृणीमसि ।
त्रि॒तो न यान्पञ्च॒ होतॄ॑न॒भिष्ट॑य आव॒वर्त॒दव॑राञ्च॒क्रियाव॑से ॥

महान संरक्षणासाठी येणाऱ्या त्यांची आम्ही नमस्काराने स्तुती करतो. त्रिताने आपल्या इच्छापूर्तीसाठी ज्या पाच होत्यांना चक्रातून खाली उतरवले, तसे ते आमच्या संरक्षणासाठी खाली वळावेत.

2.34.15

यया॑ र॒ध्रं पा॒रय॒थात्यंहो॒ यया॑ नि॒दो मु॒ञ्चथ॑ वन्दि॒तार॑म् ।
अ॒र्वाची॒ सा म॑रुतो॒ या व॑ ऊ॒तिरो षु वा॒श्रेव॑ सुम॒तिर्जि॑गातु ॥

ज्या संरक्षणाने तुम्ही खड्डा पार करवता, पापापलीकडे नेता, ज्याने गायकाला निंदेतून मुक्त करता — हे मरुतांनो, तुमचे ते संरक्षण आमच्याकडे येवो; सुमती इच्छेप्रमाणे चांगल्या रीतीने येवो.