ઋગ્વેદ · સૂક્ત 4.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.16.1
आ स॒त्यो या॑तु म॒घवाँ॑ ऋजी॒षी द्रव॑न्त्वस्य॒ हर॑य॒ उप॑ नः ।
तस्मा॒ इदन्धः॑ सुषुमा सु॒दक्ष॑मि॒हाभि॑पि॒त्वं क॑रते गृणा॒नः ॥
સત્યવાન, દાનશીલ, ઉત્સાહી ઇન્દ્ર અહીં આવે; તેમના કથ્થઈ અશ્વો આપણી પાસે દોડી આવે. તેમના માટે જ આપણે ઉત્તમ સોમ નિચોવ્યો છે; સ્તુતિ પામતા તેઓ અહીં આપણી સમીપ આવે.
4.16.2
अव॑ स्य शू॒राध्व॑नो॒ नान्ते॑ अ॒स्मिन्नो॑ अ॒द्य सव॑ने म॒न्दध्यै॑ ।
शंसा॑त्यु॒क्थमु॒शने॑व वे॒धाश्चि॑कि॒तुषे॑ असु॒र्या॑य॒ मन्म॑ ॥
હે વીર, માર્ગના અંતે નીચે આવ; આજે આ સવનમાં અમને આનંદ આપવા. ઉશનાની જેમ જ્ઞાની કવિ, તે વિવેકી, અસુર-શક્તિવાળા માટે સ્તોત્ર ઉચ્ચારે.
4.16.3
क॒विर्न नि॒ण्यं वि॒दथा॑नि॒ साध॒न्वृषा॒ यत्सेकं॑ विपिपा॒नो अर्चा॑त् ।
दि॒व इ॒त्था जी॑जनत्स॒प्त का॒रूनह्ना॑ चिच्चक्रुर्व॒युना॑ गृ॒णन्तः॑ ॥
કવિની જેમ તેમણે સ્તુત્ય યજ્ઞકર્મો સાધ્યા, બળદની જેમ સોમ પીને સ્તુતિ કરતાં. આ રીતે સ્વર્ગમાંથી તેમણે સાત કારીગરોને જન્મ આપ્યો; દિવસે પણ સ્તુતિ કરતાં તેમણે કુશળ કર્મો કર્યાં.
4.16.4
स्व॑र्यद्वेदि॑ सु॒दृशी॑कम॒र्कैर्महि॒ ज्योती॑ रुरुचु॒र्यद्ध॒ वस्तोः॑ ।
अ॒न्धा तमां॑सि॒ दुधि॑ता वि॒चक्षे॒ नृभ्य॑श्चकार॒ नृत॑मो अ॒भिष्टौ॑ ॥
તેમણે આકાશ-પ્રકાશને સુંદર દૃશ્યરૂપે સ્થાપ્યો, સ્તુતિઓથી મહાન જ્યોતિ ઝળહળાવી—નિવાસસ્થાન (ઉષા)ના અંધકારને દૂધ આપતાં કિરણોએ દૃશ્યમાન બનાવ્યો—ત્યારે શ્રેષ્ઠ નેતાએ આહ્વાનથી માનવો માટે આ કર્યું.
4.16.5
व॒व॒क्ष इन्द्रो॒ अमि॑तमृजी॒षी उ॒भे आ प॑प्रौ॒ रोद॑सी महि॒त्वा ।
अत॑श्चिदस्य महि॒मा वि रे॑चि अ॒भि यो विश्वा॒ भुव॑ना ब॒भूव॑ ॥
ઇન્દ્ર અપાર શક્તિથી પ્રગટ થયા; પોતાની મહિમાથી તેમણે બંને લોક (દ્યાવા-પૃથ્વી) ભરી દીધા. તેથી તેમની મહિમા ઝળહળી ઊઠી—જે સમસ્ત વિશ્વ પર આધિપત્ય પામ્યા તે જ.
4.16.6
विश्वा॑नि श॒क्रो नर्या॑णि वि॒द्वान॒पो रि॑रेच॒ सखि॑भि॒र्निका॑मैः ।
अश्मा॑नं चि॒द्ये बि॑भि॒दुर्वचो॑भिर्व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः ॥
સર્વ વીરકર્મો જાણનારા શક્તિશાળી ઇન્દ્ર મિત્રો અને તૈયાર સહાયકો સાથે જળોને પાર કરી ગયા. ઉશિજ ઋત્વિજોએ વાણીના મંત્રોથી પથ્થર પણ ભેદ્યો; ગાયોથી ભરેલો વાડો તેમણે ખોલ્યો.
4.16.7
अ॒पो वृ॒त्रं व॑व्रि॒वांसं॒ परा॑ह॒न्प्राव॑त्ते॒ वज्रं॑ पृथि॒वी सचे॑ताः ।
प्रार्णां॑सि समु॒द्रिया॑ण्यैनोः॒ पति॒र्भव॒ञ्च्छव॑सा शूर धृष्णो ॥
હે ઇન્દ્ર, ઘેરીને બેઠેલા વૃત્રને તેં જળથી દૂર મારી નાખ્યો; પૃથ્વીએ પૂર્ણ મનથી તારા વજ્રની રક્ષા કરી. બળથી સમુદ્રજન્ય પ્રવાહોનો સ્વામી બન્યો, હે વીર, હે દૃઢ.
4.16.8
अ॒पो यदद्रिं॑ पुरुहूत॒ दर्द॑रा॒विर्भु॑वत्स॒रमा॑ पू॒र्व्यं ते॑ ।
स नो॑ ने॒ता वाज॒मा द॑र्षि॒ भूरिं॑ गो॒त्रा रु॒जन्नङ्गि॑रोभिर्गृणा॒नः ॥
જળને બાંધી રાખનાર પર્વતને તેં ચીર્યો ત્યારે, હે બહુઆહૂત ઇન્દ્ર, સરમા તારા પ્રાચીન કર્મ સામે પ્રગટ થઈ. તે અમારો નેતા બનીને અપાર ધન અહીં લાવે, ગોવાડા તોડતો, અંગિરસો દ્વારા સ્તુત થતો.
4.16.9
अच्छा॑ क॒विं नृ॑मणो गा अ॒भिष्टौ॒ स्व॑र्षाता मघव॒न्नाध॑मानम् ।
ऊ॒तिभि॒स्तमि॑षणो द्यु॒म्नहू॑तौ॒ नि मा॒यावा॒नब्र॑ह्मा॒ दस्यु॑रर्त ॥
હે મનુષ્યોને ઘડનાર, ગાયો તરફ, ઉત્તમ વિજય માટે કવિ તરફ જા. હે મઘવન્, સહાય સાથે પોકારનારને તારી તેજસ્વી હાકમાં પ્રેરિત કર; માયાથી ભરેલા, પ્રાર્થનાવિહીન દસ્યુને નીચે પાડી દે.
4.16.10
आ द॑स्यु॒घ्ना मन॑सा या॒ह्यस्तं॒ भुव॑त्ते॒ कुत्सः॑ स॒ख्ये निका॑मः ।
स्वे योनौ॒ नि ष॑दतं॒ सरू॑पा॒ वि वां॑ चिकित्सदृत॒चिद्ध॒ नारी॑ ॥
હે દસ્યુહંતા, મનની ગતિથી અહીં આવ; તારા ઘર માટે કુત્સ મિત્રતામાં ઉત્સુક થઈને તૈયાર થયો છે. તારા પોતાના ગર્ભસ્થાનમાં સમાન રૂપના તમે બંને બેસો; ઋતને જાણનારી સ્ત્રી તમને બંનેને અલગ ઓળખે.
4.16.11
यासि॒ कुत्से॑न स॒रथ॑मव॒स्युस्तो॒दो वात॑स्य॒ हर्यो॒रीशा॑नः ।
ऋ॒ज्रा वाजं॒ न गध्यं॒ युयू॑षन्क॒विर्यदह॒न्पार्या॑य॒ भूषा॑त् ॥
કુત્સ સાથે રથમાં તું જાય છે, સહાય ઇચ્છતો; વાયુના સ્તોત્ર-પ્રવાહનો સ્વામી બનીને, બે કથ્થાઈ ઘોડાઓ પર. જીતવા યોગ્ય બળ જીતવા ઇચ્છનારની જેમ, કવિ દિવસે લડનારા માટે તૈયાર થાય ત્યારે તે સહાયક બને.
4.16.12
कुत्सा॑य॒ शुष्ण॑म॒शुषं॒ नि ब॑र्हीः प्रपि॒त्वे अह्नः॒ कुय॑वं स॒हस्रा॑ ।
स॒द्यो दस्यू॒न्प्र मृ॑ण कु॒त्स्येन॒ प्र सूर॑श्च॒क्रं वृ॑हताद॒भीके॑ ॥
કુત્સ માટે અશુષ્ક શુષ્ણને તેં નીચે પાડ્યો; દિવસના વિનાશમાં કુયવને હજારો સાથે પકડ્યો. હે ઇન્દ્ર, તરત જ દસ્યુઓનો સંપૂર્ણ નાશ કર; કુત્સ સાથે સૂર્યનું ચક્ર યુદ્ધમાં ફેરવ.
4.16.13
त्वं पिप्रुं॒ मृग॑यं शूशु॒वांस॑मृ॒जिश्व॑ने वैदथि॒नाय॑ रन्धीः ।
प॒ञ्चा॒शत्कृ॒ष्णा नि व॑पः स॒हस्रात्कं॒ न पुरो॑ जरि॒मा वि द॑र्दः ॥
તેં પિપ્રુને, મૃગયને, જે વધી ગયો હતો, ઋજિશ્વન અને વૈદથિન માટે નાશ કર્યો; પચાસ કાળા કિલ્લાઓ અને હજાર કિલ્લાઓ તેં તોડ્યા.
4.16.14
सूर॑ उपा॒के त॒न्वं॑ दधा॑नो॒ वि यत्ते॒ चेत्य॒मृत॑स्य॒ वर्पः॑ ।
मृ॒गो न ह॒स्ती तवि॑षीमुषा॒णः सिं॒हो न भी॒म आयु॑धानि॒ बिभ्र॑त् ॥
સૂર્યની સમીપે શરીર ધારણ કરીને તારું અમૃત તેજ પ્રગટ થયું, ત્યારે તું હરણ જેવો, હાથી જેવો, શક્તિથી ગર્જતો, સિંહ જેવાં ભયંકર આયુધો ધારણ કરે છે.
4.16.15
इन्द्रं॒ कामा॑ वसू॒यन्तो॑ अग्म॒न्त्स्व॑र्मीळ्हे॒ न सव॑ने चका॒नाः ।
श्र॒व॒स्यवः॑ शशमा॒नास॑ उ॒क्थैरोको॒ न र॒ण्वा सु॒दृशी॑व पु॒ष्टिः ॥
ધનની ઇચ્છા રાખનારી કામનાઓ ઇન્દ્ર સુધી પહોંચી; સોમસવનમાં મહેનત કરનારાઓની જેમ, કીર્તિ ઇચ્છીને સ્તોત્રોથી ગાતા; ઘર જેવા, સુંદર પોષણ જેવા.
4.16.16
तमिद्व॒ इन्द्रं॑ सु॒हवं॑ हुवेम॒ यस्ता च॒कार॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑ ।
यो माव॑ते जरि॒त्रे गध्यं॑ चिन्म॒क्षू वाजं॒ भर॑ति स्पा॒र्हरा॑धाः ॥
સહેલાઈથી બોલાવી શકાય એવા તે ઇન્દ્રને જ આપણે બોલાવીએ; જેણે અનેક વીરકર્મો કર્યાં; મારા જેવા સ્તોતાને પણ ઇચ્છિત ધન ઝડપથી લાવી આપનાર, પ્રિય ભેટ આપનાર.
4.16.17
ति॒ग्मा यद॒न्तर॒शनिः॒ पता॑ति॒ कस्मि॑ञ्चिच्छूर मुहु॒के जना॑नाम् ।
घो॒रा यद॑र्य॒ समृ॑ति॒र्भवा॑ति॒ अध॑ स्मा नस्त॒न्वो॑ बोधि गो॒पाः ॥
તીક્ષ્ણ વજ્ર વચ્ચે પડે ત્યારે, હે વીર, કોઈ પણ ક્ષણે લોકોની વચ્ચે; હે આર્ય, ભયંકર સંગ્રામ થાય ત્યારે પણ, અમારા શરીરના રક્ષક બનીને જાગૃત રહો.
4.16.18
भुवो॑ऽवि॒ता वा॒मदे॑वस्य धी॒नां भुवः॒ सखा॑वृ॒को वाज॑सातौ ।
त्वामनु॒ प्रम॑ति॒मा ज॑गन्मोरु॒शंसो॑ जरि॒त्रे वि॒श्वध॑ स्याः ॥
વામદેવની બુદ્ધિઓના રક્ષક બનો, મિત્ર બનો, ધનસંગ્રામમાં હાનિ ન કરનાર બનો; અમે તમારી તરફ બુદ્ધિ લઈને આવ્યા છીએ, હે બહુ-પ્રશંસિત; સ્તોતાને માટે સદા તમે જ બનો.
4.16.19
ए॒भिर्नृभि॑रिन्द्र त्वा॒युभि॑ष्ट्वा म॒घव॑द्भिर्मघव॒न्विश्व॑ आ॒जौ ।
द्यावो॒ न द्यु॒म्नैर॒भि सन्तो॑ अ॒र्यः क्ष॒पो म॑देम श॒रद॑श्च पू॒र्वीः ॥
હે ઇન્દ્ર, તને ઇચ્છતા આ માણસો સાથે, હે દાતા, સર્વ યુદ્ધોમાં, આકાશ જેવા તેજસ્વી ધન સાથે, અમે ઘણી રાત્રિઓ અને ઘણા શરદ ઋતુઓ આનંદમાં રહીએ.
4.16.20
ए॒वेदिन्द्रा॑य वृष॒भाय॒ वृष्णे॒ ब्रह्मा॑कर्म॒ भृग॑वो॒ न रथ॑म् ।
नू चि॒द्यथा॑ नः स॒ख्या वि॒योष॒दस॑न्न उ॒ग्रो॑ऽवि॒ता त॑नू॒पाः ॥
આ રીતે અમે ઇન્દ્ર માટે, વૃષભ અને વીર્યવાન માટે, ભૃગુઓ રથ બનાવે તેમ પ્રાર્થના રચી. હવે અમારી મિત્રતા કદી ન તૂટે, અને તે ઉગ્ર, શરીરરક્ષક અમારા માટે રહે.
4.16.21
नू ष्टु॒त इ॑न्द्र॒ नू गृ॑णा॒न इषं॑ जरि॒त्रे न॒द्यो॑ न पी॑पेः ।
अका॑रि ते हरिवो॒ ब्रह्म॒ नव्यं॑ धि॒या स्या॑म र॒थ्यः॑ सदा॒साः ॥
હવે, હે ઇન્દ્ર, સ્તુતિ પામીને, હવે ગાતા, ગાયકને નદીઓની જેમ અન્ન આપે છે. હે હરિવાન, તારા માટે આ નવી પ્રાર્થના રચાઈ છે. અમે અમારા વિચારથી હંમેશા રથના સારથિ રહીએ.